II UKN 121/00

Izba Cywilna2000-12-12

Skład orzekający: Maria Tyszel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pominięcie wniosku dowodowego strony przez sąd, bez jego uzasadnienia, może stanowić podstawę do zarzutu nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony swych praw?
Ratio decidendi
Pominięcie wniosku dowodowego strony przez sąd, nawet jeśli jest ono nieuzasadnione w ocenie strony, nie stanowi pozbawienia strony możliwości obrony jej praw w rozumieniu art. 379 pkt 5 KPC i tym samym nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania. Strona może kwestionować ustalenia faktyczne sądu jako błędne lub przedwczesne, ale nie może opierać na tym zarzutu nieważności postępowania.
Stan faktyczny
Wnioskodawca Henryk C. domagał się przyznania renty inwalidy wojennego z tytułu pobytu w więzieniu z przyczyn politycznych. Sąd pierwszej instancji oddalił jego odwołanie od decyzji ZUS, uznając brak związku przyczynowego między schorzeniami a pobytem w więzieniu. Sąd Apelacyjny oddalił apelację wnioskodawcy, uznając opinię biegłych sądowych za bardziej miarodajną niż opinia lekarza prywatnego. Kasacja wnioskodawcy zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 379 pkt 5 KPC, poprzez pominięcie wniosku dowodowego i pozbawienie strony możliwości obrony.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.

Pełny tekst orzeczenia

Postanowienie z dnia 12 grudnia 2000 r. II UKN 121/00 Pominięcie wniosku dowodowego strony może uzasadniać kwestiono-wanie przez nią ustaleń sądu, nie jest natomiast pozbawieniem strony możno-ści obrony swych praw i nie uzasadnia zarzutu nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 KPC). Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2000 r. sprawy z wniosku Henryka C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziałowi w T.M. o rentę inwalidy wojennego, na skutek kasacji wnioskodaw-cy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 1999 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d d a l i ć kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 30 listopada 1999 r. [...] Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację wnioskodawcy Henryka C. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 13 lipca 1999 r. [...]. Wyrokiem tym odda-lono odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Od-działu w T.M., odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu pobytu w więzieniu z przyczyn politycznych, po ustaleniu, na podstawie zebranego materiału dowodowe-go, w tym z opinii biegłych sądowych, lekarzy: kardiologa, neurologa, reumatologa i psychiatry, że schorzenia wnioskodawcy nie pozostają w związku przyczynowym z pobytem w więzieniu z przyczyn politycznych. Należy zauważyć, że wnioskodawca ubiegał się o świadczenie rentowe w związku z działalnością niepodległościową i uwięzieniem z przyczyn politycznych po raz pierwszy w 1995 r. Prawomocnym wyro- 2 kiem z dnia 2 lipca 1996 r. [...] jego odwołanie zostało wówczas oddalone, po ustale-niu, że kwalifikuje się on do pierwszej grupy inwalidów, ale bez związku z uwięzie-niem z przyczyn politycznych. W związku z zarzutami apelacji w uzasadnieniu swego wyroku, Sąd Apelacyjny wskazał, że opinia biegłego sądowego jest bardziej mia-rodajna niż opinia lekarza - prof. A.B. - wydana na prośbę wnioskodawcy, po jedno-razowym badaniu. Powyższy wyrok zaskarżył kasacją wnioskodawca i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art.379 pkt 5, 382 i 391 KPC, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji, po uchyleniu również jego wyroku, do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżące-go, nie można było pominąć pozasądowej opinii przedłożonej przez wnioskodawcę, bez przesłuchania biegłego, który ją wydał, a który jest „ autorytetem w swojej dzie-dzinie”. Zarzut ten zawarty został także w apelacji, a jego nieuwzględnienie, narusza art. 382 KPC. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach ka-sacji, które wyznaczają jej podstawy oraz kierunek wniosków. Działanie z urzędu dotyczy jedynie oceny czy nie doszło do nieważności postępowania. Jeden z zarzu-tów kasacji dotyczy nieważności postępowania, wobec pozbawienia strony możności obrony swych praw. W kasacji brak uzasadnienia tego zarzutu zaś skarżący - jak się wydaje - uważa, że pominięcie wniosku dowodowego może być oceniane jako pro-wadzące do pozbawienia strony możności obrony swych praw. Zarzut ten jest oczy-wiście niezasadny. Ze względu na brak jego umotywowania, tylko ogólnie należy za-uważyć, że w przypadku nieuzasadnionego, w ocenie strony, pominięcia jej wnio-sków dowodowych, może ona kwestionować poczynione ustalenia faktyczne jako błędne czy też przedwczesne, ze względu na istotne braki w postępowaniu dowodo-wym, ale posiłkowanie się, w takim przypadku zarzutem nieważności postępowania jest oczywiście błędne. Jedynym zarzutem, który może podlegać ocenie, jest zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 382 KPC. Przepis ten stanowi, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postę-powaniu apelacyjnym. Nie można wywodzić z niego obowiązku sądu rozpoznającego 3 apelację do powtarzania czy też uzupełniania postępowania dowodowego nieza-leżnie od istniejącej w tym zakresie potrzeby procesowej. Uzupełnianie postępowa-nia dowodowego może okazać się konieczne przy niewyjaśnieniu wszystkich istot-nych dla sprawy okoliczności w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, która to sytuacja w tej sprawie nie zachodzi. Postępowanie dowodowe zostało przeprowa-dzone należycie, zaś w uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił dlaczego oparł swoje ustalenia na opinii biegłego lekarza psychiatry D.P., nie uwzględniając stanowiska lekarza A.B., zawartego w historii choroby wnioskodawcy z dnia 8 marca 1999 r. Ocena Sądu, nie została zresztą w kasacji zakwestionowana w sposób zgodny z prawem, skoro brak w niej zarzutu przekroczenia przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów. Z tych wszystkich względów, dla braku usprawiedliwionych podstaw kasacji, należało orzec jak w sentencji, po myśli art. 39312 KPC. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 379 pkt 5 KPCart.379 pkt 5art. 382 KPC.art. 39311 KPCart. 39312 KPC.

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy