III CRN 232/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Majorowicz. Sędziowie SN: K. Olejniczak, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Hansa Dietera G. Przeciwko Apolonii K. o wydanie nieruchomości, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 30 marca 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił rewizję powoda oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej koszty postępowania rewizyjnego w kwocie 300 zł;obciążył powoda wpisem od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePozwem z dnia 2.XI.1977 r. wniesionym do Sądu Rejonowego w Szczecinie powód Hans Dieter G. domagał się nakazania pozwanej Apolonii K. wydania części parceli o powierzchni około 40 m2 położonej w S. przy ul. (...), na którą Państwowe Biuro Notarialne w Szczecinie prowadzi księgę wieczystą Kw. Nr (...). Powództwo umotywowano tym, że nieruchomość, w skład której wchodzi działka użytkowana przez pozwaną, na podstawie umowy dzierżawnej zawartej z poprzednim właścicielem stanowi obecnie własność powoda, wobec czego roszczenie o wydanie jej przez pozwaną znajduje uzasadnienie w treści art. 222 § 2 k.c.W odpowiedzi na pozew pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, powołując się na to, że zawarta w 1971 r. między nią a poprzednią właścicielką Krystyną S. umowa dzierżawy części nieruchomości o powierzchni około 25 m2 obejmowała okres 10-letni, a zatem przed wypowiedzeniem umowy dzierżawy chroni ją przepis art. 678 § 2 w zw. z art. 694 k.c.Sąd Rejonowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 28.XII.1977 r. oddalił powództwo. Sąd ustalił, że w dniu 17.V.1971 r. pozwana nabyła od Krystyny S. pawilon położony przy ul. (...) w S. i w tymże dniu zawarła z nią umowę w przedmiocie dzierżawy części nieruchomości, na której znajdował się pawilon. Umowa dzierżawy zawarta została na piśmie, okres jej trwania ustalono na lat 10 (do 1981 r.) i pozwana bezpośrednio po zawarciu umowy weszła w posiadanie działki, na której prowadziła i prowadzi kiosk wód gazowych. Mimo więc, że powód aktem notarialnym z dnia 27.VI.1973 r. wraz ze swą żoną nabyli na własność od Krystyny S. całą nieruchomość o powierzchni 347 m2 położoną przy ul. (...), pozwaną przed wypowiedzeniem dzierżawy chroni przepis art. 678 § 2 k.c. Stąd też powód nie może skutecznie żądać wydania nieruchomości, skoro warunki przewidziane w powołanym przepisie zostały spełnione.Na skutek rewizji powoda od tego wyroku Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 30.III.1978 r. zmienił zaskarżony wyrok i nakazał pozwanej Apolonii K. wydanie powodowi zajmowanej przez nią części nieruchomości. Sąd Wojewódzki przyjął przy tym, że umowa dzierżawy z dnia 17.V.1971 r. zawarta między pozwaną a Krystyną S. nie miała w dacie przeniesienia własności nieruchomości daty pewnej. Nie zostały więc spełnione wymogi art. 81 § 2 pkt 2 k.c. Umowa ta zawiera wprawdzie wzmiankę Państwowego Biura Notarialnego o sporządzeniu odpisów, ale wzmianka ta pochodzi z dnia 16.XI.1973 r., a więc ma datę późniejszą niż data umowy o przeniesieniu własności. Podobnie wymogom art. 82 § 2 pkt 2 k.c. nie odpowiada drugi egzemplarz umowy przedłożony władzom administracyjnym w związku z ubieganiem się przez pozwaną o zezwolenie na wykonywanie rzemiosła w zakresie usługowego napełniania syfonów. Pozwana nie wykazała również, aby zachodziły przesłanki do przyjęcia daty pewnej w sposób wskazany w art. 81 § 2 pkt 1 k.c. Żaden bowiem ze złożonych przez nią dokumentów, jak również dokumentów znajdujących się w aktach Urzędu Miejskiego w S., nie stwierdza zawarcia umowy dzierżawy w dniu 17.V.1971 r. Stąd też wbrew odmiennym ocenom Sądu Rejonowego powodowi przysługuje uprawnienie do wypowiedzenia umowy (art. 678 § 1 k.c. w zw. z art. 694 k.c.), a przy spełnieniu przesłanek z art. 704 k.c. - pozwana jest zobowiązana wydać mu sporną nieruchomość. Sąd Wojewódzki podkreślił także w motywach wyroku, że powodowi, który otrzymał pozwolenie na budowę warsztatu produkcji i sprzedaży lodów niezbędna jest cała nieruchomość, zwłaszcza że jej część podlega wywłaszczeniu na cele publiczne.W dniu 30.IX.1978 r. na skutek podania pozwanej wpłynęła rewizja nadzwyczajna Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, zarzucająca powyższemu wyrokowi Sądu Wojewódzkiego rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 678 § 2 i art. 694 k.c. w zw. z art. 81 § 2 pkt 1 k.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Z akt sprawy administracyjnej dotyczącej udzielenia pozwanej zezwolenia na wykonywanie usług w zakresie napełniania syfonów (które Sąd Wojewódzki uczynił przedmiotem dowodu w niniejszej sprawie) wynika, że pozwana, ubiegając się o to zezwolenie, do odpowiedniego wniosku z dnia 18.V.1971 r. dołączyła m.in. odpisy zawartych w dniu 17.V.1971 r. umów z Krystyną S. Jedna z tych umów dotyczyła sprzedaży przenośnego pawilonu, druga zaś dzierżawy części nieruchomości przy ul. (...) w S., na której postawiony był pawilon. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. po rozpoznaniu wniosku, decyzją z dnia 15.VI.1971 r. udzieliło pozwanej zezwolenia na wykonywanie usług. W zezwoleniu wyraźnie określono, że pozwana zamieszkała w S. przy ul. (...), zakład usługowy będzie prowadzić przy ul. (...).Wedle treści art. 81 § 2 k.c. czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:1) w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym - od daty dokumentu urzędowego,2) w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy - od daty wzmianki.Umieszczeniem "jakiejkolwiek wzmianki" w rozumieniu art. 81 § 2 pkt 2 k.c. jest niewątpliwie również pobranie opłaty skarbowej i jej skasowanie przez organ państwowy na dokumencie i data tej czynności stanowi datę pewną. Celem bowiem tego przepisu jest jedynie to, aby zostało stwierdzone, że dokument istniał w chwili dokonywania wzmianki, bez wnikania w jego treść.We wspomnianych aktach administracyjnych znajduje się podanie pozwanej o zezwolenie na działalność gospodarczą, na którym widnieje stwierdzenie, że wpłynęło ono dnia 21.V.1971 r. Do podania tego dołączono szereg załączników, na których nalepiono znaczki opłaty skarbowej po 2 zł. Opłaty te zostały pobrane przez skasowanie stemplem przekreślenia i parafą kasującego. Między tymi załącznikami znajduje się również umowa dzierżawy z dnia 17.V.1971 r. Tym samym należy przyjąć, że dokument ten został zaopatrzony w datę pewną od dnia 21.V.1971 r., jako od dnia znalezienia się tego dokumentu w Prezydium MRN w S., w którym to dniu pobrano opłatę skarbową i o tym uczyniono na tym dokumencie wzmiankę.Ponieważ więc zgodnie z treścią art. 678 § 2 k.c. w zw. z art. 684 k.c. nabywca rzeczy dzierżawionej nie może wypowiedzieć dzierżawy, zawartej na czas oznaczony, przed upływem czasu jej trwania, ustalonym w formie pisemnej i z datą pewną, powód, który nabył nieruchomość w roku 1973 i wszedł w miejsce wydzierżawiającej nie może wypowiedzieć tej umowy i domagać się wydania przedmiotu dzierżawy przed upływem czasu trwania umowy (17.V.1981 r.).Z tych względów wyrok Sądu Rejonowego w pełni odpowiada prawu pomimo braku uzasadnienia istnienia daty pewnej. Dlatego orzeczono z mocy art. 422 § 1 k.p.c. jak w sentencji.