III CO 1474/24

III CO 1474/24 POSTANOWIENIE 19 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Łochowski na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa C.B. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku, Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy, Sądowi Okręgowemu w Łodzi, Sądowi Okręgowemu w Poznaniu oraz B.N. i W.R. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Poznaniu postanowieniem z 8 listopada 2024 r., XVIII C 2786/24, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu wystąpił do Sądu Najwyższego w trybie art. 441 k.p.c. o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym wskazując, że pozwanym w sprawie jest m.in. Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Poznaniu reprezentowany przez Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu, a zatem dobro wymiaru sprawiedliwości, w tym wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego uzasadnia, aby sprawa została rozpoznana przez inny Sąd Okręgowy aniżeli Sąd, do którego wniesiono pozew. III CO 1474/24 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. Jednak jak wynika z art. 442 pkt 1 k.p.c., w sytuacji, w której stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością związane jest dochodzone roszczenie, jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy – sąd ten z urzędu przedstawia akta sprawy sądowi nad nim przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym. Artykuł 442 k.p.c. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 441 k.p.c. Jeżeli bowiem wystąpi jedna z sytuacji określonych w art. 442 k.p.c., to przedstawienie przez sąd właściwy akt sprawy sądowi nad nim przełożonemu a następnie przekazanie sprawy przez sąd przełożony innemu sądowi równorzędnemu jest obligatoryjne. Tymczasem przekazanie sprawy na podstawie art. 441 k.p.c. uwarunkowane jest wystąpieniem przesłanki o charakterze ocennym, co czyni wskazany przepis regulacją elastyczną. Każda z sytuacji określonych w art. 442 k.p.c. stanowi wypadek, w którym z mocy ustawy a priori uznano, że sąd właściwy nie może orzekać w sprawie. Jednak możliwe są także inne sytuacje, w których dobro wymiaru sprawiedliwości wymagać będzie przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, których uwzględnienie umożliwia Sądowi Najwyższemu regulacja zawarta w art. 441 k.p.c. Wystąpienie przesłanek do zastosowania art. 442 k.p.c. wyłącza możliwość wyboru przez sąd właściwy między przedstawieniem akt sprawy sądowi przełożonemu zgodnie z art. 442 k.p.c., a wystąpieniem do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 k.p.c.. Jeśli mimo spełnienia przesłanek określonych w art. 442 k.p.c., sąd właściwy wystąpi do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy na podstawie art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy odmawia takiego przekazania (zob. postanowienie SN z 21 grudnia 2022 r., III CO 1102/22, oraz powołane tam orzecznictwo). Skoro stroną pozwaną w niniejszej sprawie jest m.in. Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone III CO 1474/24 3 roszczenie jest m.in. Sąd Okręgowy w Poznaniu, to zaszły podstawy do zastosowania przez ten Sąd art. 442 pkt 1 k.p.c. Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 441 i 442 pkt 1 k.p.c. odmówił wyznaczenia innego sądu równorzędnego do rozpoznania sprawy. (M.M.) r.g. (D.Z.)