III CO 173/26

III CO 173/26 POSTANOWIENIE 12 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 12 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.T. przeciwko A.R. i Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu w Szczecinie o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z 13 stycznia 2026 r., V ACz 745/24, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (A.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 745/24) Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki M.T. na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Słupsku z 14 listopada 2023 r. (sygn. akt I C 1595/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko A.R. i Skarbowi Państwa – Sądowi Okręgowemu w Szczecinie o zapłatę, zwrócił się – na podstawie art. 44 § 2 k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, wskazując, że sąd właściwy nie może podejmować dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań wyłączenia od rozpoznania sprawy. III CO 173/26 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. W odniesieniu do sądów apelacyjnych sądem przełożonym jest Sąd Najwyższy. Kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine k.p.c. powstaje zatem wyłącznie w sytuacji, w której sąd apelacyjny nie jest w stanie obsadzić składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu oraz zażalenia. Sąd Apelacyjny, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2 k.p.c., wskazał, że wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co – według stanu na dzień wydania postanowienia z 13 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało obsadzenie składu. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania postanowienia. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio, Sąd Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie przed rozpoznaniem sprawy. Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.), zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., przesłanka ta nie zachodzi. Z listy sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej wynikało bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim delegowany sędzia, to jest SSO T.P. Z akt sprawy nadesłanych do Sądu Najwyższego nie wynika, aby sędzia ten złożył żądanie wyłączenia od rozpoznania sprawy, co oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania zarówno złożonych żądań wyłączenia, jak i samego zażalenia. W tych okolicznościach należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44 § 2 k.p.c. Skoro w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień rozpoznania sprawy – nadal orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw do przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. III CO 173/26 3 Dariusz Dończyk (M.M.) [SOP]