I PKN 486/00
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2001-06-28
Skład orzekający: Jadwiga Skibińska-Adamowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy propozycja zatrudnienia nauczycielki, nieposiadającej wyższego wykształcenia pedagogicznego, powracającej do pracy po urlopie dla poratowania zdrowia, w charakterze wychowawcy świetlicy z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia i zwiększonym wymiarem godzin pracy, jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego w sytuacji ograniczenia liczby klas nauczania początkowego i alternatywy w postaci przeniesienia w stan nieczynny?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że propozycja zatrudnienia nauczycielki w charakterze wychowawcy świetlicy, mimo braku wyższego wykształcenia pedagogicznego i powrotu po urlopie zdrowotnym, nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Kluczowe było znaczące ograniczenie liczby klas nauczania początkowego oraz fakt, że alternatywą dla nauczycielki było przeniesienie w stan nieczynny, co mogłoby prowadzić do wygaśnięcia stosunku pracy. Długotrwałe wykonywanie obowiązków na nowym stanowisku przez nauczycielkę świadczyło o akceptacji zmiany warunków.Stan faktyczny
Powódka, nauczycielka nauczania początkowego, po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia, nie mogła być zatrudniona na dotychczasowym stanowisku z powodu znacznego zmniejszenia liczby klas. Szkoła zaproponowała jej stanowisko wychowawcy świetlicy z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia, ale ze zwiększonym wymiarem godzin. Powódka wyraziła zgodę i pracowała na tym stanowisku przez kilka lat. Następnie dochodziła zapłaty za pracę w godzinach ponadwymiarowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację powódki, nie obciążając jej kosztami postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 28 czerwca 2001 r. I PKN 486/00 Nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego propozycja za-trudnienia nauczycielki, nie posiadającej wyższego wykształcenia pedagogicz-nego, powracającej do pracy po rocznym urlopie dla poratowania zdrowia, w charakterze wychowawcy świetlicy z zachowaniem prawa do dotychczasowego wynagrodzenia, przy zwiększonym do 26 godzin tygodniowo wymiarze czasu pracy w sytuacji, gdy w szkole uległa znacznemu ograniczeniu liczba klas nau-czania początkowego, zaś alternatywą tej propozycji byłoby przeniesienie nau-czycielki w stan nieczynny. Przewodniczący SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie: SN Roman Kuczyński (sprawozdawca), SA Kazimierz Josiak. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2001 r. w sprawie z po-wództwa Janiny K. przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w Ś. o zapłatę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 14 marca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację, nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2000 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Świebodzi-nie oddalił powództwo Janiny K. przeciwko pozwanej Publicznej Szkole Podstawowej w Ś. o wynagrodzenie za pracę w godzinach ponadwymiarowych od 1 września 1997 r. do 31 grudnia 1999 r. Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w poz-wanej szkole od 1 września 1986 r. na stanowisku nauczyciela nauczania początko-wego, w okresie od 1 września 1996 r. do 1 września 1997 r. korzystała z rocznego urlopu dla poratowania zdrowia. Ze względu na zmniejszenie liczby oddziałów obej-mujących klasy I - III w roku szkolnym 1995/1996 z 15 do 9, w roku szkolnym
2 1996/1997 do 5, a w roku szkolnym 1997/1998 do 3, nie było możliwości zatrudnie-nia powódki w tych klasach ani w klasie IV. Dyrektor szkoły nie chciał rozwiązywać z powódką stosunku pracy ani przenosić jej w stan nieczynny, wobec czego stworzył dla niej dodatkowe stanowisko wychowawcy świetlicy, na które powódka wyraziła zgodę, także na rok szkolny 98/99 i 99/2000, ze świadomością, że wymiar godzin wychowawcy wynosi nie 18, lecz 26 godzin tygodniowo. Nie było możliwe ponowne przeniesienie powódki na stanowisko nauczyciela nauczania początkowego, gdyż wszystkie etaty na tych stanowiskach są obsadzone nauczycielami z wyższym wy-kształceniem pedagogicznym, podczas gdy powódka jest absolwentką Studium Wy-chowania Przedszkolnego w S. i Studium Nauczycielskiego w ZG. Wyrokiem z dnia 14 marca 2000 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze oddalił apelację powódki od powyższego wyroku z uzasadnieniem, iż świadczenie pracy przez powódkę przez okres 2 lat przed wnie-sieniem pozwu na stanowisku wychowawcy świetlicy dowodzi, iż godziła się ona na to stanowisko, wobec czego oświadczenie woli o zaakceptowaniu zmiany warunków nie było dotknięte wadą. Kasacja powódki zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie art. 8 KP przez przyjęcie, że istniała bezwzględna konieczność przeniesienia powódki na inne sta-nowisko i było to mniejsze zło niż przeniesienie jej w stan nieczynny, oraz naruszenie art. 378 KPC przez pominięcie istotnych zarzutów i wniosków podniesionych w ape-lacji. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Zarzut naruszenia art. 8 KP jest oczywiście bezzasadny. Nie może być uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego propozycja zatrudnienia nauczycielki, nie posiadającej wyższego wykształcenia pedagogicznego, powracają-cej do pracy po rocznym urlopie dla poratowania zdrowia, w charakterze wychowaw-cy świetlicy z zachowaniem prawa do dotychczasowego wynagrodzenia, przy zwięk-szonym do 26 godzin tygodniowo wymiarze czasu pracy, w sytuacji gdy w szkole uległa znacznemu ograniczeniu liczba klas nauczania początkowego, a uczący w nich nauczyciele spełniają wymagania pod względem wykształcenia, zaś alternatywą takiej propozycji byłoby przeniesienie tej nauczycielki w stan nieczynny, a następnie wygaśnięcie stosunku pracy (art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta
3 Nauczyciela jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 367 w brzmieniu obowiązują-cym w dniu 1 września 1997 r.). Z protokołów rady pedagogicznej pozwanej Szkoły z lat 1997 - 1999, w której powódka uczestniczyła, wynika, że ograniczenie liczby klas I - III było rzeczywiste, doszło też do przeniesienia jednej z nauczycielek w stan nie-czynny. Przebywanie w stanie nieczynnym przez okres 6 miesięcy powoduje wyga-śnięcie z upływem tego okresu stosunku pracy, natomiast powódka pozostawała w zatrudnieniu na stanowisku wychowawcy świetlicy przez lata 1997 - 2000, co było dla niej bardziej korzystne, a zatem sam fakt wykonywania nowych obowiązków przez długi okres dowodzi akceptacji takiego stanu rzeczy. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie była zasadność przeniesienia powódki w stan nieczynny, przeto nie za-chodziła potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, czy nie było innej możliwości zatrudnienia powódki. Konieczność taka zachodziłaby wówczas, gdyby powódka nie zgodziła się wykonywać obowiązków wychowawczyni świetlicy i została przeniesiona w stan nieczynny, a następnie kwestionowała zasad-ność takiej decyzji przed sądem pracy. Zgoda na zmianę warunków pracy wyrażona jednoznacznie, czy też dorozu-miana przez sam fakt świadczenia pracy na zmienionych warunkach pod względem czasu pracy, nie może być odwołana po 3 latach od jej przejawienia ani nie może uzasadniać żądania dodatkowego wynagrodzenia. Takie zaś żądanie zostało zgło-szone w pozwie. Jednakże w świetle niewadliwych ustaleń faktycznych Sądu pierw-szej instancji nie mogło ona zostać uwzględnione. Sąd drugiej instancji odniósł się do zarzutów i wniosków apelacyjnych. Nierozpoznanie sprawy w rozumieniu art. 378 § 2 KPC oznacza zaniechanie przez sąd pierwszej instancji zbadania materialnej pod-stawy żądania pozwu albo pominięcie merytorycznych zarzutów pozwanego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97 OSC 1999 r. nr 1, poz. 22). Zarówno wobec wyroku Sądu pierwszej instancji, jak i akceptującego go wyroku Sądu drugiej instancji, a tylko od tego wyroku służy kasacja - zarzut narusze-nia art. 378 KPC (w dodatku bez zastrzeżenia, o który paragraf tego przepisu chodzi) jest bezzasadny. Nie może też stanowić skutecznej podstawy kasacji powtórzenie zarzutów apelacyjnych. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znalazł usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================
Powiązane orzeczenia
- III PSK 176/21 2022-05-12Czy pracodawca, rozwiązując z nauczycielem umowę o pracę z przyczyn organizacyjnych, musi wskazać kryteria doboru pracownika do zwolnienia, a jeśli tak, to czy ich wskazanie w oświadczeniu o wypowiedzeniu jest konieczne…
- II PK 209/14 2015-04-14Czy nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania w niepełnym wymiarze czasu pracy, któremu złożono wypowiedzenie, powinien zostać pouczony o możliwości dalszego zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązkow…
- I PKN 570/00 2001-08-20Czy przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny z powodu zmniejszenia liczby oddziałów w szkole, przy istnieniu godzin ponadwymiarowych i możliwości zatrudnienia innego nauczyciela, stanowi naruszenie przepisów prawa prac…
- I PK 85/13 2013-10-04Czy wypowiedzenie stosunku pracy nauczyciela mianowanego z powodu zmian organizacyjnych w szkole, polegających na zmniejszeniu liczby oddziałów i zmianie planu nauczania, było uzasadnione, jeśli pracodawca zastosował kry…
- III PK 18/14 2014-09-30Czy rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania z powodu zmian organizacyjnych, zmniejszenia liczby godzin nauczania i braku możliwości zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć, jest uzasad…
Powołane przepisy
art. 8 KPart. 378 KPCart. 20 ust. 6art. 378 § 2 KPCart. 39312 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy