III CO 3/64

UchwałaIzba Cywilna1964-03-26

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie umowy o dożywocie przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną, której przedmiotem jest udział w nieruchomościach rolnych odziedziczonych po matce, w sytuacji gdy osoba ta jest trwale niezdolna do pracy i miałaby jedynie prawo do spłaty, a prawo to jest prawem osobistym i zbywalnym?

Ratio decidendi

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 marca 1964 r. (III CO 3/64) rozstrzygnął, że sąd opiekuńczy nie może zezwolić na zawarcie umowy o dożywocie przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną, której przedmiotem jest udział w nieruchomościach rolnych. Podkreślono, że prawo do spłaty, które przysługiwałoby osobie trwale niezdolnej do pracy, jest prawem osobistym i nie może być przedmiotem umowy o dożywocie.

Stan faktyczny

Pytanie prawne dotyczyło możliwości zezwolenia przez sąd opiekuńczy na zawarcie umowy o dożywocie przez osobę całkowicie ubezwłasnowolnioną. Przedmiotem umowy miał być udział w nieruchomościach rolnych odziedziczonych po matce. Dożywotnik był trwale niezdolny do pracy i przysługiwałoby mu jedynie prawo do spłaty. Kluczowe było ustalenie, czy to prawo jest prawem osobistym i czy jest zbywalne.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 marca 1964 r. udzielił odpowiedzi na postawione pytanie prawne, rozstrzygając negatywnie kwestię możliwości zezwolenia na zawarcie umowy o dożywocie przez osobę ubezwłasnowolnioną w opisanych okolicznościach.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca).Sędziowie: J. Ignatowicz, B. Czyżewicz.SentencjaW uzasadnieniu Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie prawne:"Czy Sąd opiekuńczy może zezwolić skutecznie na zawarcie umowy o dożywocie ubezwłasnowolnionemu całkowicie, z mocy której dożywotnik przelałby na zobowiązanego do dożywotniego utrzymania posiadającego kwalifikacje rolnicze swój udział w nieruchomościach jakie odziedziczył w spadku po matce, otwartym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych - Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 168, skoro wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego i dożywotnik jako trwale niezdolny do pracy miałby jedynie prawo do spłaty i czy to prawo jako prawo osobiste jest zbywalne?"

Powiązane orzeczenia

II CSK 636/15 2016-06-24Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zakwalifikował umowę jako umowę z rolnikiem-następcą, mimo że powódka żądała rozwiązania umowy dożywocia i tak sformułowane żądanie popierała w toku postępowania?
IV CR 478/55 1955-05-31Czy zobowiązany z tytułu umowy o dożywocie, powołując się na zasady współżycia społecznego, może domagać się obniżenia umówionego wymiaru świadczeń w naturze, zwłaszcza w kontekście obowiązkowych dostaw produktów rolnych…
I CSK 218/13 2013-11-20Czy umowa dożywocia, na podstawie której rodzice przenieśli własność gospodarstwa rolnego na córkę w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania i ustanowienie służebności mieszkania, stanowi nieodpłatne przekazanie go…
II CK 91/03 2004-03-17Czy rozwiązanie umowy o dożywocie jest dopuszczalne po zbyciu nieruchomości obciążonej dożywociem przez zobowiązanego?
II UK 178/06 2007-04-03Czy umowa dzierżawy zawarta przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych, przekraczająca zakres zwykłego zarządu, może zostać konwalidowana przez tę osobę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych,…

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.