III CRN 475/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik.Sędziowie SN: K. Strzępek, A. Wielgus (spr.).SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 1989 r. na rozprawie sprawy z wniosku Franciszka W. z udziałem Franciszki W., Marianny M. i Heleny Z. o stwierdzenie zasiedzenia na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości S/C (...) od postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 30 maja 1989 r., sygn. akt (...) postanawia:uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Kielcach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWładysław W. nabył w 1936 r. działkę oznaczoną nr (...) o pow. 384 m2, położoną w K. oraz nr (...), na której wybudował budynek mieszkalny. W 1958 r. nieruchomość tę przekazał swojemu synowi Franciszkowi W., który posiada ją do dziś i złożył wniosek o stwierdzenia nabycia jej własności przez zasiedzenie. Uczestniczki postępowania matka wnioskodawcy Franciszka W. oraz Marianna M. i Helena Z. jego siostry przychyliły się do wniosku, ale żądały przyznania im spłat.Sąd Rejonowym postanowieniem z dnia 30 maja 1988 r. wniosek ten uwzględnił, zasądzając jednocześnie na rzecz uczestniczek postępowania spłaty po 100.000 zł i ustanowił na rzecz Franciszki W. obowiązek dożywotniego zapewnienia mieszkania, wyżywienia i opieki.Postanowienie to uprawomocniło się bez zaskarżenia w trybie zwykłym i nie zawiera uzasadnienia.Dopiero Minister Sprawiedliwości wniósł z urzędu rewizję nadzwyczajną i zarzucając powyższemu orzeczeniu rażące naruszenie prawa w postaci art. 3 § 2, art. 316 § 1 i art. 510 § 2 k.p.c., a także art. 50 § 2 pr. rzeczowego w zw. z art. XLI przepisów wprowadzających k.c. - domaga się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna oparta została na uzasadnionych podstawach zaskarżenia.Trafny jest przede wszystkim zarzut, iż w sprawie nie zostały wykazane przesłanki materialnoprawne konieczne do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Zarówno pod rządem prawa rzeczowego, jak i w obecnie obowiązującym Kodeksie cywilnym konieczne jest samoistne posiadanie nieruchomości oraz upływ przewidzianego prawem terminu. Żadna z wymienionych przesłanek nie została w sprawie wykazana. Wnioskodawca uprawnienia do nabycia nieruchomości w drodze zasiedzenia wywodzi z umowy nieformalnej sporządzonej przez jego ojca w czerwcu 1958 r., którą została mu ona przekazana na własność, ale jednocześnie nie twierdzi, że nieruchomość tę objął w posiadanie i władał nią jak właściciel. Przeciwnie, z fragmentarycznego postępowania dowodowego można wnosić, że nieruchomość nadal pozostała w posiadaniu ojca Władysława W. oraz jego żony Franciszki.Władysław W. zmarł w sierpniu 1987 r., ale nieruchomość tę nadal posiada i opłaca wszelkie związane z nią świadczenia uczestniczka Franciszka W. Niezależnie od tego zauważyć należy, że Władysław W. przedmiotową nieruchomość nabył nieformalną umową kupna zdziałaną w 1936 r. i jak się wydaje w tym czasie był już żonaty z Franciszką W. i oboje nieruchomość tę wspólnie posiadali do 1987 r. W takiej zaś sytuacji tytuł do stwierdzenia zasiedzenia posiada uczestniczka Franciszka W. Wnioskodawca jako spadkobierca i osoba, na rzecz której Władysław W. przeniósł swoje posiadanie, mógłby zaliczyć czas posiadania poprzednika prawnego, ale okoliczności te wymagają dokładnego wyjaśnienia, ponieważ w dotychczasowym postępowaniu nie było to przedmiotem zainteresowania sądu orzekającego.Zasadnie skarżący zarzuca, że zasiedzenie jest pierwotnym sposobem nabycia własności, a w takiej sytuacji niedopuszczalne było obciążenie wnioskodawcy - przy stwierdzeniu zasiedzenia - równoczesnym obowiązkiem spłacenia pozostałych spadkobierców oraz ustanowienie dożywocia.Powyższe uchybienia wskazują na to, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza prawo i nie może się ostać.Dlatego Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję nadzwyczajną, orzeczenie to uchylił, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.W ponownym postępowaniu zajdzie potrzeba wyjaśnienia przesłanek materialnoprawnych koniecznych do stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie, należytego oznaczenia uczestników postępowania, wśród których winien się znaleźć sprzedawca nieruchomości w 1936 r., o którą w sprawie chodzi, Antoni K. albo jego następcy prawni.Dopiero wówczas będzie można w sposób prawidłowy rozstrzygnąć o zasadności wniosku.