III CRN 100/76

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Ireny B. działającej w imieniu małoletniego Artura B. przeciwko Edmundowi A. o ustalenie ojcostwa i alimenty na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Powiatowego w Otwocku z dnia 27 maja 1975 r., uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Otwocku, wyrokiem z dnia 27 maja 1975 r. oddalił żądanie ustalenia, że pozwany Edmund A. jest ojcem małoletniego powoda Artura-Bogusława B., jak również zasądzenia alimentów i roszczeń regresowych.Wyrok ten nie został zaskarżony przez stronę powodową i uprawomocnił się.Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej złożył w dniu 16 kwietnia 1976 r. rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku, w której podnosząc zarzuty rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 3 § 2, 305 i 316 § 1 k.p.c., w związku z art. 85 § 1 k.r.o. oraz naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zgłosił wniosek o uchylenie tego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uwzględniając rewizję nadzwyczajną zważył, co następuje:Zarzut rewizji nadzwyczajnej, że wyrok w sprawie niniejszej wydany został bez należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jest słuszny. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku sporządzonego już po wniesieniu rewizji nadzwyczajnej, Sąd I instancji oddalając powództwo miał na uwadze zasadnicze trzy przesłanki, a mianowicie, że w okresie kiedy miało miejsce poczęcie dziecka pozwany przebywał na ćwiczeniach wojskowych, że powódka będąc w ciąży zaprzeczyła wobec żony pozwanego temu, by sprawcą ciąży miał być pozwany i że powódka mimo dwukrotnego wzywania nie zgłosiła się wraz z dzieckiem na badanie krwi. Okoliczności te, niewątpliwie istotne w sprawie, nie zostały jednak dostatecznie wyjaśnione. Gdy chodzi o fakt przebywania pozwanego w okresie marzec-czerwiec 1973 r. na ćwiczeniach wojskowych w Warszawie, to nie przesądza on sam przez się o niemożności utrzymania przez pozwanego z matką dziecka stosunków cielesnych w tym okresie. Dla wykluczenia takiej możliwości konieczne byłoby ustalenie, że pozwany w tym czasie nie mógł przyjeżdżać do O. Tymczasem ze sprawy nie wynika w jakiej jednostce i w jakich warunkach pozwany odbywał ćwiczenia, czy był skoszarowany itd. Nie ma więc materiału do przyjęcia, że nie mógł dojeżdżać do O., a nawet, że w dojazdach takich był ograniczony w istotny sposób. Okoliczność powyższą należało zatem wyjaśnić przez zasięgnięcie informacji w jednostce wojskowej, w której pozwany pełnił służbę.Kwestia oświadczenia powódki wobec żony pozwanego, co do tego, że to nie pozwany jest sprawcą ciąży wymaga także dalszych wyjaśnień. Z zeznań pozwanego, jak i jego żony - świadka Teresy A. wynika, że pierwszy raz do żony pozwanego poszła matka powódki z powiadomieniem, że córka jest w ciąży z jej mężem. W takim wypadku należało bezwzględnie przeprowadzić dowód z zeznań tej osoby w charakterze świadka i wyjaśnić jak przebiegła ta rozmowa, a także czy świadek ten wie coś na temat rzekomej prośby pozwanego, by powódka nie obciążała go przed żoną i nie podawała, iż to on jest sprawcą ciąży. Było to tym bardziej konieczne, że w świetle zeznań powódki okoliczności poprzedzające rozmowę jej z żoną pozwanego miały przedstawiać się inaczej, niż podał pozwany i jego żona.Wreszcie zasadnie podnosi rewizja nadzwyczajna, iż pominięcie dowodu z grupowego badania krwi jest nieuzasadnione. Jeśli chodzi o termin badania wyznaczony na 8 grudnia 1974 r., to z przedłożonej karty informacyjnej Zespołu Opieki Zdrowotnej w S. wynika w sposób oczywisty, że na ten termin dziecko w żadnym razie nie mogło być dowiezione. Co do drugiego natomiast terminu, to chociaż nie ma dowodu w postaci zaświadczenia lekarskiego, iż dziecko również w tym czasie było chore, przyjąć trzeba, że twierdzenie powódki w tym przedmiocie jest wiarygodne. Podkreślić należy, że adnotacja poczyniona na dowodzie doręczenia dla powódki zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 27 maja 1975 r. nie pozwala na przyjęcie, że przesyłka ta doręczona została prawidłowo. Z potwierdzenia odbioru (k. 32) wynika, że z powodu nieobecności adresata w domu, przesyłkę pozostawiono w urzędzie pocztowym. Nie ma jednak w aktach dowodu co stało się z tą przesyłką, a mianowicie czy została podjęta przez powódkę i kiedy, względnie też czy została zwrócona wobec niepodjęcia. W takiej sytuacji, gdy istniały wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zawiadomienia o rozprawie i nieznane były Sądowi Powiatowemu przyczyny niezgłoszenia się powódki z dzieckiem do pobrania krwi w dniu 14 kwietnia 1975 r. Sąd ten powinien był odroczyć rozprawę i wyjaśnić powyższe okoliczności. Sprawy o ustalenie ojcostwa należą do spraw szczególnie ważnych i dlatego orzeczenia powinny być wydawane po wnikliwym ich wyjaśnieniu. W sprawach tych powinien być przeprowadzony z reguły dowód z badania krwi. Skoro więc Sąd dopuścił ten dowód, to od jego przeprowadzenia mógł odstąpić tylko wówczas, gdyby ustalił w sposób nie nasuwający żadnych wątpliwości, iż powódka świadomie odmawia zgody na pobranie prób krwi od niej i od dziecka. Takiego dowodu w sprawie nie ma.Przedstawione wyżej względy uzasadniają zarzut rewizji nadzwyczajnej rażącego naruszenia prawa, jak również zgłoszony w niej wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Otwocku do ponownego rozpoznania. Ponieważ wydanie wyroku w sprawie o ustalenie ojcostwa bez należytego wyjaśnienia sprawy jest sprzeczne z interesem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie przeszkadza to, iż wniesiona ona została po upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.Z przedstawionych względów orzeczono jak w sentencji (art. 421 § 2 i 422 § 2 k.p.c.).Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji zwróci uwagę na to, że nazwisko pozwanego brzmi A., a nie jak wadliwie przyjmuje się w wyroku i rewizji nadzwyczajnej (por. protokół rozprawy z dnia 15 października 1974 r.k. 9 akt).