III CRN 41/74

SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy - z wniosku Mariana T. z udziałem Bolesława T. o rozgraniczenie nieruchomości na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla województwa Warszawskiego z dnia 6 sierpnia 1973 r. - uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Ostrołęce z dnia 19.I.1973 r. i przekazał sprawę temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania pozostawiając temu sądowi orzeczenie o obowiązku uiszczenia opłaty od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktycznePo ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy nie dopatrzył się podstaw do nabycia przez zasiedzenie któregokolwiek z przygranicznych odcinków gruntów siedlisk Mariana T. i Bolesława T. z wyjątkiem gruntu pod rogiem stodoły Bolesława T. Otóż stodoła ta, wzniesiona przed 50 laty, przekracza swoim rogiem granicę wynikającą z planu "poscaleniowego", wobec czego Bolesław T. nabyłby przez zasiedzenie grunt Mariana T. znajdujący się pod tą częścią stodoły, jednakże rozgraniczenie siedlisk z uwzględnieniem wywołanego tym nabyciem załamania granicy, byłoby "niecelowe". Toteż Sąd Powiatowy rozgraniczył siedliska zgodnie z planem wykonanym przez biegłego geodetę Józefa D. opartym na wyrycie z planu scaleniowego z 1932 r.Postanowieniem z 6.VIII.1973 r. Sąd Wojewódzki utrzymał w mocy powołane orzeczenie.W dniu 5.II.1974 r. Minister Sprawiedliwości złożył od postanowienia Sądu Wojewódzkiego rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jeżeli chodzi o posiadanie jako przesłankę zasiedzenia, to z zeznań Jana T., Jana R., Dominika G. nie wynikałoby, żeby Bolesław T. utracił posiadanie pasa gruntu między linią, na której stały jego stare chlewy drewniane a linią, na której około 1965 r. wzniósł nowe chlewy murowane. Z kolei twierdzenia Mariana T. opis granic, protokół oględzin świadczyłyby, że na odcinku od drogi do budynków gospodarskich znajdował się stary płot, a tym samym - że do tego płotu sięgało posiadanie Bolesława T. Ze wspomnianymi dowodami pozostaje w sprzeczności wniosek Sądu Powiatowego zarówno co do tego, że "skoro Bolesław T. kazał odsunąć chlewy murowane od granicy, to należy uznać, iż nie uważał się za właściciela gruntu pod nimi", jak i co do tego, że "brak danych" "do przyjęcia zasiedzenia".Rozgraniczenie gruntów następuje stosownie do jednego z trzech kolejnych kryteriów wymienionych w art. 153 k.c.; a pierwszym z nich jest stan prawny przedmiotu rozgraniczenia, ten zaś może wynikać z zasiedzenia. Waga kolejnych kryteriów rozgraniczenia i ich wzajemne wyłączanie się wykluczają, stanowisko, ażeby przy rozgraniczaniu według pierwszoplanowego kryterium jakim jest stan prawny, wbrew temu stanowi, "wszelkie okoliczności" mogły uzasadniać korekturę w przebiegu granicy. W szczególności korektury tej nie uzasadniają same względy celowości. Przeto bezpodstawne byłoby stanowisko Sądu Powiatowego w przedmiocie przebiegu granicy pod stodołę Bolesława T. i pozbawienia go własności części jego gruntu.Jedynie gdyby okazało się, że konfiguracja siedlisk jest wynikiem scalenia (czemu jednak okoliczności sprawy zdają się przeczyć), to uwzględnienie stanu prawnego wynikającego z zasiedzenia mogłoby być ograniczone w sposób przedstawiony w glosie w OSPiKA 1970, nr 4, s. 191-2.Na tle tego, co powiedziano, postanowienie Sądu Powiatowego rażąco narusza prawo. Utrzymujące je w mocy postanowienia Sądu Wojewódzkiego również rażąco narusza prawo. Przeto obydwa orzeczenia nie mogą być utrzymane w mocy.