II URN 54/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman. Sędziowie: S. Perestaj (sprawozdawca), T. Twardo.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Anny P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. o zwiększony zasiłek rodzinny na syna, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń społecznych w Katowicach z dnia 26 lutego 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. z dnia 29 sierpnia 1975 r. i przyznał Annie P. zwiększony zasiłek rodzinny o kwotę 500 zł miesięcznie na syna Antoniego P. od dnia 1 sierpnia 1975 r. poczynając.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ch. decyzją z dnia 29.VIII.1975 r. odmownie załatwił wniosek Anny P. o przyznanie zwiększonego zasiłku rodzinnego na syna Antoniego urodzonego 16.VIII.1959 r. przebywającego w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Głuchych w L., gdyż orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia został on zaliczony tylko do II grupy inwalidów.Odwołanie wnioskodawczyni zostało oddalone wyrokiem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który poczynił następujące ustalenia.Z opinii biegłego lekarza laryngologa wynika, że syn wnioskodawczyni Antoni P. w następstwie wrodzonej głuchoniemoty jest inwalidą II grupy. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak przyznania zwiększonego zasiłku, skoro nie wymaga on stałej opieki innej osoby, polegającej na konieczności pielęgnacji lub systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127; zm.: Dz. U. z 1975 r. Nr 27, poz. 143).Powyższy wyrok został zaskarżony rewizją nadzwyczajną wniesioną przez Ministra Sprawiedliwości.Skarżący zarzucając temu wyrokowi rażące naruszenie prawa, w szczególności § 16 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych oraz przepisów postępowania art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 231), na podstawie art. 275, 276 i 277 kodeksu pracy w związku z art. 422 § 2 k.p.c. wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest uzasadniona.Odmowa przyznania wnioskodawczyni zwiększonego zasiłku na syna Antoniego przez organ rentowy i oddalenie jej odwołania przez Sąd Pracy jest następstwem pominięcia zmiany przepisów prawa w tym przedmiocie dokonanej rozporządzeniem Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 21 lipca 1975 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 143).Rozporządzenie to, zmieniając rozporządzenie z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych nadało w szczególności nowe brzmienie § 6 ust. 4 i § 16 ust. 2 oraz załącznikowi nr 2 do wymienionego rozporządzenia. Stosownie do nowego brzmienia tych przepisów zwiększony zasiłek rodzinny o kwotę 500 zł przysługuje na dziecko w wieku powyżej 16 lat, jeżeli zostało ono zaliczone do I lub II grupy inwalidów ze względu na stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny wymagający stałej opieki innej osoby.Stwierdzenie stanów fizycznych, psychicznych i psychofizycznych wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie zasiłków rodzinnych (Dz. U. Nr 21, poz. 127; zm. Dz. U. z 1975 r. Nr 27, poz. 143) jest zarazem stwierdzeniem konieczności stałej opieki innej osoby nad dzieckiem do lat 16, a nad dzieckiem w wieku powyżej lat 16 - jeżeli nie przyznano zwiększonego zasiłku przed ukończeniem tego wieku, dziecko zaś to z powodu tych stanów zostanie zaliczone do I lub II grupy inwalidów.Z orzeczenia OKIZ stanowiącego podstawę organu rentowego wynika, ze komisja ta utożsamia pojęcie stałej opieki innej osoby w rozumieniu § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie zasiłków rodzinnych z pojęciem stałej opieki innej osoby w rozumieniu art. 12 ust. 5 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym.Błąd ten znalazł się również w wyroku Sądu Pracy.Tymczasem pojęcie stałej opieki innej osoby w rozumieniu wymienionych przepisów różni się zasadniczo tak co do istoty, jak i celu jakiemu służy.Stała opieka innej osoby w rozumieniu § 16 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 31 maja 1974 r. jest sprawowana nad dzieckiem, które wprawdzie wskutek określonego stanu fizycznego, psychicznego lub psychofizycznego wymaga pomocy innej osoby, lecz opieka ta jest przede wszystkim niezbędna w celu przystosowania dziecka przez leczenie rehabilitacyjne do warunków samodzielnego życia.Istotą więc tej opieki jest pielęgnacja lub systematyczne współdziałanie w procesie społecznym, który przy wykorzystaniu zdobyczy nauki i techniki pozwala osobom dotkniętym wadami wrodzonymi lub nabytymi na włączenie się do normalnego życia w społeczeństwie.Istota stałej pomocy innej osoby nad osobą zaliczoną do I grupy inwalidów na podstawie art. 12 ust. 5 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym sprowadza się do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życia codziennego, których osoba ta z powodu bezradności spowodowanej chorobą, kalectwem lub upadkiem sił nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić (por. § 31 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 grudnia 1972 r. - Dz. U. z 1973 r. Nr 1, poz. 2). Celem tej pomocy jest wykonanie za osobę uprawnioną takich czynności, które są niezbędne dla jej egzystencji.W świetle opinii biegłego lekarza laryngologa nie budzi wątpliwości, że syn wnioskodawczyni Antoni P. z powodu głuchoniemoty wrodzonej jest inwalidą II grupy i jest poddany procesowi rehabilitacyjnemu w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w L.Za pobyt jego w tym Ośrodku rodzice płacą miesięcznie 650 zł (patrz pismo z Ośrodka z dnia 2.XI.1976 r.).Matka dziecka Anna P. pracuje w WSS "Społem" Oddział w R od 24.I.1967 r. i nie korzystała z bezpłatnego urlopu. Ojciec dziecka Jerzy P. pracuje w Kopalni Węgla Kamiennego w N. i nie pobiera zasiłku rodzinnego.Sąd Najwyższy w trybie art. 385 § 3 k.p.c. przeprowadził dowód z zaświadczenia zakładu pracy, zatrudniającego wnioskodawczynię, oraz informacji Ośrodka, w którym przebywa Antoni P.Wobec więc wyjaśnienia wszystkich okoliczności, od których uzależnione jest prawo wnioskodawczyni do zwiększonego zasiłku, zbędnym stało się przekazywanie sprawy do ponownego jej rozpoznania.Z tych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.