IV CO 116/21

Sygn. akt IV CO 116/21 POSTANOWIENIE Dnia 26 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mariusz Łodko na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 listopada 2021 r., na skutek przedstawienia akt sprawy Sądu Okręgowego w S. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2021 r. w przedmiocie przekazania innemu sądowi równorzędnemu sprawy sygn. akt I C […] ze skargi C. B. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa C. B. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "[…]" w S. o unieważnienie aktu notarialnego odmawia przekazania sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w S. wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy ze skargi C. B. o wznowienie postępowania innemu sądowi równorzędnemu. Wskazał, że zwraca się ponownie do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, „gdyż pojawiła się ta nowa okoliczność, że wpłynęły sprawy, w których powódka pozywa tut. Sąd ( I C (…) i l C (…)), a z urzędu ze sprawy I C (…) wiadomym jest, że sędziowie Sądu Apelacyjnego w (…) zostali wyłączeni w sprawie, gdy w innej sprawie Sąd ten został pozwany przez stronę, której sprawy dotyczyły (vide postanowienie SN IV CO 164/20).” 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Art. 441 k.p.c., dodany przez ustawę z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1469 ze zm.), wprowadza wyjątek od konstytucyjnej (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i kodeksowej zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy. Z tej przyczyny powinien być interpretowany ściśle (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 5 marca 2020 r., IV CO 44/20, i z 16 marca 2020 r. IV CO 18/20 ). Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości ma ocenny charakter, ale z brzmienia art. 441 § 1 k.p.c. wynika, że w rozumieniu tego przepisu składa się na nie „w szczególności” wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20). Uzasadnienie wniosku o przekazanie niniejszej sprawy sądowi równorzędnemu nie zawiera jakkolwiek konkretnych przesłanek o powyższych cechach. Lakoniczne wystąpienie Sądu Okręgowego w S., ograniczające się do jednego zdania zawartego w samej sentencji postanowienia, nie wskazuje na istnienie jakichkolwiek czytelnych okoliczności w rozumieniu art. 441 k.p.c., które mogą wywierać ujemny wpływ na swobodę orzekania lub bezstronność Sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Powołanie się na pozwanie przez powódkę „tut. Sąd” i wyłączeniu sędziów Sądu Apelacyjnego w (...), „gdy w innej sprawie Sąd ten został pozwany przez stronę, której sprawy dotyczyły” nie daje podstaw do jednoznacznej oceny, że rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy grozi dobru wymiaru sprawiedliwości. 3 Ubocznie wskazać należy, że po pierwsze, stosowanie art. 441 k.p.c. nie powinno być nadużywane, bowiem prowadziłoby do podważenia zaufania do bezstronności sędziów i niezależności sądów, a dalszej konsekwencji może wyrządzić wymiarowi sprawiedliwości szkodę. Po drugie, nawet wyłączenie sędziów od orzekania w sprawie nie może być utożsamiane z zakresem zastosowania art. 441 k.p.c., skoro podstawą zastosowania tego przepisu nie jest sytuacja spodziewanego zaistnienia przyczyny wyłączenia sędziego, nawet gdyby zaszła w stosunku do wszystkich sędziów wydziału (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2017 r., IV KO 28/17). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że chodzi przede wszystkim o sytuacje, które mogą wywierać realny wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby mylne) o braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (zob. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20 maja 2020 r., I CO 21/20). We wniosku o przekazanie niniejszej sprawy sądowi równorzędnemu nie została przedstawiona jakkolwiek przesłanka o powyższych cechach. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. ke