III URN 26/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Graban. Sędziowie: W. Glabisz, A. Szczurzewski (sprawozdawca), J Tyszka, M Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Heleny L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 1966 r.,uchylił zaskarżony wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych oraz wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 12 czerwca 1965 r. i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSkarżąca Helena L., ur. 10.VII.1922 r., zgłosiła między innymi 28.IV.1962 r. wniosek o rentę inwalidzką. Zatrudnienie jej ustało z dniem 30.IV.1962 r., a okres zasiłków został wyczerpany z dniem 3.V.1962 r.Organ rentowy w K. decyzją z dnia 28.VIII.1962 r., zatwierdzoną wyrokiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 11.III.1963 r., oddalił roszczenie skarżącej, ponieważ przeprowadzone badania lekarskie nie wykazały u niej inwalidztwa w rozumieniu art. 12 dekretu o p.z.e.Następny wniosek o rentę inwalidzką zgłosiła skarżąca w dniu 13.IX.1963 r., który został oddalony decyzją organu rentowego z dnia 14.II.1964 r. na podstawie orzeczenia obwodowej KIZ, która stwierdziwszy "stan po amputacji macicy i po operacji przepukliny pachwinowej, obniżenie żołądka, dystonię neurowegetatywną oraz zniekształcenie w stawie kolanowym lewym", uznała skarżącą za zdolną do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia (pomocy kuchennej).W postępowaniu przed Okręgowym Sądem ze skargi Heleny L. Sąd ten przeprowadził m.in. dowód z opinii biegłego okulisty, który wyraził pogląd, że skarżąca z powodu wrodzonej wady wzroku była inwalidką III grupy już przed podjęciem zatrudnienia, ale w czasie zatrudnienia nastąpiło istotne pogorszenie.Na tej podstawie Okręgowy Sąd wyrokiem z dnia 16.VII.1964 r. zmienił decyzję organu rentowego z dnia 14.II.1964 r. i przyznał skarżącej rentę inwalidzką III grupy inwalidów od dnia 13.VI.1963 r. Wyrok ten, na skutek rewizji organu rentowego, został uchylony wyrokiem Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10.X.1964 r., a sprawa przekazana Okręgowemu Sądowi celem uzupełnienia materiału dowodowego.Okręgowy Sąd, po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego, wyrokiem z dnia 12.VI.1965 r. zatwierdził zaskarżoną decyzję organu rentowego. Opierając się na uzupełnionym materiale dowodowym Okręgowy Sąd ustalił, że inwalidztwo skarżącej powstało przed podjęciem zatrudnienia, w czasie zaś zatrudnienia nie nastąpiło istotne pogorszenie.Rewizja skarżącej na ten wyrok została oddalona wyrokiem Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1.III.1966 r.W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz istotnych przepisów procesowych, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku Trybunału oraz wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 12.VI.1965 r. i o przekazanie sprawy temu Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słusznie zarzuca w rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości, że zaskarżone wyroki (Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie i Trybunału Ubezpieczeń Społecznych) zapadły w sprawie nie wyjaśnionej dostatecznie do stanowczego rozstrzygnięcia, co uchybia istotnym przepisom prawa o sądach ubezpieczeń społecznych.Okoliczność, że skarżąca podjęła w dniu 10.X.1954 r. zatrudnienie jako inwalidka III grupy z powodu wrodzonej wady wzroku i że w okresie prawie 8-letniego zatrudnienia nie nastąpiło pogorszenie tego schorzenia w stopniu uzasadniającym zaliczenie jej do II grupy inwalidów, nie może jeszcze przesądzać o braku uprawnień skarżącej do renty inwalidzkiej.Istotnym bowiem pogorszeniem stanu zdrowia pracownika podejmującego zatrudnienie w stanie inwalidztwa jest takie pogorszenie sprawności jego organizmu, wskutek którego stanie się on całkowicie lub częściowo niezdolny do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia (art. 12 ust. 1 dekretu o p.z.e. oraz § 12 i 13 rozporządzenia Min. Pracy i Op. Społ. z dnia 27.XI.1958 r. - Dz. U. Nr 73, poz. 368), choćby nawet to pogorszenie nie uzasadniało jeszcze zaliczenia go do wyższej grupy inwalidów, przy czym należy uwzględniać wszystkie istniejące schorzenia. Przy ocenie pogorszenia stanu zdrowia pracownika, który podjął zatrudnienie będąc w stanie inwalidztwa, trzeba mieć na uwadze również i tę okoliczność, że zmiany chorobowe powstające u takiego pracownika mogą w wielu wypadkach w znacznie większym stopniu ograniczać sprawność jego organizmu niż takie same zmiany powstające u pracownika, który w chwili podjęcia zatrudnienia miał pełną zdolność do pracy.Dla oceny zatem, czy i w jakim stopniu stan zdrowia skarżącej uległ pogorszeniu, i to nie tylko z powodu wady wzroku, lecz na skutek wszystkich, łącznie stwierdzonych u niej schorzeń, oraz w zależności od tego, czy ma ona spełnione warunki do uzyskania renty inwalidzkiej, należało przede wszystkim wyjaśnić, czy ogólny jej stan zdrowia (przy uwzględnieniu wszystkich istniejących schorzeń) zezwalał - w chwili rozwiązania z nią stosunku pracy bądź w 2-letnim okresie po ustaniu prawa do zasiłków chorobowych - na dalsze wykonywanie zatrudnienia w charakterze pomocy kuchennej.Jednakże Okręgowy Sąd z uchybieniem art. 221, 270 i 276 pr. o s.u.s. nie poczynił w tym względzie dostatecznych ustaleń.W postępowaniu rentowym obie KIZ ograniczyły się do oceny stanu zdrowia i inwalidztwa skarżącej wyłącznie z punktu widzenia rozpoznanych u niej schorzeń internistycznych, a w postępowaniu przed Okręgowym Sądem ocena taka została dokonana z punktu widzenia tylko schorzeń wzroku. Brak natomiast dowodu z łącznej opinii lekarzy biegłych odpowiednich specjalności, którzy powinni by ocenić jej obecny stan zdrowia i jej możliwości wykonywania pracy w charakterze pomocy kuchennej lub równorzędnej przy łącznym uwzględnieniu wszystkich istniejących u niej schorzeń. Bez wyjaśnienia tej istotnej dla sprawy okoliczności nie było podstaw do stwierdzenia braku uprawnień skarżącej do renty inwalidzkiej.Z tych względów wniosek rewizyjny o uchylenie zaskarżonych wyroków i o przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie do ponownego rozpoznania należało uznać za uzasadniony i dlatego Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.