III CSK 28/17

Sygn. akt III CSK 28/17 POSTANOWIENIE Dnia 29 czerwca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z powództwa A. W. i W. W. przeciwko E. O. , Z. W. i J. M. o uzgodnienie treści księgi wieczystej , na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 czerwca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda A. W. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II Ca (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od powoda A. W. na rzecz pozwanej E. O. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, iż wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy w danej kwestii wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (por. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 2015 r., I CSK 976/14, nie publ.). Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne w postaci konieczności odpowiedzi na pytanie, czy w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, przewidzianym w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (jedn. tekst: 3 Dz. U. z 2017 r., poz. 1007 – dalej: „u.k.w.h”.), ma zastosowanie art. 192 pkt 3 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono - uwzględniając cechy instytucji, o której mowa w art. 192 pkt 3 k.p.c., wykazującej silny związek z uregulowaniem zawartym w art. 788 § 1 k.p.c. - że przepis ten nie ma zastosowania w postępowaniu, przewidzianym w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. Wskazano, że art. 192 pkt 3 k.p.c. może mieć zastosowanie do tego rodzaju postępowań, których przedmiotem jest rzecz bądź prawo albo inaczej uprawnienie bądź obowiązek związany z rzeczą bądź prawem, objęte następstwem prawnym pomiędzy dotychczasową stroną postępowania a osobą trzecią. Nie sposób jednak przyjąć, że przedmiotem postępowania wytaczanego na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.h. była jedynie rzecz lub prawo, o których mowa w art. 192 pkt 3 k.p.c., względnie związane z rzeczą bądź prawem uprawnienie bądź obowiązek. Specyficzny przedmiot postępowania zainicjowanego powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym powoduje, że wyrok wydany w tej sprawie nie korzysta z rozszerzonej podmiotowo powagi rzeczy osądzonej, nie nadaje się do egzekucji, nie stanowi tytułu egzekucyjnego i nie może mieć do niego zastosowania art. 788 § 1 k.p.c. Podkreślono, że przeciwko zastosowaniu art. 192 pkt 3 k.p.c. w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przemawia także przyjęta w tego rodzaju sprawach zasada aktualności rozstrzygnięcia na chwilę wydania orzeczenia, polegająca na konieczności doprowadzenia treści księgi wieczystej do aktualnego w dacie orzekania jej stanu prawnego oraz związana z tym zasada współuczestnictwa koniecznego po stronie czynnej bądź biernej, skutkująca koniecznością oddalenia powództwa z powodu braku pełnej legitymacji procesowej łącznej, jeżeli w postępowaniu nie brały udziału w charakterze powodów lub pozwanych wszystkie osoby wpisane w dziale II księgi wieczystej oraz osoby, których uprawnienia z tytułu własności nie zostały - bez względu na przyczynę - dotychczas ujawnione (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2013 r., V CSK 347/12, nie publ. i z dnia 19 października 2016 r., V CSK 105/16, nie publ.). Stanowisko to koresponduje z utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, iż powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym 4 nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może wytoczyć tylko osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu w księdze wieczystej (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2006 r., III CZP 106/05, OSNC 2006, nr 10, poz. 160 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2016 r., I CSK 783/15, nie publ. ). Natomiast sporne w orzecznictwie jest czy art. 192 pkt 3 k.p.c. znajduje zastosowanie w postępowaniu wieczystoksięgowym (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2004 r., II CSK 532/08, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2008 r., III CZP 17/18, OSNC 2009, nr 6, poz. 82, z dnia 12 czerwca 2008 r., III CSK 54/08, nie publ., z dnia 13 marca 2009 r., II CSK 532/08, nie publ.). Analizowanie tego problemu jest jednak bezprzedmiotowe, sprawa, w której wpłynęła skarga nie toczyła się bowiem w postępowaniu wieczystoksięgowym. Skoro zagadnienie mające stanowić podstawę przyjęcia skargi do rozpoznania zostało wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a wniosek nie zawiera argumentów uzasadniających odstąpienie od tego poglądu, zaistnienie przesłanki uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie zostało przez skarżącego przekonująco wykazane. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 5 pkt 8 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015, poz. 1800) w związku z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016 r., poz. 1668). jw