III CRN 20/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Piasecki. Sędziowie: F. Wesely (sprawozdawca), S. Dmowski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zbigniewa R. przeciwko Antoniemu K. i Krystynie K. o zapłatę na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 12 września 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego dla m. Krakowa z dnia 23 maja 1972 r. w części uwzględniającej powództwo w stosunku do pozwanej Krystyny K i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Powiatowemu dla m. Krakowa do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o obowiązku uiszczenia wpisu od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneRoszczenia powoda Zbigniewa R. w stosunku do pozwanych Antoniego i Krystyny K. zostały sprecyzowane w pozwie i piśmie procesowym z dnia 26 września 1971 r. Z pism tych wynika, że powód jako poręczyciel zapłacił za pozwanego Antoniego K. na poczet zaciągniętej przez niego pożyczki w Banku Spółdzielczym kwotę 37.953 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 1.366 zł, na pokrycie pożyczki w kasie zapomogowo-pożyczkowej kwotę 4.400 zł, a ponadto poniósł szkodę przez płacenie odsetek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za nieterminowe płacenie własnych należności w kwocie 12.585 zł. Powód uzyskał w sprawie wyrok zasądzający od pozwanego Antoniego K. kwotę 25.181 zł i domagał się w niniejszej sprawie zasądzenia dalszej kwoty 31.123 zł. Antoni K. został pozwany przez powoda jako jego dłużnik osobisty, natomiast Krystyna K. jako była żona Antoniego K.Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 23 maja 1972 r. zasądził kwotę 31.123 zł z odsetkami i kosztami procesu solidarnie od obojga pozwanych, powołując jako podstawę prawną art. 30 i 41 k.r.o.Sąd Wojewódzki w Krakowie na skutek rewizji pozwanej zmienił wyrok Sądu Powiatowego o tyle, że oddalił powództwo w stosunku do pozwanej Krystyny K. Sąd ten stwierdził, iż zobowiązania Antoniego K. wobec powoda nie były zaciągane w zwykłych sprawach rodzinnych, a zatem nie istnieje solidarna odpowiedzialność małżonków przewidziana w art. 30 § 1 k.r.o. Odpowiedzialność taka mogłaby istnieć na podstawie art. 41 § 1 k.r.o. w wypadku, gdyby pozwana Krystyna K. skorzystała z pożyczek pobranych przez byłego małżonka.W dniu 16 stycznia 1973 r. wpłynęła rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości, wniesiona na skutek podania powoda.Rewizja nadzwyczajna zarzuciła wyrokowi Sądu Wojewódzkiego rażące naruszenie art. 44 k.r.o. oraz art. 390 § 1 i art. 316 § 1 k.p.c. Rewizja domagała się uchylenia tego wyroku, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Powiatowego, w części dotyczącej pozwanej Krystyny K. i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest w pełni uzasadniona. Pogląd Sądu Wojewódzkiego o braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 30 k.r.o. jest trafny. Jednakże brak solidarnej odpowiedzialności po stronie pozwanych nie stwarzał podstawy do oddalenia powództwa, gdyż nie wykluczał odpowiedzialności pozwanej na innej podstawie. Istnienie takiej możliwości stwierdził Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku, jakkolwiek nie wyciągnął z tego żadnych konsekwencji, a ponadto powołał się na niewłaściwy przepis prawa i podał błędną interpretację. Artykuł 41 § 1 k.r.o. nie może mieć w sprawie zastosowania, skoro dotyczy on odpowiedzialności osób pozostających w związku małżeńskim. Odpowiedzialność małżonków, wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego, istnieje niezależnie od tego, czy małżonek nie będący dłużnikiem osobistym odniósł korzyść wskutek zaciągnięcia zobowiązania przez drugiego z małżonków, tyle że ogranicza się do możliwości zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego małżonków.Podstawę prawną roszczeń powoda w stosunku do pozwanej Krystyny K. stanowi art. 44 k.r.o., regulujący w sposób analogiczny do art. 41 § 1 k.r.o. odpowiedzialność jednego z małżonków za długi drugiego z małżonków po ustaniu związku małżeńskiego. Zgodnie z art. 44 k.r.o. pozwana, jako była żona Antoniego K., ponosi odpowiedzialność za zaciągnięte przez niego zobowiązania z całego swego majątku, jednakże tylko do wartości przypadającego jej udziału w majątku wspólnym. Rozstrzygając zatem o roszczeniach powoda, Sąd powinien bądź ustalić wartość tego udziału, bądź - stosownie do art. 319 k.p.c. - zastrzec pozwanej prawo powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność.Okoliczności sprawy decydujące o wysokości roszczeń powoda nie zostały należycie wyjaśnione. W szczególności nie ma w aktach sprawy materiału dowodowego, który pozwalałby na ocenę zasadności roszczeń powoda o odszkodowanie za straty poniesione na skutek naliczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych odsetek za nieterminowe regulowanie własnych zobowiązań powoda. Nie został wykazany związek przyczynowy pomiędzy tymi stratami powoda a spłacaniem przez niego zadłużenia Antoniego K. Brak jest również dowodu, że wykazane przez Urząd Komorniczy w piśmie z dnia 4 sierpnia 1971 r. koszty w kwocie 1.366 zł związane są z egzekucją kwot na pokrycie tego właśnie zadłużenia. Sprawa zatem z tego punktu widzenia nie została wyjaśniona.Dlatego z mocy art. 422 § 2 k.p.c. oraz art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych orzeczono jak w sentencji.