III URN 3/66
PostanowienieIzba Cywilna1966-03-21
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrata zdolności do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia (zawodu kesoniarza) w związku z chorobą zawodową, przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do wykonywania innego, niżej kwalifikowanego zatrudnienia, stanowi podstawę do przyznania renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że inwalidztwo III grupy, w kontekście renty z tytułu choroby zawodowej, polega na niezdolności do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia, nawet jeśli istnieje zdolność do podjęcia pracy niżej kwalifikowanej. Kluczowe jest ustalenie, czy stan zdrowia pozwala na wykonywanie specyficznego zawodu, który był źródłem choroby zawodowej, a nie ogólna zdolność do podjęcia jakiejkolwiek innej pracy. Błędne jest twierdzenie, że kesoniarz nie jest zawodem, zwłaszcza gdy wiąże się z nim uznana choroba zawodowa.Stan faktyczny
Marian R., zatrudniony jako kesoniarz, zapadł na chorobę kesonową i został uznany za inwalidę III grupy z powodu choroby zawodowej. Organ rentowy odmówił przyznania renty, opierając się na opinii, że skarżący jest zdolny do pracy w innym zawodzie. Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych przyznał rentę, ale Trybunał Ubezpieczeń Społecznych zmienił wyrok, utrzymując odmowę. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych oraz wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w innym składzie.Pełny tekst orzeczenia
Sentencjajego zdolności do wykonywania zawodu kesoniarza.Sąd Najwyższy - po rozpoznaniu na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroki Trybunału Ubezpieczeń Społecznych sprawy ze skargi Mariana R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę inwalidzką - zaskarżony wyrok i wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie uchylił i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania w innym składzie.Uzasadnienie faktyczneSkarżący Marian R. po kilkuletnim zatrudnieniu w "Metrobudowie" w charakterze kesoniarza zapadł na chorobę kesonową i uznany został za inwalidę III grup; w związku z chorobą zawodową.Źródłem wadliwości postępowania przy późniejszej ocenie jego inwalidztwa było skierowanie przez ZUS do Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej Warszawie zapytania, czy istnieją u skarżącego skutki przebytej choroby kesonowej ograniczające jego zdolności do pracy w zawodzie montera. Na to pytanie Kliniki w konkluzji przeprowadzonych badań odpowiedziała, że następstwa choroby zawodowej kesonowej nie ograniczają w istotny sposób zdolności skarżącego do pracy jest on zdolny do pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami.Ani pytanie, ani odpowiedź nie obejmują istoty zagadnienia, czy skarżący w aktualnym stanie zdrowia może wykonywać zawód kesoniarza.To wadliwe zasadnicze podejście zaciążyło na orzeczeniach Obwodowej i Wojewódzkiej KIZ i spowodowało odmowną decyzję organu rentowego, co było nieprawidłowe bez zbadania, czy pobierający rentę z powodu nieudolności do pracy kesoniarza jest do niej zdolny czy też niezdolny. Oparcie się przy wydaniu odmownej decyzji na założeniu, że jest on zdolny do innej pracy i innych zgoła warunkach, sprzeczne jest z przepisami art. 12 ust. 2 i art. 35 dekretu o p.z.e. w związku z § ust. 1 i § 13 rozporządzenia z dnia 27 listopada 1958 r. poz. 368.Prawidłowo postawił zagadnienie dopiero Okręgowy Sąd, zwracając się do lekarzy biegłych laryngologa, chirurga i internisty o opinię, czy skarżący może wykonywać zawód kesoniarza. Po otrzymaniu odpowiedzi, że stan zdrowia nie pozwala skarżącemu wykonywać zawodu kesoniarza, sąd ten zmienił decyzję organu rentowego i przywrócił mu rentę z powodu choroby zawodowej, jednak Trybunał zmienił wyrok Okręgowego Sądu i utrzymał w mocy odmowną decyzję organu rentowego.Wyrok Trybunału rażąco narusza wspomniane przepisy, według których inwalidztwo III grupy polega m.in. na niezdolności do wykonywania "dotychczasowego zatrudnienia" przy zachowaniu zdolności do wykonywania zatrudnienia niżej kwalifikowanego. Dotychczasowym zatrudnieniem skarżącego była - jak to w sposób oczywisty wynika z akt sprawy - praca w kesonach. Trudne warunki pracy w kesonach stanowiły jeden ze stałych elementów skutków dotychczasowego zatrudnienia. W następstwie choroby zawodowej skarżący utracił zdolność do tej pracy, nie mógł więc wykonywać dotychczasowego zatrudnienia.Zachowanie zdolności do pracy technika, robotnika w normalnych warunkach, stanowiło o tym, że przeszedł do zatrudnienia wymagającego szczególnych warunków w porównaniu z warunkami pracy w kesonach, albo - jak to określa art. 12 ust. 2 pkt 1 dekretu o p.z.e. - do zatrudnienia niżej kwalifikowanego, czego zewnętrznym wyrazem w danej sytuacji jest zmniejszenie zarobków.Zdolność skarżącego do pracy należało i należy oceniać według zawodu kesoniarza. Błędne i bezpodstawne jest twierdzenie, że kesoniarz nie jest zawodem. Twierdzenie to odrywa się od faktu i przepisu prawnego, że z tym zawodem wiąże się choroba kesonowa, uznana za chorobę zawodową.
Powiązane orzeczenia
- III URN 26/66 1966-11-11Czy pogorszenie stanu zdrowia pracownika, który podjął zatrudnienie będąc inwalidą, uzasadnia przyznanie renty inwalidzkiej, nawet jeśli nie prowadzi do zaliczenia go do wyższej grupy inwalidów, a jedynie uniemożliwia da…
- II UKN 21/99 1999-06-30Czy brak stwierdzenia pogorszenia stanu zdrowia, przy jednoczesnym braku stwierdzenia poprawy, uzasadnia wstrzymanie wypłaty renty inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej, jeśli pierwotne przesłanki przyznania świadczeni…
- II PRN 3/94 1994-06-08Czy inwalidztwo II grupy wywołane schorzeniami samoistnymi wyłącza dochodzenie renty uzupełniającej z tytułu występującego obok niego inwalidztwa III grupy spowodowanego chorobą zawodową?
- II UKN 173/98 1998-08-12Czy ustalenie inwalidztwa dla celów renty inwalidzkiej wymaga uwzględnienia kwalifikacji zawodowych i charakteru wykonywanej pracy, gdy okoliczności te były rozważane w opiniach biegłych lekarzy?
- II UKN 111/98 1998-07-02Czy pracownikowi, który nie zachował zdolności do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia z powodu choroby zawodowej, przysługuje zaliczenie do III grupy inwalidów, nawet jeśli zachował zdolność do wykonywania innego, n…
Powołane przepisy
art. 12 ust. 2art. 35§ 13
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.