II URN 29/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Kolasiński.Sędziowie SN: J. Skibińska-Adamowicz, S. Szymańska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora S. Trautsolta, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Grażyny D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. o ustalenie rodzaju obowiązku ubezpieczenia Elżbiety D. na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 5 października 1990 r. oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 26 lipca 1990 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. ustalił, że Elżbieta D. podlega od dnia 1 czerwca 1990 r. obowiązkowi ubezpieczenia społecznego rzemieślników, jest ona bowiem w rozumieniu art. 26 ust. i pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym - osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250) osobą współpracującą z bratową Grażyną D., właścicielką apteki w L.Na skutek odwołania wnioskodawczyni Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 października 1990 r. zmienił zaskarżoną decyzję Oddziału i ustalił, że Elżbieta D. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu jako osoba współpracująca - zgodnie z cyt. wyżej ustawą, ponieważ jest pracownikiem.W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wyraził pogląd, że skoro Grażyna D. po przejęciu apteki od "Cefarmu" w dniu 9 maja 1990 r. zawarła umowę o pracę ze swoją bratową Elżbietą D. i od tego dnia odprowadzała za nią składki ubezpieczeniowe - to jest ona pracownikiem bratowej. Elżbieta D. jest zatem ubezpieczona z tytułu tego zatrudnienia w aptece, w której pracowała uprzednio na podstawie umowy o pracę z "Cefarmem".Od wyroku tego wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Pracy i Polityki Socjalnej.Zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 1 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Tekst jednolity: Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250) oraz art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Tekst jednolity: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 z późn. zm.), a ponadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Pracy i Polityki Socjalnej wniósł o uchylenie wyroku i oddalenie odwołania Grażyny D. od decyzji Oddziału ZUS w O. z dnia 26 lipca 1990 r.Zdaniem rewidującego, skoro Elżbieta D. jest bratową właścicielki apteki, to jest ona osobą współpracującą w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt i ust. 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. - jako członek rodziny właścicielki - w związku z czym podlega ona ubezpieczeniu "rzemieślniczemu".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji nadzwyczajnej są nieuzasadnione. Rewidujący, zajmując przytoczone wyżej stanowisko, nie rozważył, że w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności, których analiza upoważnia do odmiennego wniosku.W sprawie jest bezsporne, że Elżbieta D. była zatrudniona w aptece w L. na podstawie umowy o pracę zawartej z "Cefarmem" - tak jak i inne osoby zatrudnione w tejże aptece. W dniu 9 maja apteka ta została przejęta na własność przez bratową Elżbiety D. - Grażynę D. w ramach prywatyzacji, a więc stała się zakładem pracy prowadzonym przez osobę fizyczną.Zgodnie z art. 299 § 1 k.p., jeżeli poszczególne przepisy kodeksu nie stanowią inaczej, przepisy dotyczące zakładu pracy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych zatrudniających pracowników.Ani przepisy kodeksu pracy, ani przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin nie dają podstawy do wniosku, że w sytuacji, jaka nastąpiła na skutek przejęcia apteki na własność przez Grażynę D., stosunek pracy, na podstawie którego Elżbieta D. była dotychczas zatrudniona, przekształcił się z mocy prawa w umowę współpracy, a w konsekwencji, iż z tym dniem podlega ona ubezpieczeniu społecznemu na podstawie cyt. ustawy z 18 grudnia 1976 r. - jako osoba współpracująca.Zmiana właściciela zakładu pracy na skutek prywatyzacji zakładu pracy nie powoduje z mocy prawa ustania stosunku pracy dotychczasowych pracowników. Ustanie stosunku pracy musi być bowiem poprzedzone wypowiedzeniem umowy o pracę, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dlatego - wbrew stanowisku przedstawionemu w rewizji nadzwyczajnej - Elżbieta D. podlega nadal ubezpieczeniu pracowniczemu, tym bardziej, że prawo pracy nie przewiduje zakazu zatrudniania w ramach stosunku pracy ani krewnych, ani powinowatych, a taką wolę potwierdzała Grażyna D. przez zawarcie z Elżbietą D. umowy o pracę, tak jak ze wszystkimi pozostałymi pracownikami.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną na podstawie art. 421 § 1 k.p.c.