III CKU 43/97

Izba Cywilna1997-09-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy drugie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, wydane w sytuacji istnienia prawomocnego postanowienia w tej samej sprawie, jest dopuszczalne i jakie są jego konsekwencje prawne?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że istnienie dwóch prawomocnych orzeczeń w tej samej sprawie spadkowej narusza powagę wymiaru sprawiedliwości i porządek prawny państwa, co uzasadnia uchylenie późniejszego postanowienia i odrzucenie wniosku. Sąd podkreślił, że sprawa osądzona (res iudicata) nie może być przedmiotem ponownego postępowania, a ewentualny wniosek w takiej sytuacji podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w B. wydał postanowienie stwierdzające nabycie spadku po Y. K. Sąd Powiatowy w S. wcześniej, w 1959 r., wydał prawomocne postanowienie w tej samej sprawie spadkowej. Minister Sprawiedliwości wniósł kasację od postanowienia Sądu Rejonowego, zarzucając naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 kpc (sprawa osądzona) i art. 365 § 1 kpc.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie w pkt I, dotyczącym stwierdzenia nabycia spadku po Y. K., i odrzucił wniosek w tym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CKU 43/97 P O S T A N O W I E N I E Dnia 30 września 1997 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - Z. Świeboda Sędziowie: SN - Z. Kwaśniewski SN - Cz. Żuławska (spraw.) Protokólant: M. Czarnecka przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - I. Kaszczyszyn po rozpoznaniu w dniu 30 września 1997 r. sprawy z wniosku J. K. z udziałem N. D., X. K., A. M., K. K., M. M. i X. K. s. J. o stwierdzenie nabycia spadku po Y. K., na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości S/C V C […] od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 9 listopada 1994r., sygn. akt I Ns […] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w pkt I, dotyczącym stwierdzenia nabycia spadku po Y. K. i odrzucić wniosek w tym zakresie. 2 U Z A S A D N I E N I E Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 9.11.1994 stwierdził (w pkt I) nabycie spadku po zmarłym w dniu 6.11.1942 Y. K. przez jego żonę, Z. K., w 1/7 części majątku nieruchomego i w 1/4 części majątku ruchomego, oraz przez jego dwie córki, N. i M., oraz dwóch synów, X. i J., w 6/28 części majątku nieruchomego i w 3/16 części majątku ruchomego każde z nich. Dziedziczenie nastąpiło w trybie ustawowym. Postanowienie powyższe uprawomocniło się bez zaskarżenia, jednakże Minister Sprawiedliwości, działając z urzędu, wniósł kasację, domagając się uchylenia pkt I tego postanowienia i odrzucenia wniosku w tej części. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 i art. 365 § 1 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując, że w tej samej sprawie spadku po Y. K. Sąd Powiatowy w dniu 31.7.1959 r. stwierdził nabycie spadku i postanowienie to jest prawomocne, nie może być zatem utrzymane późniejsze, drugie orzeczenie w tej samej sprawie, wydane w warunkach sprawy osądzonej (res indicata). Sąd Najwyższy uznał kasację za uzasadnioną i uwzględnił ją. Jak wynika z akt Ns II […] Sądu Powiatowego w S., na wniosek wdowy po zmarłym w dniu 6.11.1942 w S. - Y. K., Z. K., Sąd ten stwierdził, że spadek po Y. K. nabywają - w porządku ustawowym - wnioskodawczyni, Z. K. w 1/7 częśći oraz pięcioro dzieci, a mianowicie dwie córki, N. i M., oraz trzech synów, Y., J. i X., każde po 6/35. To postanowienie uprawomocniło się i stało się wiążące zarówno dla stron jak i sądów, nie można było zatem prowadzić później kolejnego postępowania w tej samej sprawie, a ewentualnie zgłoszony wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 kpc. Uwzględnieniu kasacji nie mógł przeszkodzić upływ okresu dłuższego, niż 6 miesięcy od dania uprawomocnienia się zaskarżonego postanowienia do dnia wniesienia kasacji, ponieważ istnienie dwu prawomocnych orzeczeń w tej 3 samej sprawie uchybia powadze wymiaru sprawiedliwości i godzi w porządek prawny Państwa, a tym samym narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej. aw jg

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 199 § 1 pkt 2art. 365 § 1 kpcart. 13 § 2 kpcart. 199 § 1 pkt 2 kpc.§ 1 pkt 2§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy