III CO 226/26

III CO 226/26 POSTANOWIENIE 12 marca 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk na posiedzeniu niejawnym 12 marca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa C.B. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Sądowi Rejonowemu w Słupsku i J.C. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku postanowieniem z 9 stycznia 2026 r., V ACz 386/24, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. (A.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 9 stycznia 2026 r. (sygn. akt V ACz 386/24) Sąd Apelacyjny w Gdańsku, rozpoznając zażalenie powódki C.B. na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w Toruniu z 11 grudnia 2023 r. (sygn. akt I C 2801/23) w przedmiocie zwrotu pozwu, w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Okręgowemu w Słupsku, Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Sądowi Rejonowemu w Słupsku i J.C. o zapłatę, zwrócił się – na podstawie art. 44 § 2 k.p.c. – do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wskazał przy tym, że sąd właściwy nie może podejmować III CO 226/26 2 dalszych czynności wobec złożenia przez wszystkich sędziów żądań wyłączenia od rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.c., jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub podjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznacza inny sąd równorzędny. W myśl art. 44 § 2 k.p.c. o wyznaczenie innego sądu występuje sąd właściwy. Przeszkoda, o której mowa w § 1 tego przepisu, może wynikać między innymi z objęcia sędziów danego sądu żądaniami wyłączenia, co w praktyce może uniemożliwić obsadzenie składu zdolnego do podjęcia czynności procesowych. Stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów – sąd nad nim przełożony. W odniesieniu do sądów apelacyjnych funkcję tę pełni Sąd Najwyższy. Oznacza to, że kompetencja Sądu Najwyższego wynikająca z art. 52 § 1 in fine k.p.c. aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy sąd apelacyjny nie jest w stanie obsadzić składu zdolnego do rozpoznania złożonych żądań o wyłączeniu, jak i zażalenia. In casu Sąd Apelacyjny Gdańsku, kierując wniosek na podstawie art. 44 § 2 k.p.c., wskazał, że wszyscy sędziowie tego sądu złożyli żądania wyłączenia, co – według stanu na dzień wydania postanowienia z 9 stycznia 2026 r. – uniemożliwiało temu sądowi obsadzenie składu zdolnego do podjęcia dalszych czynności procesowych. Ocena ta odnosiła się jednak do sytuacji istniejącej w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 316 § 1 k.p.c., stosowanym odpowiednio, Sąd Najwyższy obowiązany jest brać pod uwagę stan aktualny, a ten uległ zmianie przed rozpoznaniem sprawy. Na dzień orzekania w Sądzie Najwyższym (12 marca 2026 r.) przesłanka braku możliwości obsadzenia składu nie zachodziła. Z listy sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, dostępnej w tej dacie w Biuletynie Informacji Publicznej wynikało bowiem, że od 1 marca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. orzeka w nim delegowany sędzia, SSO T.P.. Z akt sprawy nadesłanych przez sąd występujący do Sądu Najwyższego nie wynika natomiast, aby sędzia ten złożył żądanie III CO 226/26 3 wyłączenia od rozpoznania sprawy, co oznacza, że jest on zdolny do rozpoznania zarówno złożonych żądań wyłączenia, jak i samego zażalenia. W świetle powyższego należy uznać, że wniosek Sądu Apelacyjnego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu okazał się przedwczesny. Nie zostały spełnione przesłanki ani z art. 52 § 1 in fine k.p.c., ani z art. 44 § 2 k.p.c. Z uwagi na to, że w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku – według stanu na dzień rozpoznania sprawy – orzeka sędzia mogący ją rozpoznać, brak jest podstaw do przyjęcia właściwości Sądu Najwyższego. Dlatego też Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Dariusz Dończyk (M.M.) [SOP]