III CSK 36/18
WyrokIzba Cywilna2018-06-06
Skład orzekający: Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłacanie czynszu dzierżawnego przez poprzednika prawnego może być zaliczone na rzecz jego następcy prawnego na zasadzie surogacji, oraz czy w przypadku dzierżawienia nieruchomości przez poprzednika prawnego, jego następca może nabyć prawo do nabycia tej nieruchomości, gdy poprzednik spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa własności na podstawie Dekretu o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym z dnia 18 kwietnia 1955 r., a w szczególności, czy nieruchomość nabyta na podstawie tego Dekretu stanowi majątek osobisty czy wspólny stron, jeśli zapłata czynszu dzierżawnego nastąpiła przed zawarciem związku małżeńskiego, a decyzja o nabyciu została wydana w trakcie jego trwania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Przedstawiona problematyka została uznana za ściśle powiązaną z konkretną sprawą i opartą na własnej ocenie ustalonego stanu faktycznego, a nie uniwersalne zagadnienie prawne. Brak było również wykazania kwalifikowanego charakteru naruszenia przepisów prawa, co jest wymogiem dla stwierdzenia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.Stan faktyczny
Powód domagał się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżący, pozwany W. J., kwestionował rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, podnosząc kwestie związane z nabyciem nieruchomości na podstawie Dekretu o uwłaszczeniu. W szczególności, skarżący podniósł zagadnienie dotyczące zaliczenia opłat dzierżawnych przez poprzednika prawnego na rzecz następcy oraz ustalenia charakteru prawnego nabytej nieruchomości (majątek osobisty czy wspólny). Skarżący twierdził, że umowa darowizny, na mocy której nabył nieruchomość od poprzednika, została wadliwie uznana za nieważną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 36/18 POSTANOWIENIE Dnia 6 czerwca 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa J. J. przeciwko W. J. i M. J. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 czerwca 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego W. J. od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 22 maja 2017 r., sygn. akt II Ca […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W świetle tej regulacji, cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednocześnie przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne i potrzeba rozstrzygnięcia czy opłacanie czynszu dzierżawnego przez poprzednika prawnego może być zaliczone na rzecz jego następcy prawnego na zasadzie surogacji, oraz ustalenie czy w przypadku dzierżawienia nieruchomości przez poprzednika prawnego, jego następca może nabyć prawo do nabycia tej nieruchomości, w sytuacji gdy poprzednik prawny spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawa własności na podstawie Dekretu o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym z dnia 18 kwietnia 1955 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 107 ze zm., dalej „Dekret”), a co za tym idzie czy w przypadku zapłaty czynszu dzierżawnego będącego podstawą do zaliczenia na cenę szacunkową przed zawarciem związku małżeńskiego, a wydaniem decyzji już w trakcie trwania związku małżeńskiego nieruchomość nabyta na podstawie
3 Dekretu stanowić będzie składnik majątku osobistego strony czy też składnik majątku wspólnego stron. Odnosząc się do powyższego należy przypomnieć, że w przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. chodzi o zagadnienie prawne obejmujące poważną wątpliwość prawną, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie sądowym, którego wyjaśnienie jest potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne powinien sformułować to zagadnienie, wskazać na wyłaniające się poważne wątpliwości interpretacyjne, przytoczyć argumenty prowadzące do rozbieżnych ocen i wykazać, że wyjaśnienie przedstawionego zagadnienia będzie miało znaczenie zarówno dla praktyki sądowej, jak i dla rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym wyłącznie o poważne wątpliwości, wykraczające poza poziom zwykłych wątpliwości prawnych, które powstają niemal w każdym procesie decyzyjnym. Przedstawiona w skardze kasacyjnej problematyka jest ściśle powiązania z rozstrzygną sprawą i oparta na własnej ocenie ustalonego stanu faktycznego przez skarżącego. Jako taka nie może zostać uznana za uniwersalne zagadnienie prawne. Skarżący w istocie jedynie przedstawia swój pogląd na to jak powinno wyglądać rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, co jest niewystarczające dla przyjęcie, że wykazał przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Powołując się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżący podał, że umowa darowizny, którą pozwany nabył od swojego poprzednika prawnego nieruchomość nabytą w na podstawie Dekretu została wadliwie uznana za nieważną, w wyniku czego został pozbawiony prawa do tej nieruchomości. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi tylko wtedy, gdy dla przeciętnego prawnika z samej treści skargi - bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań - w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na uwzględnienie. Skarżący, powołując się na przesłankę przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. powinien wykazać oczywistą zasadność skargi kasacyjnej przejawiającą się kwalifikowanym charakterem naruszenia przepisów prawa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
4 z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Nie może powtarzać uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Skarżący powinien wykazać, że wadliwość rozstrzygnięcia jest tak oczywista, że każdy prawnik bez przeprowadzania wnikliwej analizy powinien dojść do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest jaskrawo nieprawidłowe. Skarżący ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że umowa darowizny została wadliwie uznana za nieważną, nie wskazał jednak w wyniku naruszenia jakich przepisów jego zdaniem doszło to takiego ustalenia, nie przedstawił też żadnej argumentacji prawnej, że naruszenie prawa takie miało charakter kwalifikowany, widoczny przez potrzeby głębszej analizy i prowadzący do wydania wadliwego orzeczenia. Nie można więc przyjąć, że wykazał przesłankę oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 2598/22 2022-09-30Czy dla spełnienia przesłanki prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 166 § 1 k.c. konieczne jest osiąganie z upraw zysku pozwalającego na utrzymanie się w sposób wyłączny z tego źródła, czy też wystarczające…
- IV CSK 668/15 2016-03-23Czy stosowanie zasad zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego i przyznanie go jednemu ze współwłaścicieli (art. 214 k.c.) jest uzależnione jedynie od oceny charakteru prawnego nieruchomości, czy też od jej charakte…
- IV CSK 188/18 2018-10-18Czy skarga kasacyjna oparta na podstawie oczywistej jej zasadności, dotycząca kwalifikacji umowy jako umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy, może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
- II CSK 85/20 2020-07-16Czy skarga kasacyjna dotycząca oceny prawnej charakteru posiadania poprzedników prawnych wnioskodawczyni, mająca znaczenie dla zasadności wniosku o stwierdzenie uwłaszczenia nieruchomości, może zostać przyjęta do rozpozn…
- IV CSK 585/16 2017-05-10Czy w sprawie o zapłatę zachodzą przesłanki uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności czy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbi…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1art. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 1§ 1 pkt 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy