III CSK 292/16

Sygn. akt III CSK 292/16 POSTANOWIENIE Dnia 19 stycznia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa Spółki Mieszkaniowej S. sp.z o.o. w K. przeciwko T. S.A. w M. dawniej T. S.A. w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 stycznia 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w w Krakowie z dnia 14 marca 2016 r., sygn. akt I ACa 1031/15, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wtedy może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu 2 Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c. Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) w związku z niewłaściwym zastosowaniem art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 393 § 3 k.c. w zw. z art. 118 k.c. oraz art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c. oraz z uwagi na potrzebę wyjaśnienia istotnego zagadnienia prawnego wywołującego potrzebę wykładni przepisów prawnych (art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, jakiego rodzaju związek pomiędzy umową przedwstępną a zaliczką uiszczoną przy zawarciu takiej umowy powoduje, że zaliczka traci charakter świadczenia powiązanego z umową przyrzeczoną z konsekwencją stosowania do niej art. 390 § 3 k.c. oraz czy zarzut zatrzymania ograniczony jest terminem przedawnienia przewidzianym w art. 390 § 3 k.c. w sytuacji zabezpieczenia roszczenia z umowy przedwstępnej. Odnosząc się do oczywistej zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania, stwierdzić należy, że skonfrontowanie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z motywami zaskarżonego wyroku nie pozwala stwierdzić, żeby skarga pozwanego była uzasadniona w sposób oczywisty. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wiąże się z ewidentną i widoczną już na pierwszy rzut oka wadliwością zaskarżonego orzeczenia, której stwierdzenie nie wymaga prowadzenia bardziej złożonych rozumowań (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 24 stycznia 2011 r., IV CSK 485/10, nie publ. oraz z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49, BSN 2003, nr 5, poz. 8). W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadniono tego rodzaju wadliwości zaskarżonego orzeczenia ani tego rodzaju wadliwości postępowania przeprowadzonego przed Sądem drugiej instancji. Z motywów zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny przeprowadził wykładnię oświadczeń woli stron prowadzących do zawarcia umowy, z której 3 powód wywodzi roszczenie z uwzględnieniem wszystkich zasad przytaczanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995, nr 12, poz. 168, wyroki Sądu Najwyższego z 17 lutego 1998 r., I PKN 532/97, OSNAPiUS 1999, nr 3, poz. 81, z 8 października 2004 r., V CK 670/03, OSNC 2005, nr 9, poz. 162, z 4 lipca 1975 r., III CRN 160/75, OSPiKA 1977, nr 1, poz. 6, z 3 września 1998 r., I CKN 815/97, OSNC 1999, nr 2, poz. 38). Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 października 2001 r., I PKN 129/01, OSNP 2003, nr 18, poz. 436). Skarżący powinien to zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze stosowaniem przepisów, na tle których zagadnienie powstało. Zagadnienie to powinno być „istotne” z uwagi na wagę przedstawionego przez skarżącego problemu interpretacyjnego dla systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna wnoszona jest w konkretnej sprawie, to zarówno charakter zgłoszonego w niej roszczenia, jak i ustalony przez sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie. Pytanie sformułowane przez skarżącego nie ma cech zagadnienia prawnego w znaczeniu przytoczonym wyżej. O wyniku postępowania w niniejszej sprawie zadecydowało ustalenie i wywiedziona z niego konkluzja, że te postanowienia umowne, z których ma wynikać dochodzone roszczenie nie prowadziły do zawarcia w relacjach między stronami umowy gwarancyjnej ani do zastrzeżenia przez nie, że pozwany przyjmie zaliczkę na poczet świadczenia z umowy przyrzeczonej. Intencją stron było umówienie się o świadczenie przypominające zadatek. Strony świadomie, korzystając z zasady swobody umów (art. 3531 k.c.), odstąpiły jednak od kodeksowej konstrukcji zadatku o tyle, że ograniczyły odpowiedzialność pozwanego (sprzedającego) za niezawarcie umowy przyrzeczonej wyłącznie do 4 okoliczności przez niego zawinionych oraz ograniczyły zakres tej odpowiedzialności do jednokrotności kwoty przyjętej przy zawarciu umowy przedwstępnej. Jednocześnie strony zaostrzyły odpowiedzialność powoda i przyjęły, że obejmie ona także niedojście umowy do skutku z przyczyn przez niego niezawinionych. W świetle powyższego nie sposób jest uznać, że ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, którymi Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej byłby związany (art. 39813 § 2 k.p.c.), pozostają w związku z problemem prawnym sformułowanym przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 k.p.c., oraz - co do kosztów postępowania - art. 98, art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 i § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. jw