II URN 75/85
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1985-05-31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik, który w okresie zwolnienia lekarskiego wykonywał pracę zarobkową, mimo że była ona zalecana i przyczyniła się do poprawy jego stanu zdrowia, zachowuje prawo do zasiłku chorobowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego, w czasie którego wykonywał pracę zarobkową. Przepis ten jest jednoznaczny i nie przewiduje wyjątków, nawet jeśli wykonywanie pracy było zalecane i przyczyniło się do poprawy stanu zdrowia.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał Mikołaja B. do zwrotu niesłusznie pobranego zasiłku chorobowego, ponieważ wykonywał on pracę zarobkową w czasie zwolnienia lekarskiego. Okręgowy Sąd zmienił tę decyzję, uznając, że wnioskodawca przebywał w zakładzie psychiatrycznym, gdzie za zgodą lekarza wykonywał czynności rzeczoznawcy, co było formą leczenia. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej ZUS.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: W. Myga (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Mikołaja B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. o zwrot nadpłaty zasiłku chorobowego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 6 września 1984 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 7 maja 1984 r.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w W. decyzją z dnia 13 marca 1984 r. zobowiązał Mikołaja B. do zwrotu niesłusznie pobranego zasiłku chorobowego w kwocie 51.212 zł za okres niezdolności do pracy z powodu choroby, w czasie której wykonywał on pracę zarobkową.Orzeczeniem z dnia 7 maja 1984 r. Rada Nadzorcza zatwierdziła decyzję ZUS.Na skutek odwołania wnioskodawcy, zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 września 1984 r. Okręgowy Sąd zmienił orzeczenie Rady Nadzorczej i zwolnił Mikołaja B. od obowiązku zwrotu kwoty 51.212 zł. Okręgowy Sąd ustalił, że wnioskodawca w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego przebywał w Zakładzie Psychiatrycznym, w którym za wiedzą i aprobatą lekarza prowadzącego wykonywał różne czynności związane z pracą rzeczoznawcy Zespołu Rzeczoznawców Techniki Samochodowej. Do pracy tej nie było żadnych przeciwskazań, była to praca wyjątkowa, będąca leczeniem w tego typu schorzeniach, na które cierpiał wnioskodawca. Chociaż była to praca zarobkowa w rozumieniu art. 18 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, to jednak ten szczególny stan faktyczny uzasadnia przyjęcie, że wnioskodawca zachował prawo do zasiłku chorobowego i żądanie zwrotu jest nieuzasadnione.W rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych zarzucając rażące naruszenie art. 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w czasie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143) oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143) pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia lekarskiego od pracy, w czasie którego wykonywał pracę zarobkową. Słusznie rewidujący zarzuca, że wyżej powołany przepis nie przewiduje szczególnych przypadków zezwalających na wypłatę zasiłków chorobowych, mimo świadczenia pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego. Przepis ten jest jednoznaczny, a jego wykładnia dokonana przez Okręgowy Sąd jest dowolna i w konsekwencji niedopuszczalna.W rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143) każda praca zarobkowa wykonywana w okresie zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego, chociażby wykonywanie pracy było zalecane i przyczyniło się do poprawy stanu zdrowia. W okresie korzystania ze zwolnienia lekarskiego pracownik może wykonywać pewne prace nie powodujące utraty prawa do zasiłku chorobowego, pod warunkiem, że prace te nie mają charakteru zarobkowego.Odmienny pogląd wyrażony przez Okręgowy Sąd rażąco narusza wyżej wskazany przepis i w konsekwencji, na zasadzie art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 k.p. i art. 83 ustawy o okręgowych sądach pracy, rewizja nadzwyczajna podlegała uwzględnieniu, skoro równocześnie uszczuplenie funduszy społecznych o wysoką kwotę z rażącym naruszeniem prawa narusza interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (art. 421 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- II UKN 501/97 1998-02-06Czy pracownik, który w okresie pobierania zasiłku chorobowego podejmuje inną pracę zarobkową, traci prawo do tego zasiłku?
- I USK 531/21 2022-06-28Czy praca zarobkowa wykonywana w okresie zwolnienia lekarskiego, w tym kontynuowanie własnej działalności gospodarczej, samozatrudnienie lub stosunek korporacyjny, powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego?
- I USK 154/22 2023-03-15Czy czynności formalne, takie jak sporządzanie list, dostarczanie dokumentów i odbieranie wynagrodzenia, wykonywane w ramach umowy zlecenia w okresie zwolnienia lekarskiego, stanowią pracę zarobkową powodującą utratę pra…
- III UK 120/05 2005-12-14Czy odpłatne wykonywanie przez radcę prawnego w czasie zwolnienia lekarskiego czynności zawodowych, takich jak podpisywanie dokumentów, reprezentacja przed sądem, sporządzanie pism procesowych, udzielanie porad prawnych…
- I USK 386/21 2022-01-11Czy praca zarobkowa wykonywana w okresie zwolnienia lekarskiego, w tym kontynuowanie własnej działalności gospodarczej, zawsze powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego, nawet jeśli jest ona ograniczona do czynności f…
Powołane przepisy
art. 18 ust. 1art. 18art. 422 § 1 KPCart. 277 KPart. 83art. 421 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026.