III CRN 91/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krajewski (sprawozdawca). Sędziowie: A. Gola, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Alfredy W. o uzupełnienie postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po Kazimierzu B., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 12 września 1975 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneNależące do spadku po zmarłym w dniu 29 marca 1973 r. Józefie B. gospodarstwo rolne nabyły jego dzieci Alfreda W. i Kazimierz B.Ten ostatni zmarł w dniu 30 października 1974 r. pozostawiając żonę i dwóch synów, z których żadne nie ma kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego.Postanowieniem z dnia 27 stycznia 1975 r. Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po Kazimierzu B. przez jego żonę i dzieci bez orzekania o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego.We wniosku z dnia 4 czerwca 1975 r. siostra zmarłego wystąpiła o uzupełnienie postanowienia z dnia 27 stycznia 1975 r. odnośnie do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, uzasadniając żądanie tym, że wobec braku kwalifikacji ze strony żony i dzieci spadkodawcy wnioskodawczyni przysługuje prawo do dziedziczenia tego gospodarstwa.Sąd Rejonowy odrzucił wniosek z uzasadnieniem, że uzupełnienie postanowienia w trybie przewidzianym art. 677 § 3 k.p.c. może nastąpić tylko wtedy, gdy sąd przez przeoczenie nie orzeknie o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego.Sytuacja taka nie zachodziła jednak przy stwierdzaniu nabycia spadku po Kazimierzu B.Sąd bowiem nie orzekł o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego dlatego, że spadkodawca jako inwalida nabył tylko prawo do gospodarstwa rolnego - gospodarstwa tego nie objął jednak w posiadanie. Niezależnie od tego wnioskodawczyni - zdaniem Sądu Rejonowego - nie ma interesu we wszczęciu tego postępowania, gdyż nie pracowała na przedmiotowym gospodarstwie rolnym. Ma ona tylko własne gospodarstwo rolne, które stanowi źródło jej utrzymania.Powyższe postanowienie zaskarżył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie art. 510 i 677 § 3 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia art. 677 § 3 k.p.c. jest w pełni uzasadniony. Stosowanie do treści tego przepisu, jeżeli w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku nie orzeczono o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego, to sąd wyda w tym przedmiocie postanowienie uzupełniające.Nakazując uzupełnienie postanowienia, kodeks nie uzależnia dopuszczalności wniosku w tym zakresie od przyczyn niezamieszczenia w orzeczeniu o stwierdzeniu nabycia spadku rozstrzygnięcia o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego.Lege non distinguente należy uznać, iż wniosek o wydanie postanowienia uzupełniającego w trybie przewidzianym w art. 677 § 3 k.p.c. dopuszczalny jest w każdym przypadku niezamieszczenia w orzeczeniu o stwierdzeniu nabycia spadku rozstrzygnięcia o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego. Kwestia zaś, czy spadkodawca w rzeczywistości pozostawił gospodarstwo rolne, należy do meritum sprawy i nie może stanowić podstawy do odrzucenia wniosku.Odmienny pogląd stwarzałby konsekwencje niemożliwe do zaakceptowania. Nie można bowiem wyłączyć sytuacji, że o istnieniu gospodarstwa rolnego spadkobiercy dowiedzą się dopiero po wydaniu orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku. Odmowa w takiej sytuacji uzupełnienia postępowania prowadziłaby do zbędnych komplikacji, dla których uniknięcia wprowadzony został powołany przepis.Trafnie również zarzuca rewizja nadzwyczajna obrazę art. 510 k.p.c. Według tego przepisu zainteresowanym w sprawie jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania. W rozumieniu tego przepisu zainteresowaną jest każda osoba, która w wyniku postępowania ma nie tylko interes bezpośredni, ale również pośredni.Przy takiej wykładni powołanego przepisu z wnioskiem o uzupełnienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w trybie przewidzianym w art. 677 § 3 k.p.c. może wystąpić również spadkobierca, który otrzymał część gospodarstwa rolnego po spadkodawcy, choćby nie posiadał uprawnienia do nabycia dalszej części tego gospodarstwa.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji (art. 422 § 2 k.p.c.).