III CR 161/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski. Sędziowie: R. Czarnecki (sprawozdawca), T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa 1. Waleriana Ł., 2. Marii L., 3. Anieli G. przeciwko Stefanowi Ś. o zakaz budowy i nakazanie pozwanemu usunięcia z działek powodów podłącza i rury wodociągowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 7 grudnia 1964 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Chrzanowie z dnia 23 czerwca 1964 r. i oddalił powództwo.Uzasadnienie faktyczneGrunt powódki Anieli G. przylega do terenu uzbrojonego w sieć wodociągową. Grunt pozwanego oddzielają od wspomnianej sieci także grunty dwóch dalszych powodów.Według twierdzeń pozwu, "w grudniu 1963 r., pozwany, bez uzgodnienia z powodami planów i warunków, przeprowadził przez parcele powodów przekop i założył rurę wodociągową dla doprowadzenia wody do swej parceli". W związku z tym powodowie domagają się, aby sąd nakazał pozwanemu usunięcie przebiegającego przez ich grunty urządzenia wodociągowego ("podłącza" i "rury wodociągowej") oraz zakazał pozwanemu zakładania urządzenia przez ich grunty.Sąd Powiatowy uznał, że między pozwanym a powodami toczyły się rokowania co do przeprowadzenia urządzenia wodociągowego przez grunty powodów, stosowna umowa nie została jednak zawarta, pozwany zaś "przeprowadził wodociąg" przez grunty powodów. Sąd Powiatowy uwzględnił więc powództwo.Sąd Wojewódzki oddalił rewizję pozwanego.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę wskutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Prezydium MRN w piśmie z dnia 4 stycznia 1964 r. "anulowało" swoje stanowisko wyrażone w piśmie z poprzedniego dnia w części dotyczącej "wstrzymania i korzystania" z urządzenia wodociągowego. W ten sposób, w wyniku zapoznania się z aktami Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej, nastąpiła korektura stanowiska Prezydium WRN, zwłaszcza w sprawie "wstrzymania dalszej instalacji wodociągowej".Niesprzecznie zatem ze stanowiskiem Prezydium WRN Sąd Powiatowy ustalił, że "wodociąg został przeprowadzony" przez grunty powodów. Ustalenie to znajduje oparcie przede wszystkim w "protokole komisyjnego odbioru sieci wodociągowej", według którego, po wykonaniu urządzenia wodociągowego (na koszt pozwanego), w dniu 7 grudnia 1963 r. wykonawca tego urządzenia przekazał je do eksploatacji "Zakładowi Wodno-Kanalizacyjnemu" (Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej), jako dostawcy wody. Inaczej mówiąc, ustalenie Sądu Powiatowego oznacza, że w dniu 7 grudnia 1963 r. nastąpiło - poprzez grunty powodów - połączenie domowego urządzenia wodociągowego pozwanego z wodociągiem publicznym. Powodowie nie zaprzeczyli też twierdzeniu pozwanego, że w dniu 31 grudnia 1963 r. na gruncie jednego z powodów została przecięta sieć wodociągowa.Grunty powodów zostały zatem poddane immisji bezpośredniej przy pomocy urządzenia wodociągowego, a ta, poza wypadkami przewidzianymi w ustawie, jest niedopuszczalna. Kwestia ta wymagałaby jednak rozważenia dopiero wtedy, gdyby pozwany mógł być zobowiązany do zaspokojenia roszczenia negatoryjnego powodów.Otóż w myśl § 15 rozporządzenia z dnia 9 października 1956 r. w sprawie urządzeń instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych (Dz. U. Nr 48, poz. 216) połączenie domowego urządzenia wodociągowego z wodociągiem publicznym na przestrzeni od zaworu głównego za wodomierzem do rurociągu ulicznego stanowi własność dostawcy wody. Według § 28 ust. 1 w związku z § 27 powołanego rozporządzenia wodomierz umieszcza się w piwnicy budynku lub na jego zewnątrz, w studzience, a zawór główny - przy wodomierzu, od strony nieruchomości. Żądanie powodów, aby pozwany usunął przebiegające przez ich grunty urządzenie wodociągowe, jest przeto żądaniem usunięcia urządzenia stanowiącego własność dostawcy wody. Pozwany nie może więc być zobowiązany do zaspokojenia tego roszczenia.Co się zaś tyczy żądania powodów, żeby pozwany nie zakładał urządzenia wodociągowego przez ich grunty, to skoro urządzenie zostało już założone, powodowie w istocie żądają, aby pozwany powstrzymał się od jego naprawienia. Jednakże w myśl § 1 pkt 2 wyżej powołanego rozporządzenia konserwacja urządzeń zaopatrzenia w wodę należy do dostawcy wody. Zgodnie z tym § 3 ust. 1 zarządzenia z dnia 6 maja 1963 r. w sprawie wytycznych dotyczących warunków korzystania z urządzeń wodociągowych oraz utrzymania ich w stanie zdatnym do użytku (M.P. Nr 40, poz. 199) głosi, że dostawca wody ma obowiązek utrzymywać w należytym stanie urządzenia wodociągowe, w tym również sieć wodociągową z połączeniami do zaworu głównego za wodomierzem, a § 3 ust. 2 - że obowiązek ten ciąży na właścicielu nieruchomości jedynie co do wewnętrznej instalacji wodociągowej, zaczynającej się od zaworu głównego za wodomierzem. Skoro więc naprawienie przeciętej sieci wodociągowej nie należy do pozwanego, to na pozwanego nie może być włożony obowiązek powstrzymania się od jej naprawienia.W konsekwencji, w stosunku do obu członów roszczenia negatoryjnego nie może być urzeczywistniona względem pozwanego norma prawnomaterialna. Dlatego też z braku legitymacji biernej po stronie pozwanego powództwo uległo oddaleniu. Ponieważ zaś obydwa Sądy zajęły stanowisko odmienne, orzeczono jak w sentencji.