III CSK 23/17

Sygn. akt III CSK 23/17 POSTANOWIENIE Dnia 29 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z wniosku W. Ż. przy uczestnictwie B. W. o wpis do księgi wieczystej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt II Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, iż wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne sprowadzające się do odpowiedzi na pytanie, czy notariusz zgodnie z art. 80 § 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (jedn. tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 1796, ze zm.) może dokonać sprostowania aktu notarialnego poprzez poprawienie błędnie sformułowanego ułamka 2/30 na 3/30 części nieruchomości w sytuacji, gdy darczyńca pierwotnie nabył 3/30 części nieruchomości, a następnie złożył oświadczenie woli w przedmiocie darowania obdarowanemu całości 3 posiadanych przez siebie udziałów w nieruchomości będącej przedmiotem umowy darowizny. Zagadnienie prawne sformułowane przez skarżącego nie spełnia wyżej sprecyzowanych w judykaturze Sądu Najwyższego wymagań. Przede wszystkim nie ma charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego, lecz jest osadzone w realiach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie. We wniosku nie odniesiono się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i poglądów doktryny w kwestiach objętych zagadnieniem prawnym. Argumentacja skarżącego jest jednostronna i ogranicza się do przedstawienia własnego poglądu prawnego w opozycji do stanowiska Sądu drugiej instancji. Natomiast bogactwo stanów faktycznych, implikujące niuansowanie oceny prawnej w zakresie dopuszczalności stosowania przez notariusza instytucji sprostowania, nie stanowi problemu prawnego powstałego na tle konkretnych przepisów prawa, których rozstrzygnięcie niezbędne dla sprawy, stwarza realne i poważne trudności, przekraczające poziom występujący zwykle w przypadku każdego procesu decyzyjnego sądu orzekającego w konkretnej sprawie. Ponadto instytucja sprostowania, o której mowa w art. 80 § 4 Prawa o notariacie została dostatecznie wyjaśniona zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego. Stwierdzono, iż regulacja ta ma charakter wyjątkowy, podlega wykładni ścieśniającej, a sprostowanie może obejmować jedynie takie elementy dokumentu, które mają oczywiste wady. Niedopuszczalne jest doprowadzenie w wyniku sprostowania do zmiany merytorycznej treści dokumentu (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2009 r., III CSK 86/09, nie publ. i z dnia 11 marca 2010 r., IV CSK 341/09, nie publ., uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1986 r., III CZP 10/86, OSNCP 1987, nr 1, poz. 12). Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wymienionej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie, bez konieczności głębszej analizy, sprzeczności orzeczenia z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami albo jego wydania w wyniku oczywiście błędnej, widocznej bez głębszej analizy prawniczej wykładni 4 lub niewłaściwego zastosowania prawa. Natomiast skarżący przedstawiając, jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej „oczywiste naruszenie prawa” powinien wykazać kwalifikowany charakter tego naruszenia (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100, z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Oczywistej zasadności skargi skarżący upatruje w rażącym naruszeniu prawa przez Sąd drugiej instancji, który nie przyjął, że przedmiotem darowizny był udział w nieruchomości 3/30 a nie 2/30 części, mimo że analiza dokumentów stanowiących podstawę wpisu wskazuje, że wolą uczestniczki było darowanie wszystkich udziałów, które były jej własnością. Skonfrontowanie rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, by skarga kasacyjna była oczywiście uzasadniona w wyżej wskazanym rozumieniu. Skarżący problematykę mającą stanowić o oczywistej zasadności skargi czyni jednocześnie przedmiotem zagadnienia prawnego. Tymczasem, nie jest możliwe jednoczesne wykazywanie, że w sprawie istnieje zagadnienie prawne dotyczące wykładni określonych przepisów prawa i że skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona. Albo jest tak, że wykładnia danych przepisów jest prosta i w związku z tym, ich naruszenie jest oczywiste, albo tak, że wykładnia ta rodzi istotne zagadnienie prawne, wobec czego naruszenie przepisów nie może być oczywiste (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, nie publ. i z dnia 26 listopada 2013 r., I UK 291/13, nie publ.). Zważywszy na ograniczoną kognicję Sądu wieczystoksięgowego, odmowa dokonania wpisu spowodowana uznaniem, iż błąd do którego odwołuje się skarżący, nie miał charakteru pozwalającego notariuszowi na skorzystanie z instytucji sprostowania, nie może być uznana za naruszenie prawa w sposób kwalifikowany. 5 Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. jw