II PR 38/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Weroniki B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sąd Wojewódzki w Katowicach o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 28 października 1971 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w ten sposób, że zasądził dodatkowo od Skarbu Państwa - Sąd Wojewódzki w Katowicach na rzecz powódki 25.126 zł z 8% od dnia 10 stycznia 1971 r.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest niesporne, że powódka była zatrudniona w Zakładzie Poprawczym w Z. w charakterze wychowawcy. W dniu 5 września 1967 r. została ona dotkliwie pobita przez wychowanki tego Zakładu, w wyniku czego zaliczono ją do II grupy inwalidów.Na wniosek Komisji Odszkodowawczej przy Sądzie Wojewódzkim w Katowicach Ministerstwo Sprawiedliwości poleciło wypłacić poszkodowanej 40.000 zł i kwota ta została przez nią podjęta.W niniejszym procesie Weronika B. domagała się zasądzenia od Skarbu Państwa renty uzupełniającej, odsetek od kwoty 40.000 zł oraz 6-miesięcznej odprawy. Sąd Wojewódzki zasądził na jej rzecz rentę uzupełniającą, natomiast oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd ten bowiem zajął stanowisko, że podjęcie decyzji co do wypłaty poszkodowanej jednorazowego odszkodowania wymagało uprzedniego dokonania ustaleń faktycznych. Po zakończeniu prac Komisji Odszkodowawczej kwota 40.000 zł została powódce wypłacona bez nieuzasadnionej zwłoki.Również bezpodstawne jest żądanie odprawy w związku z przejściem na emeryturę. Roszczenie to nie łączy się z wypadkiem, a żaden pracownik zatrudniony w resorcie wymiaru sprawiedliwości nie otrzymuje odprawy przy przejściu na emeryturę. Pracownicy zakładów poprawczych są zatrudnieni w resorcie podległym Ministrowi Sprawiedliwości i dlatego brak podstawy prawnej do uwzględnienia - w tym zakresie - roszczeń poszkodowanej.W rewizji od tego wyroku powódka domaga się jego zmiany i zasądzenia na jej rzecz 25.126 zł z odsetkami i kosztami procesu albo uchylenia wyroku w tej części i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Rewizja została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 368 pkt 1 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Rewizja w części dotyczącej odsetek od kwoty 40.000 zł jest uzasadniona. Powódka w dniu 27 października 1967 r. zwróciła się do Ministerstwa Sprawiedliwości o wypłacenie odszkodowania w wysokości 70.000 zł. Skarb Państwa ostatecznie uznał roszczenie powódki do wysokości 40.000 zł i kwota ta została jej wypłacona, ale dopiero w dniu 27 listopada 1969 r. Od momentu zażądania należnej powódce kwoty Skarb Państwa opóźniał się ze spełnieniem świadczenia i dlatego w myśl art. 461 § 1 k.c. skarżąca mogła żądać odsetek. Sąd Wojewódzki, zajmując odmienne stanowisko, naruszył prawo materialne i dlatego w tej części wyrok podlega zmianie przez zasądzenie kwoty 6.400 zł.Uzasadniona jest także rewizja w zakresie odprawy w wysokości 6-miesięcznego uposażenia. I w tym zakresie skarżąca słusznie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisów ustawy o prawach i obowiązkach nauczycieli (Dz. U. z 1956 r. Nr 12, poz. 63). W myśl bowiem art. 1 ust. 1 ustawie tej podlegają m.in. pracownicy pedagogiczni placówek wychowawczych i poprawczych oraz schronisk dla nieletnich. Jak wynika z akt sprawy, powódka zatrudniona była w Zakładzie Poprawczym w Z. na podstawie umowy o pracę. W myśl art. 6 ust. 5 przepisy cytowanej ustawy, z wyjątkiem art. 23 i 24, stosuje się do nauczycieli zatrudnionych także na podstawie umowy. Stosuje się więc do skarżącej przepis art. 43, w myśl którego nauczycielowi, z którym rozwiązano stosunek z powodów podanych w art. 38 pkt 4 i 5, przysługuje odprawa w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia za każdy rok pracy nauczycielskiej, nie przekraczająca jednak 6-miesięcznego uposażenia. Odprawa ta przysługuje powódce na podstawie art. 38 pkt 4, gdyż przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa została ona uznana za niezdolną do służby nauczycielskiej. Podstawę wymiaru odprawy stanowi przeciętne pełne uposażenie miesięczne z ostatnich 12 miesięcy służby, a więc w wysokości 3.121 zł.Pogląd Sądu Wojewódzkiego, że powódce nie przysługuje odprawa, gdyż żaden pracownik zatrudniony w resorcie wymiaru sprawiedliwości jej nie otrzymuje, jest błędny, ponieważ nie uwzględnia faktu, iż do skarżącej stosuje się przepisy ustawy o prawach i obowiązkach nauczycieli.Z tych względów, na mocy art. 390 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.