III CRN 250/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Mielcarek. Sędziowie: R. Czarnecki, W. Kuryłowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL prokurator K. Wojnarowicz, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Bronisławy L. przeciwko Czesławowi L. o zniesienie wspólności majątkowej na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu - Ośrodek Zamiejscowy w Kaliszu z dnia 24 lutego 1972 r.,uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego w Krotoszynie z dnia 9.XI.1971 r. i przekazał sprawę temuż Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 17 września 1971 r. powódka Bronisława L. domagała się orzeczenia zniesienia małżeńskiej wspólności majątkowej, powołując się na niewłaściwe jej traktowanie przez męża i trwonienie przez niego dochodów ze wspólnego gospodarstwa, w związku z czym opuściła w połowie lutego 1971 r. wspólne gospodarstwo i przeniosła się do córki w K.Po przeprowadzeniu dowodów wskazanych przez strony Sąd Powiatowy wyrokiem z dnia 9 listopada 1971 r. powództwo oddalił.Rewizja powódki, oparta na zarzucie naruszenia art. 52 k.r.o. oraz sprzeczności ustaleń, została oddalona wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu z dnia 24 lutego 1972 r.Wyrok ten oraz poprzedzający go wyrok Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 27.VII.1972 r. Prokurator Generalny PRL, zarzucając rażące naruszenie prawa (w szczególności cyt. art. 52 § 1 k.r.o.) oraz wnosząc na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. o uchylenie zaskarżonych orzeczeń i o orzeczenie zniesienia wspólności majątkowej stron.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 52 k.r.o. upoważnia sąd do zniesienia wspólności majątkowej małżonków przy istnieniu ważnych powodów. Przez "ważne powody" nie można jednak rozumieć tylko okoliczności natury majątkowej, jak np. trwonienie przez współmałżonka dochodów lub dokonywanie czynności powodujących uszczerbek we wspólnym majątku. Za ważne powody należy uznać również okoliczności stwarzające sytuację, w której wykonywanie zarządu przez każdego z małżonków ich wspólnym majątkiem jest niemożliwe lub w znacznym stopniu utrudnione.Żądanie zniesienia wspólności majątkowej może być również wynikiem separacji faktycznej, przy czym ustalenie, kto jest winny rozkładu pożycia małżeńskiego, będzie miało także wpływ na ocenę, czy istnieją ważne powody zniesienia wspólności majątkowej.W sprawie niniejszej orzekające Sądy zajęły stanowisko, że jedynie przesłanki majątkowe mogą stanowić ważny powód w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o. Tego rodzaju zwężenie pojęcia ważnych powodów nie odpowiada właściwej treści przepisu.Z ustaleń Sądu Powiatowego wynikałoby, że między stronami nastąpił trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Pod tym też kątem wymaga rozważenia zebrany materiał procesowy, w szczególności co do przyczyn rozkładu mogących mieć znaczenie także dla oceny podstaw zniesienia wspólności majątkowej między małżonkami, gdyby nawet przyczyny te nie mogły uzasadniać orzeczenia rozwodu.Brak niezbędnych w tym przedmiocie ustaleń powoduje konieczność uchylenia zaskarżonych wyroków i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wobec czego należało na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzec jak w sentencji.