II UKN 35/97
Izba Cywilna1997-03-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo organu rentowego informujące o zmianie wysokości świadczenia, zawierające podstawę prawną i pouczenie o prawie odwołania, jest decyzją w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych, nawet jeśli nie zostało formalnie nazwane "decyzją"?Ratio decidendi
Pismo organu rentowego zawierające informacje o zmianie wysokości świadczenia z podaniem podstawy prawnej i pouczeniem o prawie odwołania do sądu jest decyzją tego organu w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń, nawet jeśli nie zostało formalnie nazwane "decyzją". Takie pismo, odpowiadające wymogom formalnym decyzji skróconej, wyklucza możliwość zgłoszenia odwołania w trybie art. 4779 § 4 KPC, który służy obejściu prawa przez stronę, która nie skorzystała w ustawowym terminie z prawa zaskarżenia decyzji.Stan faktyczny
Wnioskodawca Marek O. wniósł odwołanie do sądu po upływie trzech lat od wydania przez organ rentowy decyzji wstrzymującej wypłatę renty inwalidy wojennego. Wnioskodawca argumentował, że pismo organu rentowego z dnia 15 lutego 1993 r. nie było decyzją, a jedynie informacją. Sądy obu instancji uznały to pismo za decyzję i odrzuciły odwołanie jako wniesione po terminie. Sąd Najwyższy rozpoznał kasację wnioskodawcy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając, że sądy obu instancji prawidłowo potraktowały pismo organu rentowego jako decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Postanowienie z dnia 11 marca 1997 r. II UKN 35/97 Pismo organu rentowego zawieraj¹ce informacje o zmianie wysokoœci œwiadczenia z podaniem podstawy prawnej i pouczeniem o prawie odwo³ania do s¹du jest decyzj¹ tego organu w rozumieniu § 33 i § 35 ust. 4 rozporz¹dzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postêpowania o œwiadczenia emerytalno-rentowe i zasad wyp³aty tych œwiadczeñ (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) tak¿e wówczas, gdy nie zosta³o formalnie nazwane "decyzj¹". Przewodnicz¹cy SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sêdziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Jerzy Kwaœniewski. S¹d Najwy¿szy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 1997 r. sprawy z wniosku Marka O. przeciwko Zak³adowi Ubezpieczeñ Spo³ecznych-I Oddzia³owi w W. o rentê inwalidy wojennego, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku S¹du Apelacyjnego-S¹du Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Warszawie z dnia 11 grudnia 1996 r. [...] p o s t a n o w i ³ : o d d a l i æ kasacjê. U z a s a d n i e n i e S¹d Wojewódzki-S¹d Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Warszawie posta-nowieniem z dnia 23 paŸdziernika 1996 r. odrzuci³ odwo³anie Marka O. od decyzji organu rentowego z dnia 15 lutego 1993 r. Decyzj¹ t¹ wstrzymano wnioskodawcy wyp³atê renty inwalidy wojennego wobec pozbawienia go uprawnieñ kombatanckich decyzj¹ Kierownika Urzêdu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 paŸdziernika 1992 r. wydan¹ na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach bêd¹cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.). Marek O. zosta³ w uzasadnieniu decyzji wstrzymuj¹cej wyp³atê renty inwalidy wojennego pouczony o terminie i sposobie wniesienia odwo³ania do S¹du Wojewódzkiego-S¹du Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych. Wnioskodawca nie skorzysta³ z przys³uguj¹cego mu prawa odwo³ania siê od tej decyzji. W dniu 30 maja 1996 r. wyst¹pi³ do S¹du Wojewódzkiego-S¹du Pracy i Ubezpieczeñ Spo³ecznych w Warszawie o zobowi¹zanie organu rentowego do wydania decyzji w przedmiocie pozbawienia go prawa do renty inwalidy wojennego powo³uj¹c siê na przepis art. 4779 § 4 KPC. Zgodnie z tym przepisem je¿eli organ rentowy nie wyda³ decyzji w terminie dwóch miesiêcy licz¹c od dnia zg³oszenia roszczenia, w sposób przepisany, odwo³anie mo¿na wnieœæ w ka¿dym terminie. Postanowieniem z dnia 23 paŸdziernika 1996 r. S¹d Wojewódzki odrzuci³ odwo³anie. W uzasadnieniu S¹d wyjaœni³, ¿e zosta³o ono wniesione po up³ywie 3 lat od wydania decyzji wstrzymuj¹cej wyp³atê renty inwalidy wojennego, któr¹ wnioskodawca pobiera³ w zbiegu z emerytur¹. S¹d powo³a³ siê na art. 199 § 1 pkt 1 w zwi¹zku z art. 4779 § 1 KPC. S¹d Apelacyjny, rozpatruj¹c za¿alenie na to postanowienie, w którym to za¿aleniu pe³nomocnik wnioskodawcy wywodzi³, ¿e pismo z dnia 15 lutego 1993 r. nie jest decyzj¹ a
jedynie informacj¹, oddali³ za¿alenie postanowieniem z dnia 11 grudnia 1996 r. W uzasadnieniu postanowienia S¹d Apelacyjny podzieli³ wywody S¹du Wojewódzkiego i na podstawie art. 385 w zwi¹zku z art. 397 KPC oddali³ za¿alenie. W skardze kasacyjnej na to postanowienie pe³nomocnik wnioskodawcy zarzuci³ naruszenie art. 104 § 2, 107 § 1 i § 3 w zwi¹zku z art. 180 Kodeksu postêpowania administracyjnego oraz art. 328 § 2 w zwi¹zku z art. 361 KPC i wniós³ o uchylenie tego postanowienia oraz poprzedzaj¹cego go postanowienia Sadu I instancji. W uzasadnieniu kasacji pe³nomocnik wnioskodawcy stwierdzi³, ¿e pismo z dnia 15 lutego 1993 r. nie by³o decyzj¹, lecz jedynie informacj¹, w której powo³ano siê na decyzjê Kierownika Urzêdu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponadto nie zosta³o ono wnioskodawcy dorêczone. Zdaniem pe³nomocnika, gdyby pismo z 15 lutego 1993 r. uznaæ za decyzjê, to naruszone zosta³yby przepisy kodeksu postêpowania cywilnego. S¹d Najwy¿szy rozwa¿y³, co nastêpuje: W aktach rentowych znajduje siê pismo z dnia 4 lutego 1993 r., które S¹d Apelacyjny b³êdnie okreœli³ jako pismo z dnia 24 lutego 1993 r. B³¹d ten, co do dnia wydania tego pisma nie ma w sprawie ¿adnego znaczenia. Pismo to, wbrew twierdzeniom kasacji a poprzednio odwo³ania i za¿alenia jest decyzj¹ organu rentowego w rozumieniu § 33 i § 35 ust. 4 rozporz¹dzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postêpowania o œwiadczenia emerytalno-rentowe i zasad wyp³aty tych œwiadczeñ (Dz. U. Nr 10, poz. 49). Przepisy tego rozporz¹dzenia maj¹ bowiem zastosowanie do postêpowania organu rentowego w sprawie œwiadczeñ emerytalno-rentowych. Zgodnie z powo³anym § 35 ust. 4 wspomnianego rozporz¹dzenia w razie zmiany wysokoœci œwiadczeñ i wskaŸnika indywidualnego wymiaru œwiadczenia, organ rentowy wydaje decyzjê w skróconej formie, okreœlaj¹c¹ now¹ wysokoœæ œwiadczenia, powód zmiany wysokoœci œwiadczenia, datê, od której przys³uguje œwiadczenie w nowej wysokoœci, oraz pouczenie o terminie i trybie odwo³ania. Decyzja z dnia 4 lutego 1993 r. odpowiada³a tym warunkom. Nie zawiera³a jedynie szczegó³owego wyliczenia nowej wysokoœci œwiadczenia. Zawiera³a natomiast informacjê, ¿e decyzjê przeliczaj¹c¹ œwiadczenie wnioskodawca otrzyma w terminie póŸniejszym. Decyzja taka zosta³a wydana w dniu 15 lutego 1993 r. i by³a przedmiotem rozwa¿añ S¹du I instancji. W decyzji tej ustalono nowy wskaŸnik wysokoœci œwiadczenia i podstawê wymiaru emerytury. Ta decyzja zawiera³a równie¿ pouczenie o terminie i trybie odwo³ania. Zmiana wysokoœci œwiadczenia wobec pozbawienia wnioskodawcy renty in-walidy wojennego, by³a na tyle istotna, ¿e trudno za³o¿yæ, i¿ wnioskodawca jej przez 3 lata nie zauwa¿y³. Reasumuj¹c, decyzja z 4 lutego 1993 r. zawiera³a podstawê prawn¹ wstrzy-mania wyp³aty renty inwalidy wojennego a decyzja z dnia 15 lutego 1993 r. zawiera³a szczegó³owe wyliczenie emerytury jako jedynego nale¿nego œwiadczenia. Wnioskodawca mimo prawid³owego pouczenia zawartego w obu decyzjach o mo¿liwoœci wniesienia odwo³ania z przys³uguj¹cego mu prawa nie skorzysta³. S¹dy obu instancji potraktowa³y prawid³owo wniosek z dnia 30 maja 1996 r. jako odwo³anie od decyzji z 4 i 15 lutego 1993 r. Istnienie obu tych decyzji w aktach rentowych wyklucza mo¿liwoœæ zg³oszenia odwo³ania w trybie okreœlonym w art. 4779 § 4 KPC. Odwo³anie takie s³u¿y obejœciu prawa przez stronê, która nie skorzysta³a w ustawowym terminie z przys³uguj¹cego jej prawa zaskar¿enia decyzji. W tych okolicznoœciach sprawy kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw. S¹d Najwy¿szy zauwa¿a, ¿e postêpowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeñ spo³ecznych toczy siê wed³ug przepisów Kodeksu postêpowania cywilnego (art. 1 KPC), dlatego te¿ postawienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez S¹dy obu instancji przepisów Kodeksu postêpowania administracyjnego wydaje siê wrêcz nieporozumieniem.
S¹d Najwy¿szy rozpozna³ kasacjê merytorycznie, poniewa¿ zawiera³a ona tak¿e zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postêpowania cywilnego mog¹cego mieæ wp³yw na wynik sprawy. Zarzuty te okaza³y siê ca³kowicie bezpodstawne. Dlatego te¿, na mocy art. 3938 i 39312 KPC, S¹d Najwy¿szy orzek³ jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II URN 120/90 1991-01-08Czy pismo organu rentowego odmawiające wykonania wyroku sądowego, które nie spełnia formalnych wymogów decyzji administracyjnej, może być traktowane jako decyzja w rozumieniu prawa, a tym samym stanowić podstawę do wnies…
- II UZ 52/25/1 2025-11-04Czy pismo organu rentowego odmawiające rozłożenia należności składkowych na raty, mimo braku formalnego nazwania go decyzją administracyjną, może być uznane za decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie do…
- II UZ 50/25 2025-11-04Czy pismo organu rentowego odmawiające rozłożenia należności składkowych na raty, które zawiera oznaczenie organu, adresata, rozstrzygnięcie i podpis, stanowi decyzję administracyjną, od której przysługuje odwołanie do s…
- II URN 26/94 1994-09-06Czy wnioskodawca, odwołując się od decyzji organu rentowego w przedmiocie wymiaru emerytury, ma prawo zakwestionować wszystkie elementy tej decyzji, w tym te dotyczące okresu zatrudnienia, które nie zostały zmienione w s…
- II UK 396/03 2004-05-20Czy czynność ubezpieczonego podjęta na piśmie lub do protokołu w terminie do złożenia odwołania od decyzji organu rentowego, z której wynika jego niezadowolenie z decyzji i wola jej zmiany, powinna być zakwalifikowana ja…
Powołane przepisy
art. 25 ust. 2art. 4779 § 4 KPC.art. 199 § 1 pkt 1art. 4779 § 1 KPC.art. 385art. 397 KPCart. 104 § 2art. 180art. 328 § 2art. 361 KPCart. 1 KPCart. 3938
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy