III CSK 6/15
WyrokIzba Cywilna2015-04-28
Skład orzekający: Anna Kozłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przelew wierzytelności z tytułu pożyczki jest skuteczny, gdy umowa pożyczki była nieważna, a zbywcy nie przysługiwała wierzytelność z tytułu wykonanej umowy, lecz wierzytelność o zwrot świadczenia spełnionego nienależnie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że sformułowane zagadnienie prawne nie jest istotne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Stwierdzono, że odmienność zdarzenia będącego źródłem wierzytelności, o której stanowiła umowa przelewu, a tym samym odmienność przedmiotu tej umowy, powoduje, że nie można zasadnie twierdzić, iż dla skuteczności przelewu obojętny jest rodzaj stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika przelana wierzytelność. Takie rozumienie zakresu pojęcia „oznaczenia przelanej wierzytelności” jest sprzeczne z dotychczasowym orzecznictwem Sądu Najwyższego i treścią art. 509 § 2 k.c.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od syndyka masy upadłości. Skarżący powołał się na istotne zagadnienie prawne dotyczące skuteczności przelewu wierzytelności z tytułu pożyczki, gdy umowa pożyczki była nieważna, a przedmiotem przelewu była wierzytelność o zwrot świadczenia spełnionego nienależnie. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CSK 6/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa M. sp. z o.o. w K. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości P. sp. z o.o. w G. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 kwietnia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 9 lipca 2014 r., odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE
2 Uwzględniając szczególny charakter skargi kasacyjnej, która nie otwiera stronie kolejnej instancji dla rozstrzygnięcia sprawy, ale jest determinowana pozycją ustrojową Sądu Najwyższego, Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. przyjmuje sprawę do rozpoznania, jeżeli w sprawie: występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. to jest występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które w ocenie skarżącego sprowadza się do twierdzenia, że przelew wierzytelności z tytułu pożyczki wywołuje wszelkie skutki skutecznego przeniesienia wierzytelności również w sytuacji gdy umowa pożyczki była nieważna i zbywcy nie przysługiwała wierzytelność z tytułu wykonanej umowy lecz wierzytelność o zwrot świadczenia spełnionego nienależnie. Sformułowane zagadnienie nie może być poczytane za istotne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przelaną wierzytelność i jej źródło, a więc stosunek prawny, z którego wynikła, strony w umowie dokładnie opisały. Okoliczność, że stosunek prawny, z którego miała ona wynikać nie powstał, nie uzasadnia przyjęcia, że za przedmiot tej samej umowy przelewu można uznać w takim razie wierzytelność, której źródłem jest już inne zdarzenie prawne i to z tej tylko w istocie przyczyny, że wysokość wierzytelności może być tożsama. Odmienność, w okolicznościach sprawy, zdarzenia będącego źródłem wierzytelności, o której stanowiła umowa przelewu, a więc i odmienność przedmiotu tej umowy powoduje, że nie można zasadnie twierdzić, iż dla skuteczności przelewu obojętny jest rodzaj stosunku zobowiązaniowego, z którego wynika przelana wierzytelność. Takiemu rozumieniu zakresu pojęcia „oznaczenia przelanej wierzytelności” sprzeciwia się nie tylko dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 5 listopada 1999 r. III CKN 423/98, OSNC 2000/5/92; wyrok z dnia 21 maja 2004 r. V CK 505/03, niepubl.), ale i treść m.in. art. 509 § 2 k.c., czego skarżący nie uwzględnił.
3 W świetle powyższego brak było podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I CSK 1653/24 2026-05-21Czy umowa przelewu wierzytelności, w której wierzytelność została oznaczona w sposób nieprecyzyjny, jest bezskuteczna z uwagi na brak essentialia negotii tej umowy, a jeśli nie, to czy skarga kasacyjna oparta na takiej a…
- IV CSK 232/18 2019-03-14Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił legitymację czynną cesjonariusza oraz tożsamość wierzytelności objętych umowami przelewu, a także czy prawidłowo ocenił zarzut przedawnienia roszczenia?
- V CSK 705/14 2015-06-26Czy odstąpienie od umowy, z której pochodzi przelana wierzytelność, wpływa na skuteczność umowy przelewu i istnienie samej wierzytelności, a także jakie są konsekwencje prawne dla dłużnika i cesjonariusza w przypadku roz…
- I CSK 239/23 2024-04-22Czy brak przekazania środków pieniężnych wpływa na ważność umowy pożyczki, a jeśli tak, to czy treść dokumentów (oświadczenia i potwierdzenia odbioru) potwierdza fakt zawarcia umowy pożyczki?
- V CSK 488/06 2007-03-23Czy powódka, która nabyła wierzytelność w drodze przelewu, udowodniła swoje roszczenie dotyczące odsetek umownych, nieprzedkładając umowy przelewu i pomijając fakt zawarcia ugód modyfikujących zobowiązanie?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 509 § 2 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy