III CRN 71/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Miłkowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: C. Bieske, G. Bieniek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 1986 r. na rozprawie sprawy z wniosku Lidii D. przy udziale Marka D. o podział majątku wspólnego na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 10 września 1985 r.:postanowił uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 10 maja 1985 r. w części rozstrzygającej co do pozycji określonej jako "telefon" i w tym zakresie przekazać sprawę wymienionemu Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o wpisie od rewizji nadzwyczajnej.Uzasadnienie faktyczneLidia D. wystąpiła o podział majątku wspólnego swojego i byłego męża Marka D. Wśród rzeczy wchodzących w skład majątku wymieniła telefon i wniosła o przyznanie jej tego telefonu.Uczestnik postępowania, zgłaszając szereg zastrzeżeń co do składu i wartości majątku, wniósł też o wyłączenie z podziału telefonu, który założony był na jego nazwisko i za który opłaca abonament.W postanowieniu z dnia 10 maja 1985 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie, dokonując podziału majątku wspólnego, wśród składników tego majątku wymienił telefon, przydzielił go na własność wnioskodawczyni i zobowiązał uczestnika postępowania, aby wydał wnioskodawczyni telefon.Sąd Wojewódzki w Rzeszowie oddalił rewizję uczestnika postępowania, a w kwestii telefonu wskazał, że może on być traktowany jako jedna z ruchomości, a o przydzielenie go jednemu z uczestników postępowania o podział majątku wspólnego decydują ogólne kryteria, jak przy przyznawaniu własności innych ruchomości. Wnioskodawczyni korzysta z telefonu i przedstawiła przyczyny przemawiające za przyznaniem jej tego składnika majątku.Od postanowienia Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości żądając uchylenia tego orzeczenia i zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 10 maja 1985 r. w części dotyczącej telefonu przez zastąpienie występującego tam określenia "telefon" określeniem "aparat telefoniczny". Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 684 k.p.c. w związku z art. 46 k.r.o. oraz art. 32 § 1 k.r.o. przez przyjęcie, że rozstrzygnięcie o tym, któremu z byłych małżonków ma przysługiwać prawo do abonamentu telefonicznego, może nastąpić w drodze orzeczenia Sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 46 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. Nr 54, poz. 275) spory między państwową jednostką organizacyjną "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" a osobami korzystającymi z jej usług co do obowiązku świadczenia przez PPTT usług o charakterze powszechnym oraz wymiaru opłat taryfowych są rozstrzygane przez właściwy organ PPTT w drodze decyzji administracyjnej. Decyzje w tych sprawach mogą być zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego na zasadach i w trybie ustalonych w kodeksie postępowania administracyjnego.Do wspomnianych wyżej usług o charakterze powszechnym wykonywanych przez PPTT należą, między innymi usługi dotyczące łączności telefonicznej (art. 44 ust. 1 lit. b powołanej ustawy). Przydzielenie numeru następuje w wyniku decyzji administracyjnej dla konkretnie określonej osoby, a przekazanie przyznanego już abonamentu telefonicznego może nastąpić wyłącznie w trybie określonym w przepisach zarządzenia Ministra Łączności z dnia 22 grudnia 1996 r. - ordynacja telefoniczna (Dz. Łączności z 1967 r. Nr 2, poz. 2) w brzmieniu ustalonym zarządzeniem tegoż Ministra z dnia 25 lutego 1985 r. o zmianie ordynacji telefonicznej (Dz. Łączności z 1985 r. Nr 3, poz. 21), czyli na drodze szczególnego postępowania administracyjnego przed kompetentnymi organami telekomunikacyjnymi.Kontrola decyzji administracyjnych przez sądy powszechne nie jest dopuszczalna. W konsekwencji więc sądy te nie mogą rozstrzygać problemów należących do kompetencji organów administracji. Dokonane w postępowaniu o podział majątku wspólnego przyznanie wnioskodawczyni abonamentu telefonicznego rażąco narusza powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy prawa, w ich zestawieniu z treścią przytoczonych wyżej przepisów ustawy o łączności. Istniejący stan prawny w omawianej kwestii nie pozwala na przyjęcie, że prawo do abonamentu telefonicznego jest przedmiotem majątkowym stanowiącym dorobek małżonków w rozumieniu art. 32 § 1 k.r.o., wobec czego w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd nie może rozstrzygać, któremu z uczestników tego postępowania przypadnie prawo do takiego abonamentu.Przedmiotem rozliczenia przy podziale majątku wspólnego mogą być natomiast wydatki poniesione z majątku wspólnego lub odrębnego na opłatę związaną z przyłączeniem telefonu lub zakupem aparatu telefonicznego. Aparaty telefoniczne, które są nabywane przez abonentów, stanowią przedmiot majątkowy, o którym można rozstrzygać przy podziale majątku wspólnego.Wobec powyższego rozstrzygnięcie Sądów I i II instancji co do składnika określonego jako "telefon" podlegało uchyleniu na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przedmiotem rozstrzygnięcia będzie, jaką należność powinien uczestnik zapłacić wnioskodawczyni z tytułu nakładów z majątku wspólnego lub odrębnego na jednorazową opłatę za przyłączenie stacji telefonicznej, jak również orzeczenie o przyznaniu jednej ze stron aparatu telefonicznego i rozliczenie z jego wartości.