II PR 399/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński. Sędziowie: W. Glabisz, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława S. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "W." w W. o rentę uzupełniającą na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 25 maja 1972 r.,oddalił rewizję i odstąpił od obciążenia powoda opłatą od rewizji.Uzasadnienie faktycznePowód Stanisław S. (ur. 16.IV.1916 r.) zatrudniony był w pozwanej Kopalni Węgla Kamiennego do dnia 17.I.1959 r., ostatnio w charakterze rębacza strzałowego.Powód zaprzestał pracy wobec inwalidztwa II grupy, powstałego na skutek choroby zawodowej (krzemicy). W dniu 17.X.1968 r. została zawarta między stronami ugoda, na podstawie której pozwana zobowiązała się zapłacić powodowi tytułem jednorazowego odszkodowania 18.000 zł oraz płacić rentę uzupełniającą za czas od 9.I.1963 r. do 31.XII.1967 r. po 1.450 zł miesięcznie, za rok 1968 po 1.335 zł miesięcznie, za rok 1969 po 1.190 zł miesięcznie i poczynając od dnia 1.I.1970 r. nadal, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez uprawnionego 55 roku życia, po 1.050 zł miesięcznie.Uwzględniając częściowo powództwo oparte na zasadzie wyrażonej w art. 907 § 2 k.c., wyrokiem z dnia 25 maja 1972 r. Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz Stanisława S. rentę uzupełniającą: po 2.239 zł miesięcznie za okres od 28.III do 31.XII.1969 r., po 2.294 zł za rok 1970 w skali miesięcznej i po 2.419 zł miesięcznie za okres od 1.I do 16.IV.1971 r.W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki m.in. zauważył, że żądanie renty za czas po ukończeniu przez powoda 55 lat jest bezzasadne w świetle zarządzenia nr 6 Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1968 r. w sprawie przechodzenia górników na emeryturę.W rewizji powód zakwestionował ten pogląd Sądu Wojewódzkiego, a ponadto zarzucił nierozważenie przez ten Sąd okoliczności, iż gdyby powód pracował do 55 roku życia, "uzyskałby wyższą rentę starczą, obliczoną od najkorzystniejszych zarobków z ostatniego okresu, zachowałby zdolność do pracy w ograniczonym zakresie oraz że pozwana wypłaca powodowi rentę na podstawie ugody w kwocie po 1.050 zł miesięcznie do 60 roku życia".Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest nieuzasadniona.W ramach oceny zmiany stosunków na gruncie art. 907 § 2 k.c. istotny jest należycie powołany i rozważony przez Sąd Wojewódzki fakt wydania w dniu 11 stycznia 1968 r. zarządzenia nr 6 Prezesa Rady Ministrów w sprawie przechodzenia górników na emeryturę oraz wykonawczych zarządzeń resortowych, m.in. zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki. Według tych zarządzeń pozostawienie w pracy górników, którzy nabyli uprawnienia emerytalne, dopuszczalne jest wyjątkowo, gdy ich zwolnienie ze względu na posiadane przez nich kwalifikacje lub niedobór siły roboczej na danym terenie mogłoby wpłynąć ujemnie na wykonywanie zadań. Tak wyjątkowa sytuacja nie zachodzi w odniesieniu do pozwanej Kopalni, która - jak to ustalił Sąd Wojewódzki - nie zatrudnia pracowników z przekroczonym górniczym wiekiem emerytalnym. Dla rozstrzygnięcia sprawy w rozważanej mierze nie ma znaczenia zamieszczone w rewizji twierdzenie, że "pozwana przedłużyła obowiązek płacenia powodowi renty uzupełniającej ustalonej ugodą pozasądową - do 60 roku życia". Jeżeli tak jest w rzeczywistości, to wcale nie oznacza to jeszcze, że gdyby nie następstwa choroby zawodowej, powód znajdowałby zatrudnienie u pozwanej lub gdzie indziej, jako górnik, aż do 60 roku życia, już po osiągnięciu wieku emerytalnego.Ugoda z dnia 17.X.1968 r. nie przewiduje na rzecz powoda żadnych świadczeń za czas po ukończeniu przez niego 55 lat. Skoro zaś ustalone w niej świadczenia przyjęte zostały zgodnie przez obie strony jako zaspokojenie wszelkich roszczeń powoda związanych z zapadnięciem na chorobę zawodową, to w drodze powództwa, opartego na przepisie art. 907 § 2 k.c. i nawiązującego do zmiany stosunków zaszłej po zawarciu ugody, w ogóle nie można żądać zasądzenia renty za czas po 16.IV.1971 r., czyli po osiągnięciu przez powoda wieku emerytalnego. Takie bowiem żądanie zmierzałoby do ustalenia całkowicie nowego obowiązku, wbrew treści zawartej ugody, nie zaś do modyfikacji ustanowionego w ugodzie obowiązku płacenia renty, wywołanej zmianą stosunków wpływających na wysokość lub czas trwania renty, jak to dopuszcza przepis art. 907 § 2 k.c. W konsekwencji dla wyniku sprawy w omawianym przedmiocie jest także bez znaczenia okoliczność, w jakiej wysokości powód miałby przyznaną emeryturę, gdyby mógł pracować na stanowisku rębacza strzałowego do ukończenia 55 lat.Wobec braku tedy uzasadnionych podstaw rewizję należało oddalić (art. 387 k.p.c.). Z mocy art. 11 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd Najwyższy odstąpił od obciążenia powoda należną od rewizji opłatą z uwagi na jego sytuację osobistą i majątkową.