III CR 400/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Przemysłowo-Handlowego "Gazy Techniczne" w G. przeciwko Eugeniuszowi T. o zapłatę 5009 zł 12 gr, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Katowicach z dnia 25 listopada 1957 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePozwany był pracownikiem umysłowym Biura Zbytu Gazów Technicznych, Materiałów i Sprzętu Spawalniczego w K., którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo Państwowe "Gazy Techniczne" w G. Pismem z dnia 27 lutego 1957 r. pracodawca ten wypowiedział pozwanemu stosunek pracy na dzień 31 maja 1957 r. W piśmie z dnia 28 marca 1957 r. pozwany zwrócił się do dyrekcji pracodawcy z prośbą o zastosowanie uprawnień wynikających z § uchwały Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 1957 r., a w szczególności rozwiązania niezwłocznego umowy o pracę z prawem odszkodowania począwszy od miesiąca 1 kwietnia br. Pismem z dnia 28 marca 1957 r. dyrektor Biura Zbytu Gazów Technicznych wyraził zgodę na wypłacenie odszkodowania za ustawowy 3-miesięczny okres wypowiedzenia plus za niewykorzystany urlop jednomiesięczny zgodnie z § 5 uchwały Rady Ministrów nr 25 (M. P. Nr 6). Tegoż dnia pozwany otrzymał od pracodawcy odprawę w wysokości 5862,40 zł, a z dniem 30 marca 1957 r. przestał pracować.Dnia 17 kwietnia 1957 r. pozwany rozpoczął pracę w innym przedsiębiorstwie państwowym "Centrozap" w K. Powołując się na przepis § 4 uchwały Nr 127 Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1957 r. (M. P. 1957 r. Nr 27 poz. 18) Biuro Zbytu Gazów Technicznych żądało zasądzenia od pozwanego kwoty 5009,12 zł.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo.W uzasadnieniu wyroku Sąd Powiatów stwierdził m.in., że pozwany znał obie powołane wyżej uchwały Rady Ministrów i "był w złej wierze", o czym świadczy także fakt, że starając się o nowe zajęcie w "Centrozapie" przedłożył nie dokument zwolnienia z dnia 28 marca 1957 r., lecz poprzednie wypowiedzenie z dnia 27 lutego 1957 r.Rozpoznając rewizję pozwanego Sąd Wojewódzki przekazał Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia prawne.1."Czy postanowienia Uchwały Rady Ministrów, w konkretnym przypadku uchwały nr 2 z dnia 18 stycznia 1957 r. (M. P. 1957 r. Nr 1 poz. 37) oraz uchwały nr 127 z dnia 1 kwietnia 1957 r. (M. P. 1957 r. Nr 27 poz. 184) o zakresie i trybie stosowania uchwały nr 25 z dnia 18 stycznia 1957 r. w sprawie zasad zwalniania, przeszkalania i zatrudniania pracowników w związku z reorganizacją administracji - uznać należy za obowiązujący przepis prawa w rozumieniu art. XX przep. wprow.p.o.p.c., stwarzający w § 4 ust. 1 dla zakładów pracy, o których w nim mowa, podmiotowe prawa, których można by dochodzić opartym na tym przepisie samo dzielnym powództwem?"2."Czy zasada wyrażona w art. 2 p.o.p.c. znajdzie w odniesieniu do postanowienia (4 ust. 1) Uchwały nr 127 swoje zastosowanie?"Uzasadnienie prawnePrzejąwszy sprawę do rozpoznania we własnym zakresie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Jak wynika z wstępnego stwierdzenia uchwały Rady Ministrów Nr 25 z dnia 18 stycznia 1957 r. jej głównym celem było "zwolnienie znacznej liczby pracowników zatrudnionych w administracji centralnej i terenowej oraz przesunięcie ich do pracy w produkcji i usługach". Wypłata jednorazowej odprawy z § 5 ust. 1 powyższej uchwały była jednym ze środków, mających pośrednio ułatwić osiągnięcie wskazanego wyżej celu uchwały. Oczywiście sprzeczne z tym celem i nielojalne było postępowanie tych pracowników, którzy jak pozwany - wykorzystali możność otrzymania odprawy, by natychmiast po tym postarać się o inne zajęcie również w administracji lub przedsiębiorstwie państwowym i w ten sposób zapewnić sobie bez pracy znaczną korzyść materialną, ze szkodą dla Państwa.Przepis § 4 uchwały Nr 127 Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1957 r. miał właśnie zapobiegać tego rodzaju nadużyciom i szkodzie, uzasadniając ponowne zatrudnienie pracownika, który pobrał odprawę, w administracji państwowej lub w przedsiębiorstwie państwowym od "zwrotu zakładowi pracy, z którego został zwolniony, otrzymanej odprawy bądź jej części, licząc od dnia przystąpienia do pracy do końca okresu, za który pobrał odprawę". Pozwany, jak wynika z ustaleń Sądu Powiatowego, postanowił obejść i ten niewygodny dla siebie przepis i w celu zachowania korzyści z odprawy świadomie wprowadził w błąd nowego pracodawcę, zatajając, że został zwolniony w trybie uchwały Nr 25 i że pobrał odprawę, przy czym wykorzystał znajdujące się w jego ręku dawniejsze wypowiedzenie, by wykazać - niezgodnie z prawdą - że stosunek pracy ustał na podstawie tego wypowiedzenia. Ten postępek pozwanego - jaskrawie sprzeczny z zasadami współżycia społecznego - stanowi czyn niedozwolony z art. 134 k.z., dokonany na szkodę powoda. Gdyby go pozwany nie popełnił, "Centrozap" potrąciłby część odprawy i przekazał ją do zakładu pracy, który ją wypłacił, czyli do powodowego przedsiębiorstwa, a to na podstawie § 4 ust. 3 uchwały Nr 127, która oczywiście była obowiązująca dla wszystkich zakładów pracy.W powyższym stanie rzeczy zbędne jest już rozstrzyganie zagadnień, przedstawionych przez Sąd Wojewódzki, a w szczególności zagadnienia czy uchwały nr 25 i 127 "uznać należy za obowiązujący przepis prawa".Nie mogą być uwzględnione zarzuty rewizji pozwanego idące w tym kierunku, że mogłaby być od niego ewentualnie zasądzona tylko niższa kwota. Gdyby bowiem pozwany nie popełnił wyżej wskazanego czynu niedozwolonego, powód otrzymałby - w myśl § 4 uchwały Nr 127 - właśnie tę sumę, której dochodzi w pozwie i taką właśnie kwotę należało powodowi przyznać tytułem odszkodowania.Ubocznie należy zauważyć, że twierdzenie rewizji, pisanej 13 stycznia 1958 r., że pozwany "dawniej zarabiał netto 1565 zł 60 gr miesięcznie, a u nowego pracodawcy zarabia netto 1023 zł 50 gr miesięcznie", są nieprawdziwe. Z zaświadczenia "Centrozapu" z dnia 7 lutego 1958 r. wynika bowiem, że pozwany od października 1957 r. zarabia "netto" 1592 zł 50 gr miesięcznie, a więc więcej, niż poprzednio u powoda.Z zasad powyższych bezzasadna rewizja pozwanego ulega oddaleniu.