II UKN 565/98
Izba Cywilna1999-04-16
Skład orzekający: Maria Mańkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 38 ust. 1 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych może być stosowany do ubezpieczonych w drodze analogii w celu ustalenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych jest adresowany wyłącznie do organu ubezpieczeniowego. Nie może on być stosowany, nawet w drodze analogii, do ubezpieczonych, którzy na mocy art. 34 tej ustawy są obowiązani do zapłacenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne.Stan faktyczny
Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w P. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o naliczeniu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i odsetek za zwłokę. Spór dotyczył podstawy wymiaru składek dla osób wykonujących umowy zlecenia. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie i apelację spółdzielni. Kasacja dotyczyła kwestii odsetek za zwłokę.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając ją za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 16 kwietnia 1999 r. II UKN 565/98 Przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i fi-nansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) jest adresowany wyłącznie do organu ubezpieczeniowego i nie może być, także w drodze analogii, stosowany do ubezpieczonych. Przewodniczący: SSN Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Stefania Szymańska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 1999 r. sprawy z wniosku Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo-łecznych-Oddziałowi w R. o wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, na sku-tek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 maja 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośro-dek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 29 września 1997 r. oddalił odwołanie Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-nych-Oddziału w R. z dnia 24 kwietnia 1996 r., w której naliczone zostały za okres od stycznia 1992 r. do maja 1993 r. składki na ubezpieczenie społeczne wozaków, wy-konujących umowy zlecenia na rzecz odwołującej Spółdzielni. Za podstawę wymiaru składek został przyjęty dochód bez pomniejszenia o koszty uzyskania i w ten sposób naliczono zaległe różnice składek w kwocie 12.329,64 zł, składkę na Fundusz Pracy - 628,53 zł i odsetki za zwłokę w kwocie 32.119,32 zł liczone od dnia wydania decyzji. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację Okręgowej Spółdzielni Mle-czarskiej w P. i podzielił stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż dochodem w celu określenia podstawy wymiaru składek z § 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z
2 dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubez-pieczenie społeczne, zgłaszanie do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczanie składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1992 r. (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.) jest dochód z wykonania umowy, podlegający podatkowi od wynagrodzeń i pomniejszony o opła-cony podatek. Zmiana tego rozporządzenia z dnia 27 lutego 1992 r. odstąpiła bo-wiem od traktowania „dochodu” w rozumieniu przepisów podatkowych, pozostawiając jedynie pierwszą część zdania z § 22 do słów „z wykonania umowy”, co powoduje iż od 1 stycznia 1992 r. nie mogą być odliczane od dochodu koszty jego uzyskania. Powyższy wyrok zaskarżył kasacją pełnomocnika Okręgowej Spółdzielni Mle-czarskiej w P. w części dotyczącej odsetek zwłoki od różnicy w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wozaków w kwocie 47.881,76 zł, zarzucając naruszenie art. 34 i 38 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finan-sowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) przez błędną jego wykładnię. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Powołany w kasacji przepis art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jed-nolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) jest adresowany wyłącznie do organu ubezpieczeniowego i nie może mieć zastosowania, także w drodze analogii do ubezpieczonych, którzy z mocy art. 34 tej ustawy są obowiązani do zapłacenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne pracowników. Ograniczenie kasacji do kwestii odsetek powoduje, iż stają się bez-przedmiotowe rozważania kasacji na temat dochodu, od którego należą się składki na ubezpieczenie społeczne. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II UKN 544/98 1999-03-23Czy przepis art. 29 ustawy o zobowiązaniach podatkowych lub art. 38 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych może stanowić podstawę żądania odsetek od nadpłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, j…
- I UK 143/17 2018-01-30Czy dopuszczalne jest stosowanie art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 5 k.c. do oceny stosunku ubezpieczenia społecznego pracownika w zakresie ustalenia podstawy wymiaru składek, gdy wynagrodzenie zostało rażąco zawyżone w…
- II UKN 311/97 1997-10-29Czy odsetki za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne podlegają zasadom określonym w art. 5 Kodeksu cywilnego?
- III UZP 38/87 1987-10-12Czy sprawy z zakresu ustalania obowiązku ubezpieczenia społecznego, wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie społeczne należą do właściwości sądów ubezpieczeń społecznych w rozumieniu art. 476 § 2 k.p.c.?
- III USK 443/21 2022-06-22Czy sąd ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do weryfikacji zadeklarowanej przez płatnika podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli okoliczności wskazują na jej ewidentne zawyżenie w celu obejścia pra…
Powołane przepisy
art. 38 ust. 1art. 34art. 39312 KPC§ 22 ust. 2§ 22
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy