III CRN 421/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), K. Olejniczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Antoniego M. o stwierdzenie zasiedzenia na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Chodzieży z dnia 10 marca 1971 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Antoni M. domagał się stwierdzenia, że Joanna Franciszka M. nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości położonych w B. i zapisanych w księgach wieczystych Kw tom X karta 401 - B. i Kw tom XII karta 478 - B. Wnioskodawca twierdził, iż ujawnieni w księgach właściciele Julian i Michalina M. wyzbyli się posiadania nieruchomości w 1928 r. i od tego czasu posiadaczem była Joanna M., która zmarła w 1969 r.Postanowieniem z dnia 10.III.1971 r. Sąd Powiatowy orzekł zgodnie z wnioskiem. Postanowienie to uprawomocniło się wobec oddalenia wniosku uczestnika postępowania Edwarda M. o przywrócenie terminu do wniesienia rewizji (postanowienie z dnia 22.VI.1973 r.).W rewizji nadzwyczajnej wniesionej w dniu 5.XI.1974 r., a więc po upływie sześciomiesięcznego terminu z art. 421 § 2 k.p.c., Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie powyższego postanowienia z dnia 10.III.1971 r. i o oddalenie wniosku. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie art. XLI i XLII przep. wprow. k.c. w związku z art. 50 i 57 § 2 prawa rzeczowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z protokołu rozprawy z dnia 24.II.1971 r., jak to wskazano w rewizji nadzwyczajnej, wynika, że właściciele nieruchomości, nieżyjący obecnie małżonkowie Jan i Michalina M., wyzbyli się ich posiadania w 1918 r. i w latach 1918 - 1927 posiadał je syn Jan M. W 1928 r. objął nieruchomość w posiadanie drugi syn właścicieli, Feliks M., wraz ze swą żoną Marią, uczestniczką niniejszego postępowania. Od 1932 r. Feliks i Maria M. wydzierżawili nieruchomość osobom trzecim, po śmierci zaś Feliksa w 1939 r. czyniła to sama Maria M. W 1953 r. gospodarstwo objęli w posiadanie małżonkowie Jan i Joanna M.W powyższym stanie rzeczy Sąd Powiatowy miał usprawiedliwione podstawy - przy doliczeniu posiadania poprzedników - do stwierdzenia nabycia przez Joannę M. własności powyższych nieruchomości przez zasiedzenie także przy przyjęciu posiadania w złej wierze.Wymienione nieruchomości położone są na obszarze byłej mocy prawnej k.c.n. Na tle tego kodeksu zasiedzenie contra tabulas było niedopuszczalne. Zasiedzenie nieruchomości, mającej urządzoną księgę wieczystą, mogło nastąpić dopiero po wejściu w życie prawa rzeczowego. Dla oceny kwestii nabycia przez zasiedzenie własności powyższych nieruchomości przez Joannę M., która będąc w posiadaniu tych nieruchomości zmarła w dniu 11.VI.1969 r., właściwe są przepisy k.c. i przepisy wprow. k.c.Zgodnie z dyspozycją art. XLII przep. wprow. k.c., jeżeli przed dniem 1.I.1947 r. istniał stan rzeczy, który według przepisów prawa rzeczowego (dekret z dnia 11 października 1946 r. - Dz. U. Nr 57, poz. 319) i kodeksu cywilnego prowadziłby do zasiedzenia, jakkolwiek według przepisów obowiązujących przed dniem 1.I.1947 r. zasiedzenie nie byłoby w tym wypadku możliwe, termin zasiedzenia biegnie od dnia 1.I.1947 r. i ulega skróceniu o czas, w ciągu którego ten stan rzeczy istniał przed tą datą, jednakże najwyżej o połowę. Wskazany art. XLII przep. wprow. k.c., mówiąc o istnieniu stanu rzeczy przed 1.I.1947 r., który prowadziłby do zasiedzenia, nie zawiera wyłączeń w zakresie stosowania zasad prawa rzeczowego i kodeksu cywilnego przy ocenie kwestii nabycia własności przez zasiedzenie. Przeto stan rzeczy przed datą 1.I.1947 r. należy oceniać z uwzględnieniem skutków wynikających z postanowień art. 57 § 1 pr. rzecz. i art. 176 k.c. o doliczeniu przez posiadacza nieruchomości, przy obliczaniu terminu zasiedzenia, okresu posiadania poprzednika.Przy uzasadnionym w świetle przytoczonej prawidłowej wykładni art. XLII przep. wprow. k.c. doliczeniu okresu posiadania poprzedników - Sąd Powiatowy w świetle powyższego przepisu oraz art. 172 i 176 k.c. w związku z art. XLI przep. wprow. k.c. miał podstawy do stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie przez Joannę M. własności wymienionych nieruchomości, w których posiadaniu była ona również po śmierci męża.Z przytoczonych zasad należało rewizję - jako nieuzasadnioną w świetle przytoczonych wskazań - oddalić. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 421 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.