II PR 436/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Stypułkowska, K. Wieruszewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Emanuela M. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w B. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 31 marca 1966 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej Kopalni renty uzupełniającej w wysokości 1.000 zł miesięcznie, poczynając od dnia 15.I.1957 r. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, a ponadto podniosła zarzut powagi rzeczy osądzonej. Sąd Wojewódzki uwzględnił częściowo powództwo. Z uzasadnienia wyroku wynika, że między stronami toczyła się już sprawa w Sądzie Powiatowym w Bytomiu, w której powód dochodził m.in. renty uzupełniającej za czas do dnia 15.I.1957 r. Obecnie domaga się on odszkodowania za dalszy okres i dlatego nie zachodzi w sprawie powaga rzeczy osądzonej. Przesądzona jest natomiast odpowiedzialność pozwanej Kopalni za szkodę poniesioną przez powoda, wobec czego zbędne jest badanie w niniejszym procesie samej zasady tej odpowiedzialności.Ustalając wysokość renty uzupełniającej, Sąd I instancji miał na uwadze zarobki, jakie poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby nie uległ wypadkowi, wysokość renty otrzymywanej z ubezpieczenia społecznego oraz zarobki osiągnięte przez niego w wyniku wykorzystania częściowej zdolności do pracy.Wyrok ten zaskarżyła strona pozwana, opierając rewizję na zarzucie nieważności postępowania. Skarżąca zajmuje stanowisko, że zarówno Sąd Powiatowy, jak i Sąd Wojewódzki jako rewizyjny orzekły już o wszystkich roszczeniach wynikających z faktów przytoczonych przez powoda, a więc również o roszczeniach nie objętych żądaniem, stosownie do obowiązującego w czasie orzekania § 2 art. 321 k.p.c. W tych okolicznościach na mocy art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Wojewódzki nawet z urzędu powinien był pozew odrzucić.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd Powiatowy było m.in. żądanie powoda zasądzenia renty uzupełniającej za czas do dnia 15.I.1957 r. W niniejszym procesie powód dochodzi odszkodowania za dalszy okres. Powstaje więc pytanie czy Sąd Wojewódzki naruszył prawo, nie odrzucając pozwu ze względu na prawomocne osądzenie sprawy, a tym samym, czy zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 369 pkt 3 k.p.c.W myśl art. 475 § 1 k.p.c., który miał w sprawie zastosowanie (a nie - jak to omyłkowo podała strona skarżąca - art. 321 § 2 k.p.c.) sąd, wydając wyrok w sprawie o naprawienie szkód wyrządzonych wypadkiem w zatrudnieniu (art. 459 § 7 k.p.c.), orzeka o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez powoda, także wówczas, gdy roszczenie nie było objęte żądaniem lub gdy było w nim zgłoszone w rozmiarze mniejszym, niż jest to usprawiedliwione wynikiem postępowania.W poprzedniej sprawie, jaka toczyła się między stronami, powód wyraźnie żądał zasądzenia tylko zadośćuczynienia, zwrotu wydatków na dodatkowe odżywianie i renty za czas od dnia 15.I.1957 r. Na uzasadnienie swego żądania podał, że przez 9 miesięcy pobierał zasiłek chorobowy, a przez dalsze 5 miesięcy leczył się i dlatego nie mógł podjąć żadnej pracy. Ze względu na to, że został on zaliczony do III grupy inwalidów, Sądy przyjęły, iż jest on zdolny do wykonywania pracy lekkiej. Z uzasadnienia wyroków Sądów obu instancji wynika, że nie rozważyły one roszczeń powoda ponad zgłoszone żądanie, gdyż brak było do tego twierdzeń powoda.W tych okolicznościach powód mógł wnosić o uzupełnienie wyroku (art. 475 § 1 zd. 2 k.p.c.), gdyż instytucja ta ma zastosowanie także w sprawie, której zakres nie zależy od treści żądania pozwu, a sąd - wbrew wynikom postępowania - nie orzekł o roszczeniu zgłoszonym w żądaniu (art. 351 § 1 in fine k.p.c. Jeżeli zaś powód z takim wnioskiem nie wystąpił w terminie, może wytoczyć o to roszczenie nowe powództwo, skoro nie było ono przedmiotem postępowania sądowego.Nie stoi temu na przeszkodzie częściowe oddalenie powództwa w innej sprawie, gdyż dotyczy ono tylko roszczeń w niej zgłoszonych.Odmienna wykładnia prowadziłaby do przyjęcia fikcji rozpoznania roszczeń powoda i wyraźnie pogorszyłaby jego pozycję w procesie, chociaż roszczenia pracownika o naprawienie szkód wyrządzonych mu przez zakład pracy, a w szczególności wywołanych wypadkiem w zatrudnieniu, rozpoznawane są w postępowaniu odrębnym (art. 459 i następne k.p.c.), zapewniającym poszkodowanemu szczególną ochronę prawną.Z tych względów trzeba stwierdzić, że Sąd Wojewódzki, rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopuścił się nieważności postępowania. Skoro zaś nie ma innych podstaw rewizyjnych, które należałoby wziąć z urzędu pod rozwagę (art. 475 § 3 k.p.c.), rewizja ulega oddaleniu (art. 387 k.p.c.).