III CZ 21/16
PostanowienieIzba Cywilna2016-06-22
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek, Anna Kozłowska, Barbara Myszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niedopuszczalna jest skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwoty wskazanej w art. 519¹ § 4 pkt 4 k.p.c., a skarżący kwestionuje jedynie sposób przyznania konkretnego składnika majątku spadkowego, a nie samą zasadę podziału?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna w sprawach o zniesienie współwłasności jest niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż określony próg ustawowy (art. 519¹ § 4 pkt 4 k.p.c.). W sprawach o dział spadku, wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza z reguły wartość konkretnego interesu lub składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy, a nie wartość całego dzielonego majątku. Tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy podważana jest sama zasada podziału lub rozstrzygnięcia dotyczące posiadania, zwrotu pożytków lub nakładów, wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa niż wartość udziału skarżącego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wniosła skargę kasacyjną od postanowienia o dziale spadku. Sąd Okręgowy odrzucił skargę jako niedopuszczalną z uwagi na niską wartość przedmiotu zaskarżenia, która nie przekraczała progu ustawowego. Wnioskodawczyni w zażaleniu podnosiła, że kwestionuje zasadę działu spadku poprzez żądanie przyznania jej konkretnej działki gruntu. Sąd Najwyższy uznał, że wnioskodawczyni nie podważa zasady podziału, lecz jedynie wynik jej zastosowania w odniesieniu do konkretnego składnika majątku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III CZ 21/16 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska SSN Barbara Myszka w sprawie z wniosku J. R. przy uczestnictwie L. B., J. P., Z. P., S. S. i H. B. o dział spadku po K. K. c. P. i K. ze zniesieniem współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 22 czerwca 2016 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt WSC 8/16, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Nowym Sączu postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni J. R. od postanowienia Sądu Rejonowego w Limanowej z dnia 1 czerwca 2015 r. w sprawie o dział spadku po K. K., uznając, że skarga - w świetle art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. - jest niedopuszczalna, gdyż wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza progu wskazanego w tym przepisie. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni wniosła o jego zmianę lub uchylenie. Podniosła, że skarga kasacyjna zmierza do podważenia zasady działu spadku, na której zostało oparte zaskarżone rozstrzygnięcie. Wskazała przy
2 tym, że w apelacji i skardze kasacyjnej domagała się, aby działka nr 17 została przyznana jej na własność a nie na rzecz uczestniczki S. S.. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 519 1 § 4 pkt 4 k.p.c., dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach o zniesienie współwłasności zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia; jeżeli wartość ta jest niższa niż sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Sprawy działowe (o dział spadku, o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej) skupiają wiele różnorodnych kwestii prawnych oraz dotyczą zróżnicowanych, często sprzecznych, interesów majątkowych uczestników. Z natury tych spraw wynika jednak, że interesy poszczególnych uczestników postępowania ograniczają się - w wymiarze majątkowym - do wysokości udziałów w poddawanym podziałowi majątku. Z tego względu w orzecznictwie przyjmuje się, że w wypadku zaskarżania postanowienia co do istoty sprawy, na podstawie którego sąd dokonał podziału majątku wspólnego lub działu spadku, wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza z reguły nie wartość całego dzielonego majątku, ale wartość konkretnego interesu (roszczenia, żądania) lub składnika majątkowego, którego środek odwoławczy dotyczy. Oznacza to, że w wymienionych sprawach wartość przedmiotu zaskarżenia - w zasadzie - nie może przekraczać wartości udziału należącego do uczestnika wnoszącego skargę kasacyjną; z reguły wyznacza ją wartość konkretnego interesu skarżącego, a nie wartość całego przedmiotu działu. Wyjątkowo, gdy uczestnik podważa samą zasadę podziału albo gdy zaskarża rozstrzygnięcie dotyczące roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej lub tytułem zwrotu pożytków albo rozliczenia nakładów, wartość przedmiotu zaskarżenia może być wyższa niż wartość jego udziału (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60, z dnia 24 lipca 2008 r., IV CZ 53/08, nie publ. i z dnia 3 czerwca 2009 r., IV CSK 107/09, nie publ.). Taka szczególna sytuacja nie wystąpiła w sprawie niniejszej, skoro skarżąca nie podważa samej zasady
3 dokonanego działu spadku, lecz wynik jej zastosowania, tj. przyznanie własności konkretnej działki gruntu innemu uczestnikowi postępowania. Według ustaleń Sądu Okręgowego, wartość całego majątku spadkowego wynosi 299.710 zł, zaś wartość udziału wnioskodawczyni jedynie 9.900 zł. Wnioskodawczyni otrzymała na własność działki nr 7 i 15 o łącznej wartości 14.369 zł, przekraczającej wartość jej udziału. W tych okolicznościach dokonaną przez Sąd Okręgowy ocenę niedopuszczalności skargi kasacyjnej z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia należy uznać za prawidłową. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. jw
Powiązane orzeczenia
- III CZ 244/24 2025-10-02Czy skarga kasacyjna w sprawie o zniesienie współwłasności lub dział spadku, w której wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł, jest dopuszczalna, gdy skarżący kwestionuje jedynie wysokość spłat?
- IV CSK 311/16 2016-12-14Czy skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności jest dopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż próg określony w art. 519¹ § 4 pkt 4 k.p.c.?
- II CSK 581/11 2012-04-11Czy skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności, dotycząca jedynie części przedmiotu zaskarżenia, jest dopuszczalna, gdy wartość tej części jest niższa niż próg ustawowy, mimo że łączna wartość…
- I CSK 692/25 2026-02-06Czy skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności jest niedopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł?
- IV CSK 635/13 2014-04-10Czy skarga kasacyjna w sprawie o dział spadku i zniesienie współwłasności jest dopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia, ograniczona do wartości udziału uczestnika, jest niższa niż próg ustawowy?
Powołane przepisy
art. 5191 § 4 pkt 4 KPCart. 519art. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 4 pkt 4§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy