III ARN 12/84
WyrokIzba Cywilna1984-08-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa zezwolenia na druk artykułu naruszającego tajemnicę państwową, zgodnie z ustawą o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej, jest uzasadniona, nawet jeśli artykuł dotyczy wydarzeń historycznych i ukazał się w publikacji zagranicznej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że materiały z przygotowań i negocjacji poprzedzających zawarcie umowy międzynarodowej, stanowiące tajemnicę państwową, są wystarczającą podstawą do odmowy zezwolenia na druk artykułu. Ważny interes państwa przemawia za nieujawnianiem szczegółów o konfliktach granicznych z przeszłości, a tym samym za nieutrwalaniem o nich pamięci. Fakt publikacji podobnego artykułu za granicą nie podważa zasadności odmowy, gdyż Polska ma obowiązek prowadzić własną politykę wydawniczą zgodną z wewnętrznymi przepisami.Stan faktyczny
Redakcja Śląskiego Kwartalnika Historycznego złożyła skargę na decyzję Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk o zakazie rozpowszechniania artykułu. Główny Urząd odmówił zezwolenia na druk, wskazując m.in. na naruszenie tajemnicy państwowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił tę decyzję. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę Redakcji Śląskiego Kwartalnika Historycznego na decyzję Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi Redakcji Śląskiego Kwartalnika Historycznego (...) na decyzję Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk w przedmiocie zakazu rozpowszechniania artykułu (...) na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 1984 r. II SA 333/84 uchyla zaskarżony wyrok i skargę Redakcji Śląskiego Kwartalnika Historycznego (...) na decyzję Głównego Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk (...) oddala.Uzasadnienie faktyczneJuż więc to, iż materiały z przygotowań i negocjacji poprzedzających zawarcie umowy międzynarodowej stanowią tajemnicę państwową /art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej - Dz. U. Nr 40 poz. 271/ było dostateczną podstawą do odmowy udzielenia zezwolenia na druk artykułu (...).Skoro zaś Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk m.in. z tej właśnie przyczyny odmówił zezwolenia na druk tego artykułu to nie naruszył prawa i nie było podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji.Ważny interes Państwa /art. 2 ustawy o ochronie tajemnicy/ przemawia więc za tym by nie ujawniać szczegółów o konfliktach granicznych mających miejsce w nieodległej przecież przeszłości i tym samym by pamięci o nich nie utrwalać. I w tym też sensie artykuł (...) narusza ustawę o tajemnicy państwowej.Zasadności rewizji nadzwyczajnej nie podważa też okoliczność, iż w Czechosłowacji ukazała się praca (...) dotycząca tego samego zagadnienia. Przede wszystkim strona Polska ma obowiązek prowadzić własną politykę wydawniczą, uwzględniającą zarówno uzasadnione interesy państwowe jak i sojusznicze oraz zgodną z wewnętrznymi przepisami.Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne - wbrew odmiennemu poglądowi Naczelnego Sądu Administracyjnego - wielkość nakładu kwartalnika oraz krąg czytelników.Z punktu widzenia kontroli wstępnej sprawowanej przez Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk znaczenie ma okoliczność, czy publikacja narusza tajemnicę państwową, nie zaś wielkość nakładu wydawnictwa. Trzeba poza tym podnieść, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 31 lipca 1981 r. o kontroli publikacji i widowisk (Dz. U. Nr 20 poz. 99 ze zm.) wznowienia publikacji naukowych i dydaktycznych, które poddane były wstępnej kontroli /pkt 8/ nie podlegają powtórnej kontroli wstępnej. Oznacza to, że wznowienie mogłoby się ukazać już w nieograniczonym nakładzie.Nie są trafne zarzuty zawarte w skardze Towarzystwa Miłośników Historii dotyczące kwestii kontroli wstępnej opracowań mających charakter publikacji naukowych i dydaktycznych.Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 8 ustawy o kontroli publikacji w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 1983 r. także te publikacje objęte są kontrolą wstępną organów kontroli w zakresie wynikającym z art. 2 pkt 5 ustawy. Należy się poza tym zgodzić z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w zaskarżonym wyroku, a dotyczącym zakresu kontroli i charakteru pisma przewodniego, o którym mowa w § 12 regulaminu sprawowania kontroli publikacji i widowisk (Dz. U. z 1981 nr 24 poz. 126/ - wprowadzonego uchwałą Rady Państwa z dnia 17 września 1981 r.
Powiązane orzeczenia
- III AZP 14/88 1988-11-03Czy zakaz przywozu publikacji o treści szkodliwej dla PRL, przewidziany w prawie celnym, dotyczy publikacji zagranicznych sprowadzanych przez biblioteki wskazane w ustawie o kontroli publikacji i widowisk, jeśli nie zost…
- III AZP 3/84 1984-05-12Czy autor publikacji lub widowiska jest legitymowany do zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego ostatecznej decyzji administracyjnej o zakazie rozpowszechniania publikacji lub widowiska, wydanej na podstawie art…
- I CR 114/88 1988-05-19Czy odmowa publikacji artykułów przez redakcję czasopisma, nawet jeśli dotyczą one spraw publicznych, stanowi naruszenie dóbr osobistych autora, jeśli działanie redakcji nie jest sprzeczne z prawem?
- I CSK 351/06 2007-01-18Czy wydawca i redaktor naczelny dziennika mają obowiązek kontraktowy publikowania odpłatnych ogłoszeń i reklam, czy też mogą odmówić ich publikacji, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej?
- III RN 64/00 2000-06-01Czy protokół z niejawnego posiedzenia komisji rewizyjnej rady gminy, sporządzony na podstawie wewnętrznego regulaminu, może być uznany za tajemnicę służbową w rozumieniu ustawy o ochronie informacji niejawnych, co uzasad…
Powołane przepisy
art. 2 ust. 1art. 2art. 4 ust. 1art. 2 pkt 5§ 12
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.