II URN 130/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Filcek, J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Stefana K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w S. o zasiłek chorobowy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 2 maja 1970 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie Stefana K. od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 23 stycznia 1978 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 17.XII.1977 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. pozbawił wnioskodawcę zasiłku chorobowego za okres od 18.XI.1977 r. do 17.XII.1977 r. wobec stwierdzenia, że wymieniony jako rzemieślnik wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem, gdyż w dniach 14 i 16.XII.1977 r. przebywał w prowadzonym przez siebie wędliniarskim zakładzie rzemieślniczym.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS zatwierdziła wymienioną decyzję.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej i przyznał wnioskodawcy prawo do zasiłku chorobowego za okres od 18 listopada 1977 r. do 17 grudnia 1977 r., ustalając w uzasadnieniu, że wnioskodawca uzyskał zwolnienie lekarskie od pracy z zaleceniem "może chodzić".Stwierdzone u niego schorzenia: przewlekła choroba wieńcowa, głębokie zapalenie żył kończyn dolnych i pożylakowe zmiany troficzne skóry uzasadniały dłuższe przebywanie na świeżym powietrzu.Udanie się przez wnioskodawcę samochodem do wytwórni wędlin i pozostawanie tam przez pewien czas nie miały wpływu na stan zdrowia wnioskodawcy ani przedłużenie się choroby. Zwolnienie lekarskie zostało wydane, ponieważ wnioskodawca, prowadząc zakład wędliniarski, wykonywał również prace fizyczne, które były przeciwwskazane. W tym stanie nie można mówić o nadużyciu przez wnioskodawcę zwolnienia lekarskiego.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej od tego wyroku Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych zarzucił powyższemu wyrokowi rażące naruszenie art. 18 ustawy z dnia 1 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188 - dalej zwanej "ustawą z dnia 17 grudnia 1974 r.) i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych innych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 235 - dalej zwanej "ustawą z dnia 18 grudnia 1976 r.") wnioskodawca jako rzemieślnik jest uprawniony do zasiłków chorobowych w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, jeżeli niezdolność ta trwa nieprzerwanie przez co najmniej trzydzieści kolejnych dni. Zasiłki te przysługują na zasadach i w wysokości określonej przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r.W świetle zaś art. 18 ust. 1 tej ustawy pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego za cały czas zwolnienia, jeżeli w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy:1) wykonywał inną pracę zarobkową,2) wykonywał uciążliwe czynności mogące przedłużyć okres niezdolności do pracy,3) wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.Każda z wymienionych trzech okoliczności stanowi samodzielną przyczynę utraty prawa do zasiłku, przy czym pierwsza powoduje utratę prawa do zasiłku bez względu na to, czy wykonywanie innej pracy zarobkowej było z przyczyn zdrowotnych przeciwwskazane i mogło przedłużyć okres niezdolności do pracy. Zasiłek chorobowy bowiem ma stanowić rekompensatę zarobku utraconego wskutek niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, a nie dodatkową korzyść obok wynagrodzenia.Dowodzi tego wyraźnie treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. stanowiącego, że zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy, w których pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Mając powyższą okoliczność na uwadze, należy dojść do wniosku, że na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego nie tylko wtedy, gdy wykonuje inne prace zarobkowe, lecz także wtedy, gdy wykonuje za wynagrodzeniem tę samą pracę u tego samego pracodawcy. Może to mieć w szczególności miejsce w nie uspołecznionych zakładach pracy, zwłaszcza u osób fizycznych zatrudniających pracowników, gdyż w tych zakładach pracy wydatki na zasiłki chorobowe pokrywane są w całości z funduszu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - w przeciwieństwie do uspołecznionych zakładów pracy, które wydatki na zasiłki chorobowe wypłacane swoim pracownikom w czasie trwania stosunku pracy w całości pokrywają z osobowego funduszu płac tych zakładów (art. 43 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. oraz § 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki - Dz. U. Nr. 35, poz. 193 z późn. zmianami) i chociażby z tego względu nie są zainteresowane w zatrudnieniu pracowników w okresie ich choroby.Z tych samych względów należy uznać, że rzemieślnik, który w czasie zwolnienia lekarskiego wykonuje pracę zarobkową w swoim zakładzie, traci na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. prawo do zasiłku chorobowego za cały czas zwolnienia, przy czym przez pracę zarobkową rzemieślnika prowadzącego zakład należy rozumieć nie tylko wykonywanie konkretnych robót objętych samym rzemiosłem, lecz z reguły także wszelkie zajęcia związane z prowadzeniem zakładu, jak nadzór nad zatrudnionymi w nim pracownikami, obsługa klientów, przyjmowanie i wydawanie materiałów. Wszystkie te czynności bowiem składają się na zajęcia zarobkowe rzemieślnika, których osobiste prowadzenie w okresie jego choroby powoduje utratę przez niego prawa do zasiłku chorobowego. Jak wynika z zeznań świadka Danuty W., wnioskodawca przebywający w dniu 16 grudnia 1977 r. w warsztacie oświadczył kontrolerom ZUS, że "przyjeżdża do zakładu sprawdzić, czy pracownicy nie sprzedają pokątnie wędlin, gdyż zbliżał się okres świąteczny". Do protokołu kontroli wnioskodawca złożył oświadczenie własnoręcznie napisane i podpisane, że "przyjeżdża do zakładu sprawdzić, czy pracownicy są w pracy, bo wspólnik pojechał po towar".Z zeznań wymienionego świadka wynika również, że nieobecność wnioskodawcy w domu w dniu 14 grudnia 1977 r. żona jego tłumaczyła tym, że pracuje w zakładzie wędliniarskim.Okoliczności powyższej wnioskodawca nie kwestionował, w odwołaniu podał tylko sam powód, dla którego udał się do prowadzonego zakładu wędliniarskiego. W świetle powyższych danych nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca w dniu kontroli wykonywał zajęcia zarobkowe, co w świetle wymienionych przepisów pozbawia go prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego.Zeznania świadka Joanny P.M., lekarza leczącego wnioskodawcę, iż powyższe zajęcie nie szkodziłoby zdrowiu wnioskodawcy, wobec czego nie nadużywał on zwolnienia lekarskiego, nie podważa zasadności decyzji o pozbawieniu go zasiłku chorobowego. Utrata bowiem przez niego prawa do zasiłku spowodowana została wykonaniem w czasie zwolnienia lekarskiego pracy zarobkowej, a przyczyna ta, jak wyżej wyjaśniono, powoduje utratę prawa do zasiłku bez względu na to, czy wykonywana praca szkodzi zdrowiu chorego lub powoduje możliwość przedłużenia okresu niezdolności do pracy.W tych okolicznościach trafny jest zarzut rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok zapadł z rażącym naruszeniem przepisów prawa, w szczególności art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r., wobec tego Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p.c. oraz art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych orzekł jak w sentencji.