III CRN 408/69
PostanowienieIzba Cywilna1971-03-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy rozpoznający sprawę z rewizji nadzwyczajnej, która została oddalona, jest właściwym sądem do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest właściwym sądem do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, jeśli sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem sądu niższej instancji, a Sąd Najwyższy jedynie oddalił rewizję nadzwyczajną. Właściwość sądu do wznowienia postępowania zależy od tego, czy sąd wyższej instancji orzekł co do istoty sprawy, zastępując orzeczenie sądu niższej instancji. Oddalenie rewizji nadzwyczajnej nie skutkuje tym, że Sąd Najwyższy staje się sądem drugiej instancji w rozumieniu art. 405 k.p.c.Stan faktyczny
Pozwana wniosła skargę o wznowienie postępowania do Sądu Najwyższego, powołując się na nowe dowody (art. 403 § 2 k.p.c.). Sprawa zakończyła się prawomocnym wyrokiem Sądu Powiatowego, od którego pozwana wniosła rewizję, a następnie rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 17 listopada 1969 r. oddalił rewizję nadzwyczajną. Sąd Najwyższy uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ sprawa została zakończona prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego, a on sam jedynie oddalił rewizję nadzwyczajną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał wniosek o wznowienie postępowania Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi jako właściwemu do jego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: F. Wesely (sprawozdawca), W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Longiny G. przeciwko Stanisławie L. o 8.430 zł, na skutek wniosku pozwanej o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 27 stycznia 1968 r.,przekazał wniosek Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi, jako właściwemu do jego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy wyrokiem wstępnym z dnia 14 lutego 1966 r. ustalił, iż roszczenie powódki o wydanie jej określonej ilości płodów i innych rzeczy lub ich równowartości jest co do zasady słuszne. Rewizja pozwanej od tego wyroku została oddalona.Następnie wyrokiem z dnia 6.I.1967 r. Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powódki kwotę 8.430 zł z tytułu równowartości płodów i innych rzeczy na podstawie ustaleń uwzględniających opinię biegłego. Rewizja pozwanej od tego wyroku została również oddalona.Ten ostatni wyrok został zaskarżony rewizją nadzwyczajną w części zasądzającej kwotę wyższą niż 6.310 zł, jednakże Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 17 listopada 1969 r. III CRN 408/69 rewizję tę oddalił.W dniu 13.I.1971 r. pozwana wniosła do Sądu Najwyższego skargę o wznowienie postępowania, powołując się na to, że wykryte zostały nowe środki dowodowe, tj. na podstawę z art. 403 § 2 k.p.c.Jednakże Sąd Najwyższy, który rozpoznawał sprawę z rewizji nadzwyczajnej i który rewizję tę oddalił, nie jest w rozumieniu art. 405 k.p.c. sądem właściwym do wznowienia postępowania, bo postępowanie to zostało przecież zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego. Inna byłaby sytuacja wówczas, gdyby Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję nadzwyczajną, orzekł co do istoty sprawy (art. 422 § 1 k.p.c.). Wtedy bowiem postępowania nie kończyłoby orzeczenie Sądu Wojewódzkiego wobec zastąpienia go innym orzeczeniem, mianowicie orzeczeniem Sądu Najwyższego.Dlatego też w omawianym wypadku nie ma zastosowania uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.I.1967 r. III CZP 87/66 (OSNCP 1967, poz. 117), wedle której właściwym sądem do wznowienia postępowania z przyczyn wymienionych w art. 403 § 2 k.p.c., jeśli sprawa była rozpoznawana w dwóch instancjach, jest sąd rewizyjny. Sądu Najwyższego nie można uważać za sąd II instancji, jeżeli sprawę rozpoznaje na skutek rewizji nadzwyczajnej i jeśli rewizji tej nie uwzględnia. Wprawdzie do postępowania z rewizji nadzwyczajnej mają odpowiednie zastosowanie przepisy o rewizji, jednakże nie oznacza to, żeby Sąd Najwyższy rozpoznający sprawę z rewizji nadzwyczajnej stawał się wskutek tego sądem II instancji w rozumieniu art. 405 k.p.c., jeżeli zaskarżonego prawomocnego orzeczenia nie podważył. Nie można tutaj stawiać znaku równości między sytuacją, w której chodzi o wyrok sądu I instancji nieprawomocny i sądu II instancji, a sytuacją, gdy chodzi o wyrok prawomocny i wyrok Sądu Najwyższego oddalający rewizję nadzwyczajną.Z uzasadnienia skargi o wznowienie wynika, że skarżący opiera swą skargę również na przyczynach z art. 403 § 1 pkt 1 k.p.c., a więc na oparciu wyroku Sądu Powiatowego na dokumencie podrobionym. Cytowana wyżej uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wyjaśniła, że w takim wypadku nie zachodzi zaskarżenie wyroku sądu wyższej instancji.Dodać trzeba, że Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie rozpoznał sprawę tylko w zakresie ograniczonym, bo nie mógł kontrolować samej zasady powództwa, przesądzonej wyrokiem wstępnym, którego rewizja nadzwyczajna nie zaskarżyła, i dlatego tym bardziej nie mógłby Sąd Najwyższy orzec co do dopuszczalności wznowienia ze skargi kwestionującej zasadność roszczenia, a nie tylko jego wysokość.Skarżący podniósł, że Sąd Najwyższy - jego zdaniem - dopuścił się błędów w zakresie stosowania prawa procesowego. Jednakże wywody te są w ogóle bezprzedmiotowe, gdyż nie mogą być podstawą do wznowienia postępowania.Dlatego z mocy art. 406 w związku z art. 200 § 1 k.p.c. przekazano skargę o wznowienie do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu według właściwości.
Powiązane orzeczenia
- III CZP 1/67 1967-03-16Czy Sąd Najwyższy może rozpoznać zagadnienie prawne przedstawione w trybie art. 391 k.p.c. w postępowaniu ze skargi o wznowienie?
- V CZ 84/14 2015-01-09Czy wydanie przez Sąd Najwyższy wyroku w innej sprawie, w analogicznym lub zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, stanowi podstawę do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem, na podstawie art. 403 § 2 k…
- I CO 10/06 2006-04-27Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, gdy podstawą wznowienia nie jest art. 401 lub 4011 k.p.c., a ostatnim orzeczeniem co do istoty sprawy było orzeczenie sądu drugiej instancj…
- II UZ 39/11 2011-08-02Czy późniejsze wykrycie prawomocnych wyroków Sądu Najwyższego, które zawierają odmienną wykładnię przepisów prawa materialnego lub procesowego, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c.…
- II CO 113/18 2018-09-12Czy dopuszczalne jest żądanie wznowienia postępowania przed Sądem Najwyższym, jeśli wyrok Sądu Najwyższego nie zakończył postępowania, lecz jedynie uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego roz…
Powołane przepisy
art. 403 § 2 KPCart. 405 KPCart. 422 § 1 KPCart. 403 § 1 pkt 1 KPCart. 406art. 200 § 1 KPC§ 2§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.