II UKN 153/98
Izba Cywilna1998-07-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dziecku, które ukończyło 16 lat, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeśli jego stan zdrowia wymaga stałej opieki polegającej na pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym, stwierdzonej orzeczeniem komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia?Ratio decidendi
Warunkiem kontynuacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka, które ukończyło 16 lat, jest dalsza potrzeba stałej opieki polegającej na pielęgnacji lub na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym ze strony innej osoby, stwierdzona orzeczeniem komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia. Samo ponoszenie wysokich kosztów diety bezglutenowej nie stanowi przesłanki nabycia lub zachowania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jeśli nie towarzyszy temu konieczność stałej opieki ze strony osoby trzeciej.Stan faktyczny
Syn wnioskodawczyni, Emil K., urodzony w 1980 r., otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny do ukończenia 16 roku życia z powodu zespołu złego wchłaniania. Po ukończeniu 16 lat odmówiono mu przyznania dalszego zasiłku, ponieważ nie został uznany za inwalidę i nie stwierdzono u niego potrzeby stałej opieki. Wnioskodawczyni argumentowała, że syn wymaga kosztownej diety bezglutenowej i po wstrzymaniu zasiłku brakuje jej środków na jego utrzymanie. Sądy obu instancji oddaliły odwołanie i apelację, uznając, że stan zdrowia dziecka nie uzasadnia przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w świetle przepisów ustawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawczyni, uznając ją za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 29 lipca 1998 r. II UKN 153/98 Warunkiem kontynuacji wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka, które ukończyło 16 lat, jest dalsza potrzeba stałej opieki polegającej na pielęg-nacji lub na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i re-habilitacyjnym ze strony innej osoby, stwierdzona orzeczeniem komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Barbara Wagner (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Te-resy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o zasiłek pielęgnacyjny, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 18 listopada 1997 r. [...] o d d a l i ł k a s a c j ę. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-kiem z dnia 22 września 1997 r. [...], oddalił odwołanie Teresy K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w B. odmawiającej przyznania zasiłku pielęgna-cyjnego na urodzonego 11 października 1980 r. syna - Emila. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że Emil K., u którego rozpoznano zespół złego wchłaniania i któremu do ukończenia 16 roku przysługiwał z tego tytułu zasiłek pie-lęgnacyjny, nie jest inwalidą i nie wymaga stałej opieki polegającej na pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym. Nie zostały zatem spełnione warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, okreś-
2 lone w art. 14 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyj-nych (Dz.U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17), powoływanej dalej jako „ustawa zasiłkowa”. Wnioskodawczyni zaskarżyła ten wyrok apelacją zarzucając, że syn od uro-dzenia przebywa na bardzo kosztownej diecie bezglutenowej i po wstrzymaniu zasił-ku pielęgnacyjnego nie wystarcza jej środków na utrzymanie dziecka. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro-kiem z dnia 18 listopada 1997 r. [...] oddalił apelację. Sąd wywiódł, że wysokie koszty diety bezglutenowej nie są przesłanką nabycia (lub zachowania) prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Prawo do tego świadczenia uwarunkowane jest takim stanem zdrowia dziecka, z którego wynika konieczność stałej nad nim opieki ze strony osoby trzeciej. Przy stosowaniu diety pokarmowej Emil K. jest całkowicie sprawny. Teresa K. zaskarżyła ten wyrok kasacją i wskazując jako jej podstawę naru-szenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 14 ust. 3 ustawy zasiłkowej wniosła o jego zmianę i uwzględnienie wniosku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest ściśle prawnym środkiem zaskarżenia, o ograniczonym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i czasowym. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 39311 KPC, jest związany jej podstawami. Skarżąca nie zarzuca wyrokującemu Sądowi uchybień proceduralnych. W takim przypadku ustalenia stanowiące faktyczną pods-tawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku muszą być uznane za nie-wadliwe. Kontroli kasacyjnej podlega w związku z tym jedynie prawidłowość kwalifi-kacji i oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej zasiłek pielęgnacyjny przysłu-guje dziecku w wieku powyżej 16 lat, jeżeli jest inwalidą II grupy, a inwalidztwo to powstało w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Sąd ustalił, że Emil K. uro-dzony 11 października 1980 r. nie jest inwalidą II grupy. Powołany przepis nie może więc stanowić podstawy prawnej przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Według art. 14 ust. 4 ustawy zasiłkowej zasiłek przysługujący dziecku w wieku do 16 lat wypłaca się po osiągnięciu tego wieku do czasu ukończenia nauki w szkole, w przypadku stwierdzenia przez komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, że nadal odpowiada ono warunkom określonym w ust. 3 pkt 1, tj. wówczas, gdy ze względu na stan zdrowia wymaga ze strony innej osoby stałej opieki polegającej na
3 pielęgnacji lub na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym i re-habilitacyjnym. Sąd ustalił, że syn wnioskodawczyni - uczeń III klasy Technikum Sa-mochodowego - nie wymaga opieki tego rodzaju. Zatem i art. 14 ust. 4 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. nie może być podstawą prawną dla przyznania Emilowi K. zasiłku pielęgnacyjnego. W tej sytuacji zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd wyrokujący w sprawie w drugiej instancji jest bezzasadny. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II URN 14/94 1994-06-22Czy dziecku, które ukończyło 16 lat, ale nie przekroczyło 20 lat, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeśli uczy się w szkole i wymaga stałej opieki innej osoby, nawet jeśli nie zostało zaliczone do grupy inwalidów?
- III USK 194/21 2021-08-26Czy w przypadku ubiegania się o zasiłek opiekuńczy na chore dziecko do lat 14, pojęcie „sprawowanie osobistej opieki” oznacza nieprzerwaną, stałą opiekę rodzica, czy też nie wymaga nieprzerwanej obecności rodzica przy dz…
- II USKP 125/23 2025-06-24Czy konieczność zapewnienia dziecku do 16 roku życia opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku, uzasadniająca zaliczenie go do osób ni…
- I UK 101/19 2020-10-06Czy w przypadku dziecka do lat 16, które wymaga stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, ale jest samodzielne w zakresie samoobsługi, poruszania się i komunikowania z otoczeniem, można…
- I USKP 57/22 2023-02-08Czy dziecko poniżej 16 roku życia, u którego stwierdzono niepełnosprawność, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jeśli jego…
Powołane przepisy
art. 14 ust. 4art. 14art. 14 ust. 3art. 39311 KPCart. 14 ust. 1art. 39312 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy