III CRN 134/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: S. Rudnicki, J. Ignatowicz (sprawozdawca)SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Stefanii S. przeciwko Franciszkowi S. o zniesienie wspólności ustawowej i małżeńskiej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Słupsku z dnia 23.XII.1974 r.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Słupsku do ponownego rozpoznania pozostawiając mu orzeczenie o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneStefania S. w pozwie z dnia 6.XII.1974 r. wniosła o zniesienie ustawowej wspólności majątkowej z Franciszkiem S. wynikającej z zawarcia przez nich związku małżeńskiego w dniu 25.XI.1950 r. Żądanie pozwu uzasadniała tym, że pozwany nawiązał bliższe kontakty z inną kobietą i na jej rzecz trwoni majątek dorobkowy. Powódka liczy lat 70, nie ma praw do zaopatrzenia rentowego lub emerytalnego. Utrzymywanie wspólności ustawowej grozi jej ruiną i pozbawieniem środków utrzymania. Tymi samymi okolicznościami uzasadnione było zawarte w pozwie żądanie zabezpieczenia.Na wyznaczonej w dniu 23.XII.1974 r. rozprawie pełnomocnik powódki złożył oświadczenie, że strony skłonne są zawrzeć ugodę bez zniesienia ustawowej wspólności majątkowej, co pozwany potwierdził. Na tejże rozprawie strony zawarły ugodę, mocą której małżonkowie Stefania i Franciszek S. na całkowite zaspokojenie swoich wzajemnych pretensji z tytułu majątku dorobkowego zobowiązują się podzielić ten majątek w ten sposób, że powódka wyda pozwanemu umeblowany pokój (gabinet), a pozwany wpłaci na rzecz swojej żony kwotę 70 tys. zł do 5.I.1970 r., przeleje na nią wierzytelność w kwocie 49 tys. zł u Ryszarda B. oraz wpłaci 1/3 część odszkodowania z drugiej raty za pobyt w obozie koncentracyjnym, a nadto aktem notarialnym daruje swej żonie połowę nieruchomości na terenie P. objętej Kw 7485 i 7486. Z tytułu podziału samochodu m-ki "Warszawa" powódka otrzyma kwotę 40 tys. złotych. W konkluzji ugody stwierdzono, że likwiduje ona spór między stronami dotyczący podziału dorobku. Ugodę podpisały strony i pełnomocnik powódki.Postanowieniem z dnia 23.XII.1974 r. Sąd Powiatowy w Słupsku postępowanie w sprawie umorzył.Postanowienie to zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną, wniesioną w dniu 24.IV.1975 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna trafnie zwraca uwagę, że Stefania i Franciszek S. pozostają nadal w związku małżeńskim i w zakresie stosunków majątkowych łączy ich wspólność ustawowa. Zawarta ugoda dokonuje podziału majątku dorobkowego małż. S. w czasie trwania małżeństwa bez zniesienia wspólności ustawowej według zasad określonych w art. 52 k.r.o., choć było to przedmiotem żądania pozwu. Ugoda ta i umorzenie w związku z jej zawarciem postępowania w sprawie nie były dopuszczalne z uwagi na treść art. 35 k.r.o. W czasie trwania wspólności ustawowej według zasad określonych w art. 52 k.r.o., choć było to robkowego ani w drodze umowy, ani przez sąd. Nie jest również możliwe zbywanie prawa do majątku wspólnego na rzecz drugiego małżonka jako prowadzące w istocie do zniesienia wspólności ustawowej. Nie można wykluczyć, że sama ugoda nie narusza interesów stron i mogłaby stanowić podstawę do dokonania podziału majątku dorobkowego małż. S., jednakże bez zniesienia wspólności ustawowej była ona niedopuszczalna.Z zasad powyższych należało orzec z mocy art. 388 w zw. z art. 423 § 1 k.p.c. jak w sentencji.