III CSK 307/15
WyrokIzba Cywilna2015-12-15
Skład orzekający: Jacek Gudowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo państwowe mogło nabyć przez zasiedzenie nieruchomość, którą posiadało samoistnie przed dniem 1 lutego 1989 r., a jeśli tak, to czy posiadanie to przeszło na Skarb Państwa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne dotyczące zdolności przedsiębiorstwa państwowego do zasiedzenia nieruchomości posiadanej przed 1 lutego 1989 r. było już wielokrotnie rozstrzygane. Jednolicie przyjmuje się, że takie posiadanie nie miało charakteru samoistnego, a jeśli mogło prowadzić do zasiedzenia, to przez Skarb Państwa. Kwestia przejścia posiadania została rozstrzygnięta uchwałą z dnia 18 czerwca 1991 r., III CZP 38/91, która stwierdziła, że państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność po zmianie art. 128 k.c. ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się zasiedzenia nieruchomości. Sąd Rejonowy oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy. Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące zdolności przedsiębiorstwa państwowego do samoistnego posiadania nieruchomości przed nowelizacją art. 128 k.c. oraz przejścia posiadania ze Skarbu Państwa na przedsiębiorstwo państwowe.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddalił wnioski uczestników o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 307/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z wniosku N. S.A. w N. przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Nowego Sącza, J. Z., A. A., W. A., T. S., R. J., K. A., J. A., L. K., R. S. i Miasta Nowego Sącza o zasiedzenie nieruchomości, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt III Ca 41/15, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i oddala wnioski uczestników o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE
2 Postanowieniem z dnia 4 lutego 2015 r. - w sprawie o zasiedzenie nieruchomości - Sąd Okręgowy w Nowym Sączu oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 7 października 2014 r., oddalającego wniosek. Wnioskodawca wniósł skargę kasacyjną, wskazując na występowanie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego zdolności do posiadania samoistnego rzeczy przez przedsiębiorstwo państwowe przed nowelizacją art. 128 k.c. oraz przejścia posiadania ze Skarbu Państwa na przedsiębiorstwo państwowe w dniu 1 lutego 1989 r., zwracając uwagę także na potrzebę wykładni art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz.U. z 1958 r. Nr 17, poz. 7). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zagadnienie prawne dotyczące zdolności przedsiębiorstwa państwowego do zasiedzenia nieruchomości posiadanej przed dniem 1 lutego 1989 r. było już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy. Przyjmuje się jednolicie, że takie posiadanie nie miało charakteru samoistnego, ewentualnie - przy przyjęciu, że mogło prowadzić do zasiedzenia - że prowadziło do zasiedzenia przez Skarb Państwa (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 września 1993 r., II CRN 76/93, nie publ., postanowienie z dnia 18 lutego 1993 r., I CRN 161/92, nie publ., wyrok z dnia 27 marca 2008 r., III CSK 329/07, nie publ., wyrok z dnia 10 lipca 2008, III CSK 73/08, nie publ., postanowienie z dnia 16 września 2009 r., II CSK 103/09, nie publ., uchwała z dnia 22 października 2009 r., III CZP 70/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 64, wyrok z dnia 9 grudnia 2009 r., IV CSK 291/09, nie publ., postanowienie z dnia 11 lutego 2011 r., I CSK 288/10, OSP 2013, nr 4, poz. 46, postanowienie z dnia 29 sierpnia 2013 r., I CSK 716/12, OSNC-ZD 2014, nr 4, poz. 66, postanowienie z dnia 4 lipca 2014 r., II CSK 551/13, OSNC 2015, nr 6, poz. 72 oraz postanowienie z dnia 12 lutego 2015 r., IV CSK 280/14, nie publ.). Z kolei problem przejścia posiadania rozstrzygnięty został uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 1991 r., mającej moc zasady prawnej, III CZP 38/91 (OSNCP 1991, nr 10-12, poz. 118), w której
3 stwierdzono, że z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny (Dz.U. Nr 3, poz. 11) zniesiona została zasada, że jedynie Skarbowi Państwa może przysługiwać prawo własności mienia państwowego, w wyniku czego państwowe osoby prawne uzyskały zdolność prawną w zakresie nabywania składników majątkowych na własność. Zmiana art. 128 k.c. dokonana tą ustawą nie spowodowała przekształcenia przysługujących państwowym osobom prawnym - na mocy przepisów kodeksu cywilnego i ustaw szczególnych - uprawnień do części mienia ogólnonarodowego, pozostających w ich zarządzie w dniu wejścia w życie wymienionej ustawy. Przekształcenie zarządu, w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy - w prawo użytkowania wieczystego, zaś w odniesieniu do budynków, innych urządzeń i lokali znajdujących się na tych gruntach - w prawo własności, nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464), a w odniesieniu do innych składników majątkowych - w prawo własności nastąpiło na podstawie ustaw określających ustrój majątkowy państwowych osób prawnych. Wobec niestwierdzenia istnienia przyczyn kasacyjnych Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.), o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 520 § 1 w związku z art. 39821, 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I CSK 1638/23 2024-11-27Czy przedsiębiorstwo państwowe, które władało nieruchomością państwową przed 1 lutego 1989 r. i nie miało prawa zarządu lub użytkowania, mogło nabyć prawo własności przez zasiedzenie po tej dacie, jeśli nie zamanifestowa…
- IV CSK 553/14 2015-03-19Czy przedsiębiorstwo państwowe mogło być samoistnym posiadaczem mienia, którym zarządzało, przed dniem 1 lutego 1989 r., a jeśli nie, czy możliwe jest zaliczenie posiadania takiego przedsiębiorstwa do posiadania jego nas…
- IV CSK 407/19 2020-01-21Czy okres posiadania nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe na podstawie art. 128 § 2 k.c. w brzmieniu do 1 lutego 1989 r. można zaliczyć na poczet zasiedzenia, gdy okres zasiedzenia upłynął przeciwko kolejnemu w…
- I CSK 631/16 2017-04-04Czy przedsiębiorstwo państwowe, działające na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym „Polskie Koleje Państwowe”, mogło nabyć przez zasiedzenie nieruchomości stanowiące mienie Skarbu Pa…
- I CSK 1884/23 2024-05-29Czy przedsiębiorstwo państwowe przed uchyleniem art. 128 i 177 k.c. mogło być samoistnym posiadaczem nieruchomości, w tym należących do Skarbu Państwa, i czy mogło po uchyleniu art. 177 k.c. zasiedzieć własność nieruchom…
Powołane przepisy
art. 128 KCart. 9art. 3989 § 2 KPCart. 520 § 1art. 39821art. 13 § 2 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy