III CR 672/55

PostanowienieIzba Cywilna1957-05-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy droga sądowa jest dopuszczalna w przypadku żądania umorzenia egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Gminną Kasę Spółdzielczą na podstawie przepisów dekretu o reformie bankowej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy zważył, że Gminna Kasa Spółdzielcza, wybierając tryb egzekucji administracyjnej na podstawie art. 13 ust. 2 i art. 22 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej, prowadziła egzekucję zgodnie z dekretami o egzekucji administracyjnej. Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa, sądy powszechne nie mają prawa ingerować w administracyjne postępowanie egzekucyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Powództwo o umorzenie egzekucji administracyjnej stanowi bezpośrednią ingerencję w toczące się postępowanie, dla której nie istnieje przepis dopuszczający analogiczną ingerencję sądu powszechnego, jak w przypadku egzekucji prowadzonej w trybie Kodeksu postępowania cywilnego.
Stan faktyczny
Powodowie zawarli umowę na zasiew i dostawę roślin zielarskich, otrzymując od pozwanej Kasy pożyczki zamiast zaliczki. Pożyczki te nie zostały zwrócone w terminie, co skutkowało wszczęciem przez pozwaną Kasę postępowania egzekucyjnego w trybie administracyjnym. Powodowie wytoczyli powództwo o umorzenie egzekucji i ustalenie, że nie są dłużni dochodzonych kwot, twierdząc, że negatywny wynik plantacji był winą pozwanych Zakładów. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew w części dotyczącej umorzenia egzekucji z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powodów, potwierdzając tym samym postanowienie Sądu Wojewódzkiego o odrzuceniu pozwu w części dotyczącej umorzenia egzekucji.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski (sprawozdawca). Sędziowie: L. Konic, S. Białek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana i Łucji S. przeciwko 1) Gminnej Kasie Spółdzielczej w Poznaniu i 2) Poznańskim Zakładom Surowców Zielarskich w Poznaniu o umorzenie egzekucji i ustalenie, po rozpoznaniu rewizji powodów od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 1955 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowie zawarli dnia 15 marca 1952 r. z pozwanymi Zakładami umowę "na zasiew i dostawę roślin zielarskich" i w myśl § 6 tej umowy mieli po podpisaniu umowy otrzymać zaliczkę. W związku z powołanym postanowieniem § 6 umowy i stosownie do zlecenia pozwanych Zakładów powodowie dnia 13 czerwca 1952 r. otrzymali od pozwanej Kasy bezprocentowe pożyczki w sumie 8.000 albo 4.000 zł "zamiast zaliczki przewidzianej w umowach kontraktacyjnych". W spisanych skryptach dłużnych datę zwrotu pożyczki ustalono na 15 listopada 1952 r.Opierając się na tym, że otrzymane przez powodów pożyczki w terminie ustalonym nie zostały zwrócone, pozwana Kasa przystąpiła do przymusowego ściągnięcia należności, występując z odpowiednim wnioskiem do prezydium właściwej rady narodowej.Dnia 21 listopada 1953 r. powodowie wytoczyli przeciwko pozwanym powództwo z wnioskiem o umorzenie egzekucji prowadzonej przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Piątkowie na wniosek Gminnej Kasy Spółdzielczej w Poznaniu w wykonaniu tytułów egzekucyjnych nr 11009/52 i 11010/52 oraz o ustalenie, że powodowie nie są dłużni pozwanym Zakładom 12.000 zł tytułem zwrotu zaliczki pobranej od pozwanej Kasy z polecenia tychże Zakładów w wykonaniu umowy na zasiew i dostawę roślin zielarskich z dnia 15 marca 1952 r.Powodowie twierdzili, że wynik plantacji ziół w 1952 r. był negatywny, że stało się to z winy pozwanych Zakładów, wobec czego nie mogą one żądać zwrotu wypłaconej zaliczki, i że nie było podstawy ani do wydania klauzuli wykonalności, ani do wdrożenia postępowania egzekucyjnego.Pozwana Kasa wniosła o odrzucenie pozwu w części dotyczącej egzekucji z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.Pozwane Zakłady wniosły o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem odrzucił pozew w części dotyczącej umorzenia egzekucji.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powodów, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do przepisów art. 13 ustęp 2 i art. 22 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej (tekst jednolity: Dz. U. poz. 279/51) pozwana Kasa mogła egzekucję swej należności, wynikającej ze skryptów dłużnych z dnia 13 czerwca 1952 r., prowadzić według swego wyboru bądź w trybie przepisanym w k.p.c., bądź w trybie egzekucji administracyjnej. Skoro wybrała tryb egzekucji administracyjnej, to egzekucja powinna się odbyć z zastosowaniem dekretu z dnia 28 stycznia 1947 r. o egzekucji administracyjnej świadczeń pieniężnych (Dz. U. poz. 84/47).Zgodnie z ogólnymi zasadami prawa dotyczącymi kompetencji sądów powszechnych i władzy administracyjnej sądy powszechne nie mają prawa ingerencji w administracyjne postępowanie egzekucyjne, chyba że szczególny przepis stanowi inaczej.Powództwo w części odrzuconej zaskarżonym postanowieniem ma właśnie ingerować bezpośrednio w toczące się administracyjne postępowanie egzekucyjne, gdyż ma doprowadzić bezpośrednio do umorzenia egzekucji. Powodowie dążą do wyniku, do jakiego dłużnik zmierza - w razie egzekucji prowadzonej w trybie k.p.c. - za pomocą powództwa, na podstawie art. 573 k.p.c. Nie ma jednak przepisu dopuszczającego analogiczną ingerencję sądu powszechnego w wypadku, gdy Gminna Kasa Spółdzielcza na podstawie wyżej cyt. art. 13 i 22 dekretu o reformie bankowej prowadzi egzekucję w trybie egzekucji administracyjnej.W takim stanie sprawy dla powództwa powodów, zawierającego żądanie umorzenia egzekucji, droga sądowa jest niedopuszczalna i Sąd Wojewódzki trafnie orzekł, odrzucając pozew (we wspomnianej części) z mocy art. 207 § 1 k.p.c.Wobec powyższego rewizję powodów należało oddalić (art. 383 k.p.c.).Wywody rewizji w związku z przepisem § 3 art. 573 k.p.c. są nieistotne, skoro w ogóle art. 573 k.p.c. nie ma w sprawie niniejszej zastosowania.Rozstrzygnięcie niniejsze nie ma wpływu na drugie żądanie pozwu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 13art. 22art. 573 KPCart. 207 § 1 KPCart. 383 KPC§ 6§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.