III CZ 121/24

III CZ 121/24 POSTANOWIENIE 22 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 sierpnia 2024 r. w Warszawie zażalenia B. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z 22 stycznia 2024 r., II Ca 757/21 (WSC 93/23), w sprawie z wniosku J. S. z udziałem B. S. o podział majątku wspólnego, uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie, pozostawiając rozstrzygniecie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Toruniu odrzucił skargę kasacyjną uczestnika B. S. na postanowienie tego Sądu z dnia 28 września 2023 r. w sprawie o podział majątku wspólnego z wniosku J. S. Sąd Okręgowy, przywołując treść art. 3984 § 3 k.p.c., wskazał m.in., że wobec wezwania na etapie postępowania ze skargi następców prawnych jednej z uczestniczek konieczne było doręczenie im odpisów skargi, ponieważ III CZ 121/24 2 uczestniczka zmarła przed doręczeniem jej odpisu skargi. Wnioskodawcy wezwani do uzupełnienia tego braku nie uzupełnili go w terminie oznaczonym w wezwaniu. Postanowienie Sądu Okręgowego zaskarżył uczestnik, zarzucając naruszenie art. 3986 § 2 w związku z art. 871 § 1 i art. 3984 § 3 zdanie drugie k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z materiału sprawy wynikało, że po wpływie skargi kasacyjnej do Sądu a quo wydano zarządzenie z dnia 13 grudnia 2023 r. o wezwaniu m.in. do przedłożenia trzech odpisów skargi kasacyjnej w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi, które skierowano do radcy prawnego M. G. (k. 1650-1651). Zarządzenie to dotyczyło jednak skargi kasacyjnej wniesionej przez uczestnika postępowania, nie było natomiast kierowane do wnioskodawcy, względnie wnioskodawców, co sugerują merytoryczne motywy zaskarżonego postanowienia. Ponadto, w sprawie występowała wnioskodawczyni i uczestnik, toteż niejasny jest fragment motywów zaskarżonego postanowienia, w którym mowa jest o śmierci „jednej z uczestniczek”. W materiale sprawy brak było zarazem informacji, z których miałoby wynikać, iżby wnioskodawczyni bądź uczestnik zmarli w toku postępowania kasacyjnego, jak również, aby na tym etapie postępowania doszło do wezwania ich następców prawnych. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odrywało się od materiału sprawy, w której zostało wydane, a w konsekwencji zaskarżone postanowienie, z racji sposobu sporządzenia jego uzasadnienia, nie poddawało się w istocie kontroli ze strony Sądu Najwyższego, co uzasadniało jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (por. np. mutatis mutandis postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV CZ 85/20). Odrębnym zagadnieniem jest podniesiona w zażaleniu kwestia prawidłowości wezwania do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, mając na względzie, że w oświadczeniach złożonych do akt sprawy w związku z wezwaniem do usunięcia braków skargi radca prawny M. G. oświadczyła, że nigdy nie przyjmowała pełnomocnictwa procesowego od uczestnika ani pełnomocnictwa III CZ 121/24 3 substytucyjnego do zastępowania go w niniejszym postępowaniu (k. 1663), a podpisy złożone na skardze kasacyjnej i pełnomocnictwie procesowym nie zostały przez nią złożone (k. 1667). Jeżeli Sąd Okręgowy uznał to oświadczenie za wiarygodne, a do takiego wniosku musi skłaniać skierowanie do skarżącego uczestnika pouczenia o zaskarżalności postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z informacją o obowiązkowym zastępstwie przed Sądem Najwyższym w związku z oświadczeniem złożonym przez radcę prawnego M. G. (zarządzenie na k. 1673), to konieczne było najpierw wyjaśnienie, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez osobę mającą zdolność postulacyjną (art. 871 k.p.c.), której brak pociąga za sobą odrzucenie skargi a limine (art. 3986 § 2 in fine k.p.c.; por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2017 r., I CZ 112/17), a następnie ocena skuteczności wezwania do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej (k. 1650-1651), którego niewykonanie w wyznaczonym terminie mogłoby stanowić podstawę jej odrzucenia (art. 3986 § 2 in medio k.p.c.). O skutku takim można jednak mówić tylko wtedy, gdy wezwanie do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej jest skuteczne, co zakłada jego prawidłowe doręczenie. Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [wr] [ms]