II URN 111/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Świeboda. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 7 września 1979 r. sprawy z wniosku Hanny G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Radomiu o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 24 lutego 1979 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni, urodzona 2.I.1955 r., jest inwalidką I grupy z tytułu utraty wzroku. Inwalidztwo to zaistniało w 1966 r. po dokonanej operacji. W tej dacie wnioskodawczyni nie była nigdzie zatrudniona.W dniu 19.II.1975 r. podjęła ona pracę na specjalnie dostosowanym stanowisku w Spółdzielni Pracy Rzemiosła Artystycznego "Nowa Praca Niewidomych" w charakterze dziewiarza i pracowała w tym charakterze przez okres 3 lat i 8 miesięcy (19.II.1975 r. - 31.X.1978 r.).W dniu 23.X.1978 r. wnioskodawczyni złożyła wniosek do organu rentowego o przyznanie jej prawa do renty inwalidzkiej I grupy ze względu na dalsze znaczne pogorszenie stanu zdrowia, czyniące ją niezdolną do wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w specjalnie przystosowanych warunkach.Obwodowa Komisja do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia uznała wnioskodawczynię za inwalidkę I grupy, a Zakład Ubezpieczeń Oddział w Radomiu odmówił jej prawa do pobierania renty inwalidzkiej. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że skoro inwalidztwo wnioskodawczyni zaistniało przed zatrudnieniem, a w czasie zatrudnienia stan jej zdrowia nie uległ pogorszeniu, to nie ma podstaw do przyznania jej renty.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach oddalił odwołanie wnioskodawczyni.Sąd, opierając się wyłącznie na zaocznej opinii biegłych, uznał za trafne stanowisko organu rentowego i za nieuzasadnione twierdzenie wnioskodawczyni, że w okresie zatrudnienia jej po 1975 r. stan jej zdrowia uległ pogorszeniu.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając rażące naruszenie art. 3 i art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych w związku z art. 232 i art. 286 k.p.c. oraz art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6). Skarżący na zasadzie art. 419 § 1 i art. 422 § 2 k.p.c. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a także § 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 grudnia 1972 r. w sprawie szczegółowych zadań, organizacji i postępowania komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (Dz. U. z 1973 r. Nr 1, poz. 2) zdolność do wykonywania niektórych rodzajów zajęć i zarobkowania, np. praca niewidomych w specjalnie dla nich przystosowanych spółdzielniach inwalidzkich, nie stanowi przeszkody do zaliczenia do I grupy inwalidów.W myśl art. 23 wymienionej wyżej ustawy renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który ma wymagany okres zatrudnienia i w okresie tego zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy po jego upływie stał się inwalidą.W świetle zatem art. 23 oraz art. 12 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) pracownik zaliczony do I grupy inwalidów, który podjął zatrudnienie w specjalnie stworzonych dla niego warunkach lub na specjalnych stanowiskach pracy, nabywa prawo do renty, jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia, a stan zdrowia uległ pogorszeniu w czasie jego zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy po jego upływie.W sprawie jest bezsporne, że wnioskodawczyni posiada wymagany okres zatrudnienia (art. 24 ust. 1 ustawy), natomiast nie została wyjaśniona druga istotna okoliczność, a mianowicie czy stan zdrowia wnioskodawczyni uległ istotnemu pogorszeniu w czasie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy po jego upływie.Trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że Sąd z rażącym naruszeniem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wydał wyrok oddalający odwołanie wnioskodawczyni, bez przeprowadzenia w istocie postępowania dowodowego w celu bezspornego wyjaśnienia tej okoliczności odnoszącej się do tak zasadniczej przesłanki, jaką jest ustalenie, czy i w jakiej dacie stan zdrowia wnioskodawczyni uległ istotnemu pogorszeniu.Zgodzić się też trzeba z zarzutem rewizji nadzwyczajnej, że opinia biegłych sądowych, stanowiąca podstawę rozstrzygnięcia Sądu, nie może być miarodajna, skoro została wydana wyłącznie na podstawie dokumentacji KIZ i ogranicza się do stwierdzenia, że "Z posiadanej dokumentacji lekarskiej nie wynika, aby w okresie zatrudnienia stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu", bez bliższego uzasadnienia tego stanowiska.Nie jest też bez znaczenia, że Sąd wydał wyrok bez udziału wnioskodawczyni, choć podniesione przez nią w piśmie z dnia 12.II.1979 r. okoliczności wskazują na to, że nie miała ona możliwości stawienia się do Sądu w wyznaczonym terminie.Rewizja nadzwyczajna trafnie podnosi, że Sąd powinien był ze względu na szczególne okoliczności sprawy i zgodnie z art. 286 k.p.c. zażądać zbadania wnioskodawczyni przez biegłych w celu wyjaśnienia, jakie okoliczności złożyły się na to, że nie może ona pracować dalej w tych samych warunkach. Powinien był również uzyskać opinię w tej sprawie ze strony Spółdzielni zatrudniającej wnioskodawczynię oraz wysłuchać jej wyjaśnień. Nie jest bez znaczenia stwierdzony przez Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 28.XI.1978 r. niedowład spastyczny ręki z zanikami mięśniowymi. W tych warunkach nie jest wykluczone, że zaniki mięśniowe dłoni mogły w czasie pracy posunąć się dalej do tego stopnia, że czynią wnioskodawczynię niezdolną do wykonywania pracy w charakterze dziewiarza.Bez wyjaśnienia tych istotnych okoliczności sprawa była niedojrzała do rozstrzygnięcia i wyrok nie powinien był zapaść.Z tych względów Sąd Najwyższy, uznając zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpatrzenia.