II PR 81/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Piekarski.Sędziowie SN: T. Kasiński (spr.), T. Szymanek.Protokolant: K. Kowalska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 3 maja 1974 r. sprawy z powództwa Władysława B. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "Wałbrzych" w Wałbrzychu o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Kopalni od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 1973 r., sygn. akt II C 1114/72zmienia zaskarżony wyrok w części zasądzającej powództwo w tym zakresie, że oddala żądanie o zasądzenie renty uzupełniającej za okres po dniu 18 VI 1975 r.Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie wniesionym w dniu 25 IX 1972 r. dochodził renty uzupełniającej przytaczając, że był zatrudniony w pozwanej Kopalni w charakterze rębacza strzałowego do 1961 r. i w okresie pracy u pozwanej nabawił się krzemicy płuc, w związku z którą został zaliczony w 1961 r. do inwalidów III grupy. Pozwana, uznając swoją odpowiedzialność za skutki choroby zawodowej, zawarła z powodem w dniu 15 XII 1967 r. ugodę, na mocy której wypłaciła mu jednorazowe odszkodowanie oraz rentę uzupełniającą po 900 zł od 10 IV 1962 r. Po zawarciu ugody stosunki uległy znacznej zmianie, gdyż obecnie rębacze strzałowi w pozwanej Kopalni zarabiają około 6.500 zł miesięcznie netto. Powód otrzymuje rentę miesięczną po 2.130 zł od 1969 r. i po 2.236 zł od 1 I 1970 r. Stan zdrowia powoda pogorszył się i ubiega się on o II grupę inwalidzką.Pozwana Kopalnia uznała częściowo powództwo, zgadzając się na płacenie miesięcznej renty po 1.449 zł za okres od 25 IX 1969 r. do 31 XII 1969 r. oraz po 1.343 zł od dnia 1 I 1970 r. do ukończenia przez powoda 55 roku życia, tj. do dnia 18 VI 1975 r. - w pozostałym zaś zakresie wniosła o oddalenie powództwa.Kwoty powyższe pozwana Kopalnia wyliczyła przyjmując, że powód, gdyby nie uległ chorobie zawodowej i pracował nadal u pozwanej Kopalni, zarabiałby obecnie 5.593 zł miesięcznie, gdyż takie zarobki średnio uzyskują górnicy w wieku powoda (urodzonego w 1920 r.). Kopalnia odliczyła od takich zarobków aktualne dochody powoda oraz 1.000 zł miesięcznie w uwzględnieniu ograniczonych możliwości zarobkowych powoda.Pozwana twierdziła, że na stanowisku strzałowych nie zatrudnia górników po 50 roku życia oraz nie zatrudnia również górników, którzy by mieli osiągnięty wiek emerytalny (55 lat) i wymagany staż pracy (25 lat), bowiem ma wyraźne zlecenie kierowania takich górników na emeryturę.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem zasądził na rzecz powoda rentę uzupełniającą w kwotach uznanych przez pozwaną Kopalnię za okres od 18 VI 1975 r. i od tej daty rentę po 1.379 zł miesięcznie. Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwana Kopalnia nie zatrudnia górników strzałowych po 50 roku życia oraz że nie zatrudnia górników, którzy ukończyli 55 lat. Z tych względów, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, powód z dniem 18 VI 1975 r. jako pracownik z pełną wysługą lat przeszedłby, nawet gdyby nie zachorował, na emeryturę górniczą, która wynosiłaby 3.719 zł. Szkoda powoda za okres od tej daty stanowi więc tylko różnicę między rentą inwalidzką, jaką powód otrzymuje w kwocie 2.236 zł, a powyżej wyliczoną przez ZUS emeryturą i wyraża się kwotą 1.379 zł miesięcznie. Orzeczenie swe Sąd Wojewódzki oparł na art. 907 § 2 k.c.Pozwana Kopalnia w rewizji zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez zasądzenie renty po dniu 18 VI 1975 r., tj. za okres dalszy, niż strony ustaliły to w ugodzie z dnia 15 XII 1967 r. Ponieważ w ugodzie nie przewidziano świadczeń po tej dacie, tj. po ukończeniu przez powoda 55 roku życia, art. 907 § 2 k.c. nie może uzasadniać jakiegokolwiek roszczenia powoda z tytułu świadczeń związanych z zapadnięciem na chorobę zawodową. Pozwana powołała się przy tym na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 5 I 1973 r., II PR 399/72.Rewizja jest uzasadniona.Sąd Najwyższy stwierdził w powołanym przez skarżącą wyroku, że "jeżeli świadczenia ustalone w zawartej między pracownikiem a pracodawcą ugodzie przyjęte zostały jako pokrycie wszelkich roszczeń pracownika związanych z chorobą zawodową z jednoczesnym postanowieniem ugody, iż po osiągnięciu przez tego pracownika wieku emerytalnego nie będą mu przysługiwać świadczenia wymienione w ugodzie - w tym i renta - to osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego nie jest zmianą stosunków, na podstawie której pracownik mógłby żądać zmiany wysokości lub czasu trwania ustalonej w ugodzie renty". Ugoda stron z 15 grudnia 1967 r. ma treść odpowiadającą powyższym wymaganiom, brak więc podstaw w świetle art. 907 § 2 k.c. do przedłużenia obowiązku pozwanej płacenia renty, choćby w wysokości różnicy między otrzymywaną przez powoda rentą inwalidzką a emeryturą z pełnej wysługi lat.Roszczenie powoda o rentę po 18 VI 1975 r. nie mogłoby być uwzględnione, nawet gdyby ugoda w części ograniczającej prawo do renty do 55 roku życia była nieskuteczna (art. 58 k.c.), gdyż w tej sytuacji art. 907 § 2 k.c. nie miałby zastosowania, natomiast żądanie pozwu powinno być ocenione jako zgłoszenie roszczenia o rentę na podstawie art. 444 § 2 k.c. Roszczenie to, jak i wszelkie roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, przedawnia się z mocy art. 442 § 2 k.c. - przyjąwszy nawet, że szkoda wynikała z występku - z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przypadku choroby zawodowej zdarzeniem takim byłyby sprzeczne z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy warunki w jakich powód pracował w pozwanej kopalni. Ponieważ powód zaprzestał pracy w pozwanej Kopalni i został uznany inwalidą III grupy w 1961 r., od tego roku rozpoczął się bieg 10-letniego przedawnienia, wobec czego żądanie odszkodowania za rozstrój zdrowia związany z pracą w kopalni zgłoszone w pozwie z dnia 25 IX 1972 r., podlegałoby oddaleniu jako przedawnione (art. 117 § 2 k.c.).Oddaleniu powództwa na skutek przedawnienia nie stałoby na przeszkodzie zawarcie ugody w dniu 15 XII 1967 r. Zawarcie przez zakład pracy z poszkodowanym pracownikiem przed upływem okresu przedawnienia ugody zobowiązującej tenże zakład do świadczeń odszkodowawczych z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przerywa bieg przedawnienia tylko w zakresie uznanej przez zakład pracy części roszczenia. Uznanie takie mieści się w umowie, jaką jest zawarta przez strony ugoda, i wywiera skutki w zakresie biegu przedawnienia. Ponieważ w treści ugody postanowiono, że po osiągnięciu przez pracownika wieku emerytalnego nie będzie mu przysługiwać od zakładu pracy renta uzupełniająca, uznanie roszczenia w zakresie renty obejmuje tylko rentę należną z mocy ugody za okres w niej oznaczony; roszczenie zaś o rentę za okres późniejszy ulega przedawnieniu, liczonemu według zasad art. 442 k.c.Z tych przyczyn zaskarżony wyrok narusza wymienione wyżej przepisy prawa materialnego i podlega zmianie wskazanej w sentencji niniejszego orzeczenia (art. 390 § 1 k.p.c.).