II PR 31/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL - E. Wiśniewskiej, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Henryka W. przeciwko Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL w W. - Zakład Usług Agrolotniczych o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy na skutek odwołania zakładu pracy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 30 września 1982 r.,zmienił zaskarżony wyrok i oddalił wniosek.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się ustalenia, że zmarła jego żona Barbara W. uległa wypadkowi przy pracy.Zakładowa Komisja Rozjemcza w trybie art. 263 k.p. przekazała sprawę do rozpoznania Sądowi z uwagi na występujące poważne wątpliwości prawne.Zaskarżonym wyrokiem Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że Barbara W. uległa w dniu 9 sierpnia 1979 r. wypadkowi przy pracy. Rozstrzygnięcie oparł Sąd na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach.Barbara W. pracowała u strony pozwanej jako kasjerka. W związku z włamaniem do kasy, w której stwierdzono brak przeszło 1 miliona zł, toczyło się postępowanie karne. W sprawie tej Barbara W. występowała w charakterze podejrzanej o popełnienie przestępstwa z art. 246 § 1 k.k. Barbara W., jak również inni pracownicy, byli wzywani do Komendy Milicji Obywatelskiej w celu złożenia zeznań. W tym też celu Barbara W. w dniu 9 sierpnia 1979 r. udała się do Komendy Milicji Obywatelskiej, a ponieważ składanie zeznań w tym dniu nie zostało ukończone, polecono jej stawić się na przesłuchanie następnego dnia, tj. 9 sierpnia 1979 r., o czym zmarła Barbara W. powiadomiła pozwany zakład pracy. Udając się w dniu 8 sierpnia 1979 r. do Komendy Milicji Obywatelskiej Barbara W. wypadła z pociągu i po kilku dniach zmarła na skutek doznanych obrażeń.Sąd uznał, że ustalenia poczynione w sprawie nie dają podstawy do przyjęcia, że zmarła popełniła samobójstwo. Skoro Komenda Milicji Obywatelskiej prowadziła dochodzenie w związku z włamaniem do kasy, a w celu złożenia w tej sprawie wyjaśnień Barbara W. udała się do Komendy Milicji Obywatelskiej, to Sąd Pracy jest zdania, że wypadek, jakiemu uległa w tym czasie Barbara W., ma charakter wypadku przy pracy, w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105).Od tego wyroku złożyła odwołanie strona pozwana, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie jest niesporne, że Barbara W. była podejrzana o popełnienie przestępstwa z art. 246 § 1 k.k. i w celu złożenia zeznań udała się w dniu 9 sierpnia 1979 r. do Komendy Milicji Obywatelskiej, jak również, że w czasie podróży do Komendy Milicji Obywatelskiej uległa wypadkowi.Istota zagadnienia sprowadza się do tego, czy w takich okolicznościach wypadek, jakiemu uległa w dniu 9 sierpnia 1979 r. Barbara W., ma charakter wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105).Uzasadnienie zaskarżonego wyroku wskazuje, że w okolicznościach ustalonych w niniejszej sprawie Sąd Pracy zakwalifikował zdarzenie stanowiące przedmiot sprawy jako wypadek przy pracy, przyjmując, że wypadek ten był "związany z pracą" Barbary W., ponieważ zeznania składała ona w związku z włamaniem do kasy. W tych warunkach Sąd Pracy jest zdania, że wypadek, jakiemu uległa Barbara W. ma charakter wypadku przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej z 1975 r.Powyższego stanowiska nie można podzielić. Sąd Pracy nie zwrócił uwagi, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej z 1975 r. dla zakwalifikowania zdarzenia, jako wypadku przy pracy wymaga, aby zdarzenie to pozostawało "w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności, albo poleceń przełożonych". Ten warunek nie został spełniony w niniejszej sprawie, skoro za "zwykłe czynności pracownika" pełniącego funkcję kasjera, nie może być uznane składanie zeznań w związku z wszczętym postępowaniem karnym dotyczącym włamania do kasy, zwłaszcza w sytuacji, w której pracownik - kasjer występuje w tym postępowaniu jako podejrzany. Brak jest też spełnienia drugiej przesłanki z pkt 1 ust. 1 art. 6 ustawy wypadkowej z 1975 r., tj. "polecenie przełożonego". Nikt bowiem z kierownictwa zakładu pracy nie zlecił Barbarze W., aby udała się do Komendy Milicji Obywatelskiej w celu złożenia wyjaśnień. Jest w sprawie niesporne, że Barbara W. składała zeznania na polecenie organów ścigania, a nie pozwanego zakładu pracy.Stan faktyczny, stanowiący przedmiot rozpoznania, nie spełnia również przesłanek z pkt 2 ust. 1 art. 6 ustawy wypadkowej z 1975 r. Cytowany przepis za wypadek przy pracy uznaje nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności "w interesie zakładu pracy". Pracownik materialnie odpowiedzialny, podejrzany z art. 246 § 1 k.k. składając zeznania przed organami ścigania, nie działa "w interesie zakładu pracy". W opisanej sytuacji nie można się dopatrzeć "interesu zakładu pracy" również i z tego względu, że odpowiedzialność pracownika materialnie odpowiedzialnego za powstały niedobór lub brak w kasie opiera się na domniemaniu winy (art. 124 k.p.) i nawet wydanie w postępowaniu karnym wyroku uniewinniającego, nie wyłącza samo przez się odszkodowawczej odpowiedzialności pracownika materialnie odpowiedzialnego.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wypadek kasjera, u którego stwierdzono niedobór w kasie, podejrzanego o popełnienie przestępstwa z art. 246 § 1 k.k. nie jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105), jeżeli zdarzył się podczas drogi odbywanej przez tego pracownika w celu złożenia wyjaśnień przed organami ścigania w sprawie związanej z powstałym brakiem w kasie, a złożenie zeznań nie nastąpiło na polecenie zakładu pracy.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oddalił wniosek.