III CSK 191/17
WyrokIzba Cywilna2017-11-09
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy powiernik, działający na podstawie umowy powiernictwa, posiada legitymację czynną do wytoczenia powództwa o zapłatę przeciwko dłużnikowi, jeśli umowa powiernictwa zawiera ograniczenia co do jego uprawnień, które nie obejmują wytoczenia takiego powództwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umowa powiernictwa jest umową nienazwaną, której zakres praw i obowiązków strony ustalają samodzielnie. Ograniczenia w umowie powiernictwa, dotyczące sposobu działania powiernika, mają skutek jedynie między stronami umowy i nie wpływają na jego legitymację czynną wobec osób trzecich, w tym dłużnika. Z perspektywy osób trzecich, powiernik jest traktowany jako pełnoprawny wierzyciel, uprawniony do dochodzenia zapłaty wierzytelności przed sądem.Stan faktyczny
Powódka (S. spółka z o.o. sp.j.) dochodziła zapłaty od pozwanych (M.K. i M. S.A. w upadłości). Pozwani wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, kwestionując legitymację czynną powódki. Twierdzili, że umowa powierniczego przelewu wierzytelności zawierała ograniczenia, które uniemożliwiały powódce wytoczenie powództwa o zapłatę.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zasądził od pozwanych na rzecz powódki koszty postępowania kasacyjnego oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 191/17 POSTANOWIENIE Dnia 9 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki jawnej w O. (poprzednio S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo - akcyjnej w O.) przeciwko M.K. i M. S.A. w upadłościu likwidacyjnej w S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 listopada 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanych od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt I ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanych na rzecz powódki kwotę 12 500 (dwanaście tysięcy pięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego; 3. przyznaje adw. M.W. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w (…) kwotę 12 450 (dwanaście tysięcy czterysta pięćdziesiąt) złotych powiększoną o 23% podatku VAT tytułem wynagrodzenia za udzielenie z urzędu nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie pozwani wnieśli skargę kasacyjną, a jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powołali się na występowanie na tle tej sprawy potrzeby wykładni przepisów prawa oraz na oczywistą zasadność skargi. Potrzeba wykładni przepisów prawa ma wynikać stąd, że, zdaniem skarżących, trzeba ocenić, czy jeśli między stronami zostanie zawarta umowa powierniczego przelewu wierzytelności, w której treści wyraźnie zostanie wskazane, w jakim zakresie powiernik może działać, a nie obejmuje to wytoczenia powództwa przeciwko dłużnikowi o zapłatę, to w takim postępowaniu nie jest jasne, czy powiernik ma legitymację czynną. Kwestia ta nie powinna jednak budzić wątpliwości. Po pierwsze, umowa powiernictwa w świetle prawa polskiego jest umową nienazwaną, zatem zakres praw i obowiązków co do zasady strony ustalają same – nie jest jasne, na jakiej podstawie prawnej w skardze kasacyjnej przypisano jej uniwersalne cechy. Po drugie, umowa ta jest źródłem zobowiązaniowego stosunku prawnego skutecznego tylko inter partes. Jeżeli zatem nawet zawiera ona określone ograniczenia co do tego, jak powiernik może działać, to naruszenie tych ograniczeń oznacza wyłącznie złamanie umowy powierniczej i druga strona może dochodzić roszczeń. Tego rodzaju ograniczenia nie mają żadnego skutku wobec osób trzecich. W konsekwencji z perspektywy osób trzecich powiernik jest w pełni uprawnionym wierzycielem, może zatem dochodzić przed sądem zapłaty wierzytelności. W świetle powyższego stanowiska stwierdzić też trzeba, że wbrew twierdzeniom skarżącego skarga nie jest oczywiście uzasadniona – w szczególności jej oczywista zasadność nie wynika stąd, że Sądy nie uznały ograniczenia uprawnień powiernika względem osób trzecich (tutaj: dłużnika), jakie miałyby wynikać z treści umowy powiernictwa.
3 W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. aj
Powiązane orzeczenia
- II CSKP 753/23 2025-09-24Czy w sprawie o zapłatę, w której zasądzono świadczenie od kilku pozwanych, sąd powinien zastrzec, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia pozostałych?
- IV CSK 623/15 2016-03-11Czy wierzyciel wytaczający powództwo o stwierdzenie nieważności czynności prawnej na podstawie art. 189 k.p.c., wywodzący swój interes prawny z faktu zmniejszenia wypłacalności dłużnika, jest obowiązany wykazać istnienie…
- I CSK 415/13 2014-04-10Czy umowa przejęcia długu między dłużnikiem a osobą trzecią wywołuje skutki w razie następczego wyrażenia zgody przez wierzyciela, jeżeli zgoda została uzależniona od skutków na przyszłość, a jeśli tak, to od kiedy?
- I CSK 2047/22 2022-12-08Czy w sytuacji, gdy strony uregulowały sposób zarachowania wpłat dłużnika, a wierzyciel dokonuje zarachowania zgodnie z tym ustaleniem, wierzyciel ma obowiązek wydania pokwitowania, o którym mowa w art. 451 § 2 k.c., gdy…
- III CZP 131/07 2008-02-27Czy sąd odwoławczy, zaskarżając wyrok sądu pierwszej instancji tylko przez pozwanego, który utrzymuje w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, jest uprawniony do uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia z…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy