III CZ 103/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański. Sędziowie: S. Białek (sprawozdawca), R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa Prezydium WRN Wydział Rent i Pomocy Społecznej w K. przeciwko Józefowi S. o 97.584 zł, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na zarządzenie zwrotu sprzeciwu od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 13 sierpnia 1957 r., postanowił uchylić zaskarżone zarządzenie.Uzasadnienie faktycznePrzewodniczący Sądu Wojewódzkiego powinien był, wzywając pozwanego o złożenie brakującego odpisu sprzeciwu, umożliwić mu sporządzenie tego odpisu i w tym celu sprzeciw do wezwania dołączyć. Należało tak postąpić tym więcej, że pozwany przebywa w więzieniu i jego przybycie do Sądu w celu sporządzenia odpisu nie było możliwe. Pozwany domagał się w piśmie złożonym w zarządzie więzienia w dniu 1.X.1957 r., a więc w terminie wyznaczonym mu w wezwaniu o uzupełnienie braków, zwolnienia od kosztów sądowych, wyjaśniając zarazem, że w sytuacji, w jakiej się znajduje, nie może sporządzić odpisu, nie mając oryginału sprzeciwu. Przewodniczący nie powinien był w tych okolicznościach zwrócić sprzeciwu, lecz wobec zasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, co pozwany uzyskał, zarządzić sporządzenie odpisu sprzeciwu w sądzie.Zarządzenie zwrotu sprzeciwu w tych warunkach jest jednoznaczne z pozbawieniem pozwanego obrony i oczywiście uchybia art. 137 k.p.c.Z tych względów Sąd Najwyższy zaskarżone zarządzenie uchylił z mocy art. 394 i 384 k.p.c.W sprawie tej wyłania się ubocznie zagadnienie zachowania terminów procesowych przez osoby przebywające w więzieniu, a działające bez pełnomocników. Jest oczywiste, że osoba taka może komunikować się z sądem jedynie za pośrednictwem zarządu więzienia i na bieg pism składanych w zarządzie nie ma już żadnego wpływu. Z tych względów, Kodeks procedury karnej stanowi w art. 206, że termin uważa się za zachowany przez osobę uwięzioną także wówczas, gdy przed jego upływem pismo złożone zostało w zarządzie więzienia. W Kodeksie procedury cywilnej brak wprawdzie podobnego przepisu, jednak analogiae legis, usprawiedliwiona identycznością sytuacji więźnia i celem przepisu, uzasadnia stosowanie tej samej zasady również w toku procesu cywilnego.