III CO 870/24

III CO 870/24 POSTANOWIENIE 17 października 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 17 października 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa H.L. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezesowi Sądu Rejonowego w Koninie o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Koninie postanowieniem z 5 lipca 2024 r., I C 1123/23, o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 5 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Koninie zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie − na podstawie art. 441 k.p.c. − sprawy z powództwa H.L. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego Koninie innemu sądowi równorzędnemu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że zdaniem powoda sądy w Koninie nie gwarantują obiektywnego rozpoznania sprawy co uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie art. 441 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na III CO 870/24 2 społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego (§ 1); o przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W orzecznictwie Sądu Najwyższego za ugruntowany można uznać pogląd, zgodnie z którym art. 441 k.p.c., stanowiący odstępstwo od konstytucyjnej i ustawowej zasady rozpoznania sprawy cywilnej przez sąd właściwy miejscowo (zob. m.in. postanowienie SN: z 28 sierpnia 2020 r., V CO 142/20; z 8 sierpnia 2023 r., III CO 426/23). Nadużywanie instytucji przekazywania sprawy do sądu równorzędnego z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości i postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, niesie ze sobą realne ryzyko osiągnięcia efektu odwrotnego od zamierzonego. Może bowiem prowadzić do osłabienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości. Art. 441 k.p.c. znajduje bowiem zastosowanie w sytuacjach, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny, z powodów dotyczących danego sądu jako organu wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji art. 441 k.p.c. podlega ścisłej wykładni. Do przekazania sprawy innemu sądowi może dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy według przepisów k.p.c. byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości, gdyż godziłoby w społeczny odbiór sądu jako bezstronnego (zob. postanowienie SN z 7 maja 2020 r., sygn. akt V CO 1/20). Wątpliwości powoda co do bezstronności sądów w Koninie, nie są wystarczając dla przyjęcia, że dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga rozpoznania tej sprawy przez inny sąd równorzędny. Z uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego nie wynika, aby obawy powoda miały jakiekolwiek uzasadnione podstawy. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy sądowi równorzędnemu, uznając, że nie ma podstaw do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 441 k.p.c. III CO 870/24 3 (M.M.) r.g.