II PR 34/66

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Stefana T. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w S. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 listopada 1965 r., rewizję tę oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się odszkodowania w postaci renty wyrównawczej w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległ w dniu 7 kwietnia 1950 r. z winy pozwanej Kopalni. Powód twierdził, że dopiero w styczniu 1962 r. dowiedział się o rozmiarach szkody, jaką poniósł w następstwie wypadku, bowiem wówczas została mu amputowana noga. Zdaniem powoda od tego terminu powinien liczyć się okres przedawnienia.Pozwana Kopalnia wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut upływu 10-letniego okresu przedawnienia. Zdaniem pozwanej, powód bezpośrednio po wypadku wiedział o rozmiarach swej szkody, bowiem została mu przyznana II grupa inwalidzka.Wobec podniesienia przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia, Sąd Wojewódzki na zasadzie art. 283 k.z. i art. 105 p.o.p.c. powództwo oddalił. Według ustaleń Sądu, wypadek miał miejsce w dniu 7 kwietnia 1950 r., a pozew wpłynął do Sądu 4 września 1965 r. Sąd Wojewódzki uznał, że nie ma w sprawie istotnego znaczenia fakt rzekomo późniejszego dowiedzenia się przez powoda o szkodzie, bowiem roszczenia majątkowe, zgodnie z cytowanymi przepisami kodeksu zobowiązań oraz z obecnie obowiązującym art. 442 k.c., w każdym razie przedawniają się z upływem lat dziesięciu od dnia zdarzenia wyrządzającego szkodę.Rewizja powoda zaskarża wyrok w całości, powołując jako podstawy rewizyjne naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 283 k.z. i art. p.o.p.c. oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 368, pkt 3 k.p.c).Rewizja jest nieuzasadniona.Nieuzasadniony jest zarzut rewizji dotyczący błędnej wykładni przez Sąd I instancji art. 283 k.z. Zarzut przedawnienia został przez pozwaną Kopalnię zasadnie podniesiony, bowiem od zdarzenia wyrządzającego szkodę upłynęło 10 lat, co powoduje - zgodnie z art. 283 § 3 k.z. - przedawnienie roszczenia. Niesporne jest w sprawie, że wypadek miał miejsce w kwietniu 1950 r., a powództwo zostało wniesione po upływie prawie 15 lat, we wrześniu 1965 r.Należy jednak rozważyć pogląd wyrażony w rewizji, według którego podniesienie przez pozwaną Kopalnię zarzutu przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 k.c. Uzasadnienie tego poglądu, zdaniem skarżącego, stanowi fakt dowiedzenia się przez niego o rozmiarach szkody dopiero po amputacji nogi, tj. w 1962 r.Powyższy zarzut rewizji jest nieuzasadniony. Jak bowiem wynika z twierdzeń samego powoda, już w r. 1951 została mu przyznana w związku ze skutkami wypadku II grupa inwalidzka. A więc bezpośrednio po wypadku znane mu były rozmiary szkody majątkowej w zakresie jego niezdolności do pracy. Natomiast po amputacji nogi w 1962 r. pracował przez rok (twierdzenie pozwu), a w r. 1964 w związku ze skutkami wypadku przyznano mu II grupę inwalidzką. Sytuacja powoda w zakresie szkody majątkowej, wywołanej wypadkiem, nie uległa zatem pogorszeniu.Uzasadnienie prawnePonadto Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z przepisami wprowadzającymi kodeks cywilny (art. XXVI i XXXV) w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy o przedawnieniu, zawarte w kodeksie zobowiązań. Natomiast uregulowanie tego problemu przez obecnie obowiązujący kodeks cywilny może stanowić wskazówkę dla wykładni przepisów kodeksu zobowiązań w tym przedmiocie.Przewidziana w art. 117 § 3 k.c. możliwość nieuwzględnienia przez Sąd, także z urzędu, upływu przedawnienia, jako norma o charakterze szczególnym, wskazuje na wyłączenie stosowania do przedawnienia konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego, zawartej w przepisie ogólnym, jakim jest art. 5 k.c. Ponadto z dyspozycji art. 117 § 3 k.c. wynika, że sąd może nie uwzględnić zarzutu przedawnienia, jeśli opóźnienie w dochodzeniu roszczeń jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, a termin przedawnienia nie przekracza lat trzech i nie jest nadmierny. W sprawie niniejszej nie zostały wykazane okoliczności wyjątkowe, a okres przedawnienia przekracza prawie 5 lat. Zarzut zatem rewizji o niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, nie został w sposób przekonujący uzasadniony.W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw rewizji oraz braku podstaw, które należy brać pod uwagę z urzędu, na podstawie art. 387 k.p.c. Sąd Najwyższy rewizję oddalił, a o kosztach postępowania orzekł na mocy art. 102 k.p.c.